Markaziy Osiyo
 |
Ushbu maqola yoki boʻlimni Markaziy osiyo bilan birlashtirish taklif etiladi. (Munozara) |
.svg)
Markaziy Osiyo deganda, Sovet Ittifoqi parchalangandan keyin mustaqillikka erishgan beshta musulmon respublikalar: Qirg‘iziston, Qozog‘iston, Tojikiston, Turkmaniston va O‘zbekiston nazarda tutiladi.
Sovetlar davrida bu hududga O‘rta Osiyo va Qozog‘iston atamasi qo‘llanilgan. Lekin, 1991 yilda mustaqillikka erishilgandan keyin, ham ushbu davlatlar, ham horijiy davlatlar Markaziy Osiyo atamasini qo‘llana boshlashdi. 1992 yilda besh davlat rahbarlari rasmiy uchrashuvida Markaziy Osiyo atamasini qabul qilishdi. Hozirda, bu atama dunyo hamjamiyati tomonidan qabul qilingan. Aksariyat halqaro tashkilot va tadqiqot institutlarida, Markaziy Osiyo bo‘limlari ochilgan.
Lekin, geografik nuqtai nazardan yondoshilsa, Markaziy Osiyoga Afg‘oniston, Mo‘g‘uliston va Xitoyning Uyg‘ur viloyatlari ham kiradi. Bundan tashqari „Greater Central Asia“ yoki, Kengroq Markaziy Osiyo atamasi bo‘r. Bu hududga, bazi siyosatchilar va tadqiqotchilar, ushbu zikr etilgan davlatlardan tashqari, Eron, Ozarbayjon, Turkiya, hatto Hindistonning bazi qismlarini ham qo‘shishadi.
Markaziy Osiyo darajasida, maʼlum bir maʼnoda hududiy hamkorlik harakatlari ham mavjud. Bu harakatlarning misolida Markaziy Osiyo Hamkorlik Tashkilotini ham ko‘rsatish mumkin. Lekin, hozirgacha bunday harakatlarda maʼlum bir tartiblilik va davomiylik bo‘lmadi.
Yirik shaharlari [tahrir]
| Shahar | Davlat | Aholi | Tasvir | Maʼlumotlar |
|---|---|---|---|---|
| Toshkent |  Uzbekistan |
2,180,000 (2008) |
 |
Toshkent — Markaziy Osiyoning eng yirik qadimiy shaharlaridan biri — O‘zbekiston Respublikasining poytaxtidir. Aholisi taxminan uch million kishini tashkil etadi. |
| Ashxobod |  Turkmenistan |
695,300 (2001) |
 |
Ashxobod — Oʻrta Osiyoda joylashgan Turkmaniston Respublikasining poytaxti. |
| Qobul |  Afghanistan |
3,000,000 (2008) |
 |
Afgʻoniston poytaxti. |
| Peshavar |  Pakistan |
2,955,254 (2006) |
 |
|
| Mashhad |  Eron |
2,427,316 (2006) |
 |
|
| Urumchi |  Xitoy Xalq Respublikasi |
2,681,834 (2006) |
Urumchi (trans.: vulumuchi) — shimoli-gʻarbiy Xitoydagi eng katta va tez rivojlanayotgan shahar. Aholisi soni 2,1 milliondan ortiq. Urumchi dengizdan eng uzoq boʻlgan katta shahardir. Tyanshan togʻlarining shimolida joylashgan. | |
| Mozori Sharif | Afghanistan |
300,600 (2008) |
 |
|
| Ulan Bator |  Moʻgʻuliston |
1,067,472 (2008) |
 |
|
| Samarqand | Uzbekistan |
596,300 (2008) |
 |
Samarqand — Oʻzbekiston shaharlaridan biri, Samarqand viloyatining markaziy shahri. |
| Bishkek |  Kyrgyzstan |
1,250,000 (2007) |
 |
|
| Oʻsh | Kyrgyzstan |
232,800 (2009) |
 |
Oʻsh Markazi osiyoning qadimiy shaharlaridan biri uning tarihi 3000 yilga borib taqaladi aholisining asosiy qismi oʻzbeklar u qirgʻizistoning ikkinchi poytaxti va oʻsh vil.ning mamuriy markazi. |
| Astana |  Kazakhstan |
700,000 (2009) |
 |
|
| Dushanbe |  Tajikistan |
679,400 (2008) |
 |
|
| Buxoro | Uzbekistan |
237,900 (1999) |
 |
|
| Almati | Kazakhstan |
1,420,747 (2009) |
 |
|
| Andijon | Uzbekistan |
379,400 (2011) |
 |
