Gʻijduvon

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Shahar
Gʻijduvon
Mamlakat Oʻzbekiston
Viloyat Buxoro viloyati
Tuman Gʻijduvon tumani
Koordinatalari 40°06′0″N 64°40′0″E / 40.10000°N 64.66667°E / 40.10000; 64.66667Koordinatalari: 40°06′0″N 64°40′0″E / 40.10000°N 64.66667°E / 40.10000; 64.66667
Aholisi 38 600 nafar
Vaqt mintaqasi UTC+5
Gʻijduvon (Oʻzbekiston)
Gʻijduvon
Gʻijduvondagi Ulugʻbek madrasasi

G'ijduvon - Oʻzbekiston tumanlaridan biri va shu tumandagi shahar nomi. Buxoro viloyatida joylashgan. Ilk bor X asr qoʻlyozmalarida tilgan olinadi. Gʻijduvondan taniqli islom olimi Abduholiq Gʻijduvoniy yetishib chiqqan.

Gʻijduvon — Buxoro viloyati Gʻij-duvon tumanidat shahar (1972 yil dan), tuman markazi. Buxoro shahridan 49 km shim.-sharqda, Buxoro vohasining yuqori qismida joylashgan. Yaqin temir yoʻl stansiyasi — Qiziltepa (17 km). aholisi 38,6 ming kishi (2003). Gʻ. toponimining kelib chiqishi haqida mahalliy aholi orasida turli rivoyatlar mavjud. Shulardan "Kish tuvon" ("kish" tojikcha ekin ekuvchi, "tu-von" — manzil), yaʼni ekin ekadigan dehqonlar manzili yoki "Gʻujudehon" — koʻp qishloklardan tashkil topgan joy maʼnosida izohlaydilar. Shahar hududi va uning atrofi qad.dan dehqonchilik rivojlangan hudud hisoblangan.

Gʻ. manbalarda qishloq sifatida 10-asrlardan boshlab tilga olinadi. 15— 18-asrlarda Gʻijduvon bekligining markazi boʻlgan. Podsho Rossiyasi mustamlakachiligi davrida ham Gʻ. yirik iqtisodiyijtimoiy markazlardan hisoblangan. 19-asr oxiri — 20-asr boshlarida Gʻ.da 15 ta masjid, 55 xusu-siy maktab va madrasa, 3 ta hammom, 300 dan ortiq savdo doʻkonlari, 24 juvozxona faoliyat koʻrsatgan. Shaharda paxta tozalash, meva-sabzavot kon-serva, gʻisht, pivo va yaxna ichimliklar z~dlari, "Buxoroteks" toʻqi-machilik korxonasi, MTP, avtokorxonalar, qurilish tashkilotlari, gilam toʻqish, poyabzal f-kalari, milliy kulolchilik, qandolatpazlik, kulolchilik, novvoyxonalar. dehqon bozori, madaniy savdo va maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari mavjud. Gʻ. Buyuk ipak yoʻli yaqinida joylashganlngidan .\unar-mandchilik qadimdan rivojlangan. Shahar kulolchilik. temirchilik, zargarlik, kashtachilik buyumlari. holvapazlik mahsudotlari bilan mashhur.

Umumiy taʼlim maktablari. linei, qurilish va tibbiyot kasb-hunar kollejlari. tuman markazin kugubxonasi, madaniyat uylari, klub muassasalari, madaniyat va istirohat bogi. muzeylar bor. Stadion. sport saroyn va boshqa sport inshootlari faoliyat koʻrsatadi. Tuman markaziy kasalxonasi, poliklinika, ayellar konsultatsiyasi. dorixona va boshqa tibbiy muayesasalar aholiga xizmat koʻrsatadi.

Gʻ. muhim transport yoʻllari yoqasida joylashgan. Buxoro va viloyatning boshqa yirik shaharlariga avtobuslar qatnaydi. Shaharla 10 dan ziyod tarixiy meʼmoriy obidalar bor. Shulardap Abduxoliq Gʻijluvoniy masjidi va maqbarasi (12a.). Ulug-bek madrasasn (1432 — 33). Toshmasjid va Dehqonobod xoiaqosi (15 —16-asr.tar), Xoja Soktare masjidi (17a.), Chorsu masjidi va boshqa mashhur.

Isroil Nazarov. Umar Rashidov.