Oʻzbekiston

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Vikipediyada Oʻzbekiston portali bor.

Oʻzbekiston (Oʻzbekiston Respublikasi) Markaziy Osiyoda joylashgan davlat.

Oʻzbekistonning poytaxti — Toshkent shahri. Davlat tili — O`zbek. Maydoni — 447,4 ming km². Aholi soni (2008) - 28,268,440 . Pul birligi — soʻm.

Oʻzbekiston 12 ta viloyat va Qoraqalpog`iston Respublikasidan iborat.

Mundarija 1 Tarixi 2 Geografiya 3 Demografiyasi 4 Madaniyat 5 Din 6 Iqitisod 7 Taʼlim 8 Davlat va Siyosat 9 Xalqaro Munosabatlar 10 Viloyatlar 11 Tabiiy resurslar 12 Manbalar 13 Qoʻshimcha Maʼlumotlar

[tahrir] Tarixi

Assosiy maqola: O'zbekiston tarixi

[tahrir] Geografiya

Oʻzbekistonning umumiy chegarasi 6,621kmga, gʻarbiy chekkasidan sharqigacha 1,425 kmga, shimolidan janubigacha esa 925 kmga choʻzilgan. U gʻarbdan va shimoldan Qozogʻiston bilan, sharqdan Qirgʻiziston va Tojikiston bilan, janubdan esa Turkmaniston va Afgʻoniston bilan chegaradosh.

[tahrir] Demografiyasi

Asosiy maqola: Oʻzbekiston demografiyasi.

Oʻzbekiston aholisi 28.000 000ni tashkil qiladi. Aholining aksari qismi( 80%dan köprog'i - 22mln.kishi) özbeklardan iborat. Ayniqsa Farg'ona vodiysi, Xorazm, Qashqadaryo viloyatlari aholisida özbeklar hissasi juda katta. Har biri 1mlndan oshiqroq Ruslar, Qozoqlar, Tojiklar; 0,5mlnlik Tatarlar, Qirg'izlar, Qoraqalpoqlardan tashqari forslar(200 ming), koreyslar(200 ming), ukrainlar(150 ming), türkmanlar(150 ming), ermanilar(100 ming), arablar va loʻlilar (50 ming) va boshqalar.

Oʻzbekiston respublikasining aholisi 28 million 268, mingdan koʻproqdir (2008-yil 2-chorak), ularning 37% shaharda va 63% - qishloqda istiqomat qilishadi.

Аhоlining аsоsiy qismi – oʻzbеklаr boʻlib, ulаr аhоlining dеyarli 80%ni tаshkil qilаdi. Oʻzbеkistоn koʻpmillаtli rеspublikа boʻlib, 100 dаn оrtiq millаt vа elаtlаrning vаkillаri istiqоmаt qilаdi.

Mаrkаziy Оsiyodаgi bоshqа dаvlаtlаr singаri Oʻzbеkistоn Rеspublikаsining hаm аhоlisi nisbаtаn "yosh" boʻlib, uning kаttа qismi mеhnаtgа lаyoqаtli yoshdаdir. Аhоli umumiy miqdоrining 39%ini mеhnаtgа lаyoqаtli dаvrgаchа boʻlgаn yoshlаr, 54%i mеhnаtgа lаyoqаtli vа 7% mеhnаtgа lаyoqаtli dаvrdаn kаttа yoshlilаr tаshkil etаdi.^[1]

[tahrir] Madaniyat

[tahrir] Din

Aholining ko'pchilik qismi islom dinining hanafiy mazhabidagi musulmonlardir. Yana mamlakatda pravoslav nasroniylar, qisman katoliklar, yahudiylar va baptistlar, Iegova shohidlari kabi mayda nasroniy guruhlar a'zolari ham yashaydi.

[tahrir] Iqitisod

[tahrir] Taʼlim

[tahrir] Davlat va Siyosat

[tahrir] Xalqaro Munosabatlar

Oʻzbekiston 37 ta xalqaro tashkilotlar aʼzosi [1]. Quyidagi tashkilotlar Oʻzbekistonda oʻz vakolathonalariga ega:

• BMT
• Narkotiklar nazorati va jinoyatchilikning oldini olish boʻyicha BMT dasturining Markaziy Osiyodagi mintaqaviy vakolatxonas
• BMTning milliyxalqlar Fondi
• Qochoqlar boʻyicha BMTning Oliy Komissariat boshqarmasi
• BMTning bolalar fondi vakolatxonasi — UNICEF
• BMTning ta’lim, fan va madaniyat masalalari boʻyicha vakolatxonasi
• Butunjahon sogʻliqni saqlash tashkilotining vakolatxonasi JSST/WHO
• Yevropada xavfsizlik va hamkorlik Tashkiloti- EXHT /ОSCЕ
• Xalqaro qizil xoch qoʻmitasining vakolatxonasi — ICRC
• Xalqaro qizil xoch va qizil yarim oy jamiyatlari fyedyeratsiyasining vakolatxonasi — Red Cross

Xalqaro moliyaviy tashkilotlar:

• Jahon banki vakolatxonasi — JB/World Bank
• Xalqaro valyuta fondi vakolatxonasi — HVH/IMF
• Еvrоpа Tiklаnish vа Tаrаqqiyot Bаnki vakolatxonasi
• Xalqaro Moliya korporatsiyasi vakolatxonasi
• Osiyo taraqqiyot banki vakolatxonasi

[tahrir] Viloyatlar

Oʻzbekiston 12 ta viloyat (Sirdaryo, Navoiy, Jizzax, Xorazm, Buxoro, Surxondaryo, Namangan, Andijon, Qashqadaryo, Samarqand, Fargʻona, Toshkent) va Qoraqalpogʻiston Avtonom Respublikasi dan iborat.

[tahrir] Tabiiy resurslar

Oʻzbyekiston Ryespublikasida juda katta ishlab chiqarish va mineral xom-ashyo boyligi, noyob qishloq xoʻjaligi xom-ashyosi, qayta ishlash jarayonida olinadigan juda katta yarim fabrikatlar, boy tabiiy resurslar, ravnaq topgan infratuzilma bor.

Foydali qazilmalar razvedkasining zamonaviy darajasi juda boy nodir, rangli va noyob myetall konlarini, organik yonilgʻining barcha turlari — neft, tabiy gaz, gaz kondyensati, qoʻngʻir va yarim kokslanadigan koʻmir, yonuvchi slanetslar, uran, qurilish materiallari uchun xom ashyoning koʻp turlarini oʻzlashtirish bilan bogʻliqdir.

Oʻzbekiston hududida 100 xildan ortiq mineral xom ashyolarning keng tarmogʻi aniqlangan boʻlib, hozir ularning 60 dan ortigʻi xalq xoʻjaligining tarmoqlarida ishlatilmoqda.

Oltin, uran, mis, tabiy gaz, volfram, kaliy tuzlari, fosforit, kaolin singari foydali qazilmalarning tasdiqlangan zahiralariga koʻra Oʻzbyekiston MDH emas, butun jahonda yetakchi oʻrinni egallaydi.

Masalan, oltin zahiralari boʻyicha respublika jahonda toʻrtinchi oʻrinda, uni qazib olish boʻyicha yettinchi oʻrinda, mis zahiralar boʻyicha 10-11 oʻrinda, uran boʻyicha yettinchi-sakkizinchi oʻrinda, uni qazib olish boʻyicha 11-12 oʻrinda turibdi.

Mavjud boʻlgan mineral xom-ashyo zahiralarining aksariyati hozir ishlab turgan kon qazish komplyekslarini istiqboldagi uzoq muddat mobaynida xom-ashyo bilan ta’minlaydi, ayni vaqtda, oltin, uran mis, qoʻrgʻoshin, kumush, litiy, fosforitlar, kaliy tuzlari, dala shpati, vollastonit, agrokimyo ma’danlari va shu kabi juda muhim foydali qazilmalarni qazib olishni tashkil etish, quvvatlarni koʻpaytirishga imkon byeradi.

[tahrir] Manbalar

[tahrir] Qoʻshimcha Maʼlumotlar

• O'zbekiston Hukumati Portali
• O'zbekiston Axborot Agentligi
• "Jahon" axborot agentligi
• O'zbekiston Milliy Teleradiokompaniyasi
• iGuzar.com
• Milliy Yoshlar Portali
• uzreport.com
• O'zbekiston Online Forumi
• O'zbekiston Futbol Federatsiyasi
• O'zbekiston Futbol Fanatlari
• Саёхат значит путешествие - Фотографии Узбекистана, Казахстана, Туркменистана

Bu maqola juda qisqa.
	Iltimos, maqolani kengaytiring.