Koreyslar

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Koreyslar
한국인 / 조선인
Umumiy aholi soni
Katta aholiga ega mintaqalar
 Janubiy Koreya      50,062,000 (2009)[1]
 Shimoliy Koreya      24,051,218 (2009 est.)[2]

 Xitoy 2,336,771 [3]
 AQSh 2,102,283 [3][4]
 Yaponiya 904,512 [3]
 Kanada 223,322 [3]
 Rossiya 222,027 [3][5]
 Oʻzbekiston 175,939 [3]
 Avstraliya 125,669 [3]
 Filippin 115,400 [3]
 Qozog`iston 103,952 [3]
 Braziliya 48,419 [3]
 Birlashgan Qirollik 45,295 [3]
 Tailand 40,370 [3]
 Ukraina 35,000 [6]
 Indoneziya 31,760 [3]
 Olmoniya 31,248 [3]
 Yangi Zelandiya 30,792 [3]
 Argentina 22,024 [3]
 Qirg`iziston 19,420 [3]
 Fransiya 14,738 [3]
 Malayziya 14,580 [3]
 Singapur 13,509 [3]
 Meksika 12,072 [3]
 Gvatemala 9,921 [3]
 Hindiston 8,337 [3]
 Shvetsiya 7,000 [3]
 Paragvay 5,229 [3]
 Kambodja 4,772 [3]
 Italiya 4,203 [3]
 Janubiy Afrika Respublikasi 3,949 [3]
Tillar
Koreys tili
Dinlar
Buddizm
Qarindosh etnik guruhlar
boshqa

Koreyslar (oʻzlarini Choson saram — Choson mamlakati odamlari deb atashadi) — Koreyaning asosiy aholisi. KXDR da (22,5 mln. kishi), Koreya Respublikasida (44 mln. kishi), RF da (107 ming kishi), Xitoyda (1,86 mln. kishi), Yaponiyada (670 ming kishi), Oʻzbekistonda (183 ming kishi), Qozogʻistonda (103,3 ming kishi) yashaydilar. Umumiy soni 70,2 mln. kishi (1990-y.lar oʻrtalari). Koreys tilida soʻzlashadi. Mongoloid irqiga mansub. Dindorlari budda, konfutsiylik va xristian (presviterianlar) diniga eʼtiqod qiladi. K.ning ajdodlari kadim zamonlardan beri Koreya ya.o. hududida yashab kelmokda. K.ning shakllanishida 3 ta qabila guruhi (paleyeosiyo, oltoy, avstronez) qatnashgan. Bunda yetakchi rolni protooltoy qabilalari oʻynagan. Koreys qabilalarining l-ittifoqi — Choson 1-a.

da vujudga kelgan. Bu aholining etnik tarkibiga katta taʼsir koʻrsatdi. Mil. av. 1-ming yillikning oʻrtalarida Manjuriyaning jan.da va Koreyaning shim. da Choson davlati (oʻzlarini choson deb atashlari shundan) tashqil topdi. 10-a. boshlarida K. yagona xalq sifatida shakllangan. 2-jahon urushidan keyin koreys xalqi 2 qismga boʻlinib ketdi. Jan.dagi K. va shim.dagi K. boshqa-boshqa tuzum yoʻlidan ketishdi. 1937— 38 y.larda sobiq shoʻrolar tuzumi zoʻravonlik bilan Rossiyaning Uzoq Sharq oʻlkasidan 74500 K.ni Oʻzbekiston hududiga koʻchirdi. Bunga asosiy sabab sobiq shoʻrolar ittifoqi bilan Yaponiya oʻrtasidagi munosabatlarning keskinlashuvi edi. Oʻsha davrda Koreya ya. o. Yaponiya tomonidan bosib olingan boʻlib, tub koreys aholisi bilan Uzoq, Sharq hududidagi K. ning etnik kelib chiqishi bir edi. Oʻzbek xalqi K.ga nisbatan oʻzining yana mehmondoʻstligi va bagʻri kengligini koʻrsatdi. Ularni uyjoy, ish bilan taʼminladi, ularga maishiy xizmat, madaniy oʻchoqlar yaratdi, bolalarining oʻqishi, taʼlim olishi uchun maktablar ochdi. Asosiy mashgʻulotlari sholikorlik. Chorvachilik, baliqchilik, ipakchilik, hunarmandchilik bilan ham shugʻullanishadi.

Adabiyot[tahrir]

  • Kim P., Koreysi Respubliki Oʻzbekistona, T., 1993.[7]

Koreyslar (Koreyscha — choson saram) — Koreyaning tub aholisi. KXDRda 24 million, Janubiy Koreyada 50-million. Umumiy soni 81-million kishi. Shuningdek, Rossiyada 108-ming, O'zbekistonda 184-ming, Qozogʻistonda 104-ming (1992) Koreyslar istiqomat qilishadilar. Antropologik tarafidan Koreyslar mongoloid irqiga kiradi. Koreys tilida gaplashishadi.

Madaniyati[tahrir]

Koreyslarning milliy kiyimi, ayniqsa, oq matodan tikiladi. Erkaklar keng balaqli shim, nimcha, xalat, ayollari uzun beldamcha, qisqa kofta, dambal kiyadi. Milliy tasviriy sanʼati, arxitektura xotiralar. Koreyslarning milliy fol'klorlik ijodlari, xalq musiqalari, qadimgi afsonalari yaxshi saqlangan. Musiqa bilan raqs sanʼati yaxshi rivojlangan. Ulaning milliy asboblariga komungo, kayagim, fleyta, baraban kiradi.

Dini[tahrir]

Koreyslar buddizm diniga mansub xalq. Koreyslarning oz miqdori — xristian dinini qabul qilgan. 3 — 4 asrlarda Koreyaga budda dini keng avj olib, oʻrta asrlarda konfutsiychilik qattiq taʼsir qiladi. 19-asrlarda Koreyaga xristian dini ham kirdi, biroq u din keng avj ola olmadi

Qishloq xoʻjaligi[tahrir]

Koreyslarning milliy taomlari — achchiq tuzi oʻtkir baliq bilan koʻkat. Koʻrayslar qadimdan dehqonchilik bilan shugʻullanib kelganlar. Ayniqsa, guruch, arpa, tariq, sholi oʻsimliklari, mevali daraxtlar va koʻkatlar ekadi. Ipak qurtini parvarish qiladilar. Dengiz yiqasidan baliq ovi bilan shugʻullanadi. Kulolchilik, boltachilik, toʻqimachilik, va kundalikka kerakli buyumlar yasash hunari yahshi avj olgan.

Manbalar[tahrir]

  1. Population of South Korea 2010. English.chosun.com (1 February 2010). 4 May 2012.
  2. http://unstats.un.org/unsd/demographic/sources/census/2010_PHC/North_Korea/2008_North_Korea_Census.pdf
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 3,12 3,13 3,14 3,15 3,16 3,17 3,18 3,19 3,20 3,21 3,22 3,23 3,24 3,25 3,26 3,27 (2009) 재외동포현황/Current Status of Overseas Compatriots. Ministry of Foreign Affairs and Trade. Retrieved on 21 May 2009. 
  4. Note that the 2006 American Community Survey gave a much smaller figure of 1,520,703. See S0201. Selected Population Profile in the United States. United States Census Bureau. Retrieved on 22 September 2007. 
  5. The 2002 Russian census gave a figure of 148,556. See (Russian) (Microsoft Excel) Население по национальности и владению русским языком по субъектам Российской Федерации. Федеральная служба государственной статистики. http://www.perepis2002.ru/ct/doc/TOM_04_03.xls. Qaraldi: 1 December 2006 
  6. http://www.ihrpex.org/en/article/2666/korean_diaspora_in_ukraine_increased_almost_three_times_during_10_years
  7. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


Bu maqola vikilashtirilishi kerak.

nothumb

Iltimos, bu maqolani Vikipediya qoida va yoʻllanmalariga muvofiq tartibga keltiring.