Orol dengizi

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Orol dengizi chegaralari (1960-yilga koʻra; maʼmuriy xarita bugungi kunga doir).

Orol dengizi kichrayishi.

Orol dengizining bugungi holati (oktabr 2008)

Orol dengizi (qoz. Арал Теңізі, Aral Tengizi, toj. Дарёчаи Хоразм, Daryochai Xorazm) Oʻrta Osiyoda joylashgan yopiq suv havzasidir. Shimoldan Qozogʻiston, janubdan Qoraqalpogʻiston (Oʻzbekiston) yerlari bilan oʻralgan.

1960-yillargacha maydoni 68,000 km² boʻlib, dunyoda kattaligi boʻyicha toʻrtinchi koʻl boʻlgan. Biroq, uni taʼminlovchi Amudaryo va Sirdaryo suvlarining koʻp miqdorda irrigatsiyaga sarflanishi uning hajmini keskin kamaytira boshladi. 2007-yilga kelib, Orol dengizi maydoni 50 yil avvalgiga nisbatan 90% qismini yoʻqotib, uchta alohida koʻlga aylandi.^[1] Shoʻrlik oshishi Orol dengizi va atrofidagi nabotot va hayvonot qirilishiga sabab boʻldi. Mahalliy iqlim oʻzgardi; yoz issiqroq, qish esa quruq va sovuqroq boʻla boshladi.

2004-yil maʼlumotlariga koʻra Orol dengizi chuqurligi 30.72 m, maydoni 17,600 km², hajmi 115 km³ dir.^[2]

1996-yil yanvarida Oʻzbekiston, Qozogʻiston, Turkmaniston, Tojikiston va Qirgʻiziston oʻrtasida Orol dengizi ekologik holatini yaxshilashga doir shartnoma imzolandi.

[tahrir] Manbalar

[tahrir] Ishoratlar

• Orol dengizining ekologik ahvoli

Bu geografiya haqida tugallanmagan maqoladir. Iltimos, ushbu sahifani toʻldiring.