Urgut

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Shahar
Urgut
Mamlakat Oʻzbekiston
Viloyat Samarqand viloyati
Tuman Urgut tumani
Koordinatalari 39°24′0″N 67°15′0″E / 39.40000°N 67.25000°E / 39.40000; 67.25000Koordinatalari: 39°24′0″N 67°15′0″E / 39.40000°N 67.25000°E / 39.40000; 67.25000
Iqlim tipi subtropik-ichkikontinental
Rasmiy tili oʻzbekcha
Aholisi 51 462 nafar (2010)
Milliy tarkibi oʻzbeklar, tojiklar va boshqalar
Konfessiyaviy tarkibi asosan musulmonlar
Etnoxoronim Urgutlik, Urgutliklar
Vaqt mintaqasi UTC+5
Avtomobil kodi 30
Urgut (Oʻzbekiston)
Urgut

Urgut — Samarkand viloyati Urgut tumanidagi shahar (1973 yildan), tuman markazi. Zarafshon tog tizmasining gʻarbiy davomi hisoblangan Chaqilikalon togʻining etagida, Samarkand shahridan 35 km narida, viloyatning jan.sharqiy qismida joylashgan. Shahar oʻrtasidan Urgutsoy oqib oʻtadi. Axolisi 60,5 ming kishi (2003).

U. "Boburnoma"da Arkat, 18-a. boshlariga oid tarixiy hujjatlarda Arkut qishlogʻi sifatida tilga olingan. "Urgut" — Oʻrkent soʻzining keyinroq oʻzgargan yasamasi, oʻr — balandlik; kent — shahar, yaʼni balandlikdagi shahar maʼnosini anglatadi deguvchilar ham bor. Tarixchi Muhammad Yaʼqub Buxoriy oʻzining "Gulshan ulmuluk" asarida 1797—98 yillardagi kuchli zilzila oqibatida U. qoʻrgʻonining vayron boʻlganligini yozadi. Shaharda xalq hunarmandchiligi (pichoqchilik, chopon, soʻzana va h.k.) qadimdan rivojlanib kelgan. 1931 yilda 55 ot kuchiga ega boʻlgan elektr dvigateli ishga tushirilgan. 1935 yilda MTS tashkil qilingan. U.da 5 sanoat korxonasi, bundan tashqari, 6 qoʻshma va 9 xususiy korxonalar mavjud. Ular, asosan, qurilish materiallari (gʻisht, marmar, beton gʻishtlar), yaxna ichimliklar, qandolat mahsulotlari i.ch., sut va goʻshtni qayta ishlash, non pishirish, tamaki fermentatsiyalash bilan shugʻullanuvchi korxonalardir. Ushbu korxonalarning asosiy qismi oʻrta va kichik korxonalar. Qoʻshma korxonalar ichida Belgiya bilan hamkorlikda qurilgan "UrgGazkarpet" va boshqa korxonalar bor. Aholiga xizmat koʻrsatadigan 3500 dan ziyod xususiy ustaxona va xizmat koʻrsatish shoxobchalari, mashhur "Urgut" bozori faoliyat koʻrsatadi. 14 umumiy taʼlim maktabi (13,5 mingga yaqin oʻquvchi), 2 kasbhunar kolleji (1250 oʻquvchi), 1 Akademik litsey (810 oʻquvchi), 9 kutubxona, madaniyat uyi, oʻlkashunoslik muzeyi, xalq teatri, markaziy madaniyat va istirohat bogʻi, stadion mavjud. 4 kasalxona, 5 poliklinika, 22 dorixona, shahar yakinida sogʻlomlashtirish oʻrmonlisanatoriy maktabi, bolalar yozgi oromgoxlari, Xoʻja Omon, Xoʻja Chorchinor qoʻriqxonalari bor. U.dan Samarkand va Toshkentga avtobuslar qatnaydi. Toshpoʻlat Jumaboyev.

Saidali Akhtamov