Kontent qismiga oʻtish

Saul Bellow

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Saul Bellow

Photo portrait of Bellow from the dust jacket of Herzog (1964)
Tavalludi
Solomon Bellows

10-iyun 1915-yil
Vafoti 5-aprel 2005-yil(2005-04-05)
(89 yoshda)
Bruklin, Massachusetts, AQSh
Ijod qilgan tillari Ingliz tili[1]
Fuqaroligi AQSh[2][3][4]
Taʼlimi Chikago universiteti
Northwestern universiteti ( Bakalavr)
Wisconsin univeriteti, Madison
Mukofotlari Milliy kitob mukofoti (1954, 1965, 1971)
Turmush oʻrtogʻi
  • Anita Goshkin
    (turm. 1937; ajr. 1956)
  • Alexandra (Sondra) Tschacbasov
    (turm. 1956; ajr. 1959)
  • Susan Glassman
    (turm. 1961; ajr. 1964)
  • Alexandra Ionescu Tulcea
    (turm. 1974; ajr. 1985)
  • Janis Freedman (turm. 1989)
Bolalari 4, Adam Bellow ham
Imzosi

Saul Bellow (1915-yil 10-iyun — 2005-yil 5-aprel, asl ismi Solomon Bellows)[5] — kanadalik-amerikalik yozuvchi edi. Adabiy faoliyati uchun Bellow Pulitser mukofoti, 1976-yil adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti va Milliy sanʼat medali bilan taqdirlangan[6]. U badiiy adabiyot boʻyicha Milliy kitob mukofotini uch marta qoʻlga kiritgan yagona yozuvchidir[7] va u 1990-yilda Milliy kitob fondining Amerika maktublariga qoʻshgan hissasi uchun medalini olgan[8].

Shvetsiya Nobel qoʻmitasining soʻzlariga koʻra, uning yozuvi „boy pikaresk romani va madaniyatimizning nozik tahlili, koʻngilochar sarguzasht, keskin va fojiali epizodlar ketma-ketligi falsafiy suhbatlar bilan aralashib ketgan, bularning barchasi zukko sharhlovchi tomonidan ishlab chiqilgan“[9]. Uning eng mashhur asarlari: „The Adventures of Augie March“, „Henderson the Rain King“, "Gerzag„, „Mister Sammler sayyorasi“, „Seize the Day“, „Humboldtʼs Gift“, va „Ravelstein“.

Bellowning soʻzlariga koʻra, uning barcha qahramonlari ichida Henderson the Rain King asarining qahramoniYevgeniy Xenderson oʻziga eng oʻxshashi edi[10]. Bellow Kvebekdan kelgan muhojir sifatida katta boʻlgan. Christopher Hitchens taʼriflaganidek, Bellowning fantastik va asosiy qahramonlari „nafaqat getto sharoitlarini, balki getto psixozlarini ham yengish uchun“ transsendensiyaga boʻlgan intilishini aks ettiradi[11][12]. Bellowning qahramonlari „The Deanʼs December“ filmidagi dekan Albert Corde „XX asrning yirik jinniliklari“ deb atagan narsa bilan kurashadi.

Biografiyasi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Hayotning boshlangʻich davri[tahrir | manbasini tahrirlash]

Saul Bellows Solomon Bellows[13][14] ota-onasi Lescha (née Gordin) va Abraham Bellows[15] Rossiyaning Sankt-Peterburg shahridan koʻchib ketganidan ikki yil oʻtgach[13][14] Kvebekning Lachin shahrida tugʻilgan. Uning uchta akalari va opasi bor edi, opasi Zelda (keyinchalik Jane, 1907-yilda tugʻilgan), aka-uka Moishe (keyinchalik Maurice, 1908-yilda tugʻilgan) va Schmuel (keyinchalik Samuel, 1911-yilda tugʻilgan)[16]. Bellowning oilasi litva-yahudiy edi[17][18], otasi esa Vilnyusda tugʻilgan. Monreal Yahudiy Genealogiya Jamiyatining maʼlumotlariga koʻra, garchi Bellow 10-iyulda tugʻilganiga qaramasdan u oʻzining tugʻilgan kunini 10-iyunda nishonlagan. (Yahudiylar jamoasida ibroniycha tugʻilgan sanani yozish odat tusiga kirgan, bu har doim ham Grigoriy kalendariga toʻgʻri kelmaydi)[19].

Taʼlimi va faoliyati[tahrir | manbasini tahrirlash]

Bellow Chikago universitetida oʻqigan, ammo keyinchalik Shimoli-gʻarbiy universitetga oʻtgan. U dastlab adabiyotni oʻrganmoqchi edi, lekin u ingliz boʻlimi yahudiylarga qarshi ekanligini bilib qoladi. Buning oʻrniga u antropologiya va sotsiologiya boʻyicha imtiyozli diplom oldi[20]. Bellovning antropologiyani oʻrganishi uning adabiy uslubiga taʼsir koʻrsatdi va antropologik maʼlumotlar uning asarlarini oʻziga tortdi. Keyinchalik Viskonsin universitetida aspiranturada ishlagan.

1941-yilda Bellow qurolli kuchlarga qoʻshilishga qaror qiladi, bolaligida Qoʻshma Shtatlarga noqonuniy ravishda koʻchib oʻtganligini bilganidan soʻng esa, AQSh fuqaroligiga oladi[21][22].

Nobel mukofoti va keyingi faoliyati[tahrir | manbasini tahrirlash]

1981-yil dekabridan 1982-yilning martigacha Bellow Viktoriya (BC) universitetida tashrif buyurgan Lansdaun olimi boʻlgan[23] va ayni paytda „Yozuvchi-rezident“ unvoniga ega edi[24] 1998-yilda u Amerika falsafiy jamiyatiga saylangan[25].

Hayoti[tahrir | manbasini tahrirlash]

Uning oʻgʻli Greg birinchi turmushida psixoterapevt boʻldi. U 2013-yilda otasining oʻlimidan deyarli oʻn yil oʻtib, „Saul Bellow’s Heart: A Sonʼs Memoir“ kitobini nashr etdi[26]. Bellowning ikkinchi turmushidan boʻlgan oʻgʻli Adam 2003-yilda „In Praise of Nepotism“ nomli badiiy kitobini nashr etdi. Bellowning uchinchi turmushidan oʻgʻli Daniel[27] kulol, yozuvchi va sobiq jurnalist boʻlgan[28]. 1999-yilda, 84 yoshida, Bellowning Fridmandan toʻrtinchi farzandi va birinchi qizi tug'ildi[29].

Tanqidlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Bellow Martin Amisning otasi Kingsley Amisda unchalik katta taassurot qoldirmagan. 1971-yilda Kingsli kriminal yozuvchi Jon D. MakDonaldni „har qanday meʼyorlar boʻyicha Saul Bellowdan yaxshiroq yozuvchi“ deb takidlagan[30].

Mukofot va unvonlari[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • 1948 Guggenheim stipendiyasi[31]
  • 1954-yil Badiiy adabiyot uchun Milliy kitob mukofoti
  • 1965-yil Badiiy adabiyot uchun Milliy kitob mukofoti
  • 1971-yil Badiiy adabiyot uchun Milliy kitob mukofoti
  • 1976-yil Fantastik adabiyot uchun Pulitser mukofoti
  • 1976-yil Adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti
  • 1980-yil O. Henry mukofoti
  • 1986-yil Sent-Luis universiteti kutubxonasi assotsiatsiyasining Sent-Luis adabiy mukofoti[32][33]
  • 1988-yil Milliy sanʼat medali
  • 1989-yil PEN/Malamud mukofoti
  • 1989-yil Peggy V. Helmerich Taniqli muallif mukofoti[34]
  • 1990-yil Milliy kitob fondining umr boʻyi Amerika maktublariga qoʻshgan hissasi uchun medali[35]
  • 1997-yil The Actual uchun Milliy yahudiy kitobi mukofoti[36]
  • 2010-yil Chikago adabiy shon-shuhrat zaliga kiritildi[37]
  • 2024-yil 6-fevralda Amerika Qoʻshma Shtatlari pochta xizmati Chikagoda Saul Bellow xotirasiga bagʻishlangan uch untsiyalik markani chiqardi. Markada Jo Ciardiello tomonidan suratga olingan portret tasvirlangan[38].

Bellow Milliy portret galereyasi kollektsiyasida oltita portret, jumladan Irving Penn tomonidan olingan surat[39], Sarah Yusterning rasmi[40], Sara Millerning byusti[41] va Edward Sorel va Artur Herschel Lidov tomonidan chizilgan rasmlarida ifoda etilgan[42][43][44]. Miller byustining nusxasi 1993 yilda Harold Vashington kutubxona markazida oʻrnatildi[45]. Bellowning hujjatlari Chikago universiteti kutubxonasida saqlanadi[46].

Asarlari[tahrir | manbasini tahrirlash]

Roman va novellalari[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • Dangling Man (1944)
  • The Victim (1947)
  • The Adventures of Augie March (1953), Badiiy adabiyot uchun Milliy kitob mukofoti[47]
  • Seize the Day (1956)
  • Henderson the Rain King (1959)
  • Herzog (1964), Milliy kitob mukofoti[48]
  • Janob Sammler sayyorasi (1970), Milliy kitob mukofoti[49]
  • Gumboldt neʼmati(1975), 1976 yilgi Pulitser mukofoti laureati[50]
  • The Deanʼs December (1982)
  • More Die of Heartbreak " (1987)
  • A Theft (1989)
  • The Bellarosa Connection (1989)
  • The Actual (1997)
  • Ravelstein (2000)
  • To Jerusalem and Back (1976), memuar
  • It All Adds Up (1994), insholar toʻplami
  • Saul Bellow: Letters, Benjamin Teylor tomonidan tahrirlangan (2010), yozishmalar
  • There Is Simply Too Much To Think About (Viking, 2015), qisqaroq badiiy boʻlmagan asarlar toʻplami

Saul Bellow haqida asarlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • Saul Bellow’s Heart: A Sonʼs Memoir, Greg Bellow, 2013-yil ISBN 978-1608199952
  • Saul Bellow, Tony Tanner (1965) (yana qarang: „ Soʻzlar shahri“ [1971])
  • Saul Bellow, Malcolm Bradbury(1982)
  • Saul Bellow Drumlin Woodchuck, Mark Harris, Jorjiya universiteti matbuoti. (1982)
  • Saul Bellow: Modern Critical Views, Harold Bloom (Tahr.) (1986)
  • Handsome Is: Adventures with Saul Bellow, Harriet Wasserman (1997)
  • Saul Bellow and the Decline of Humanism, Michael K Glenday (1990)
  • Saul Bellow: A Biography of the Imagination, Ruth Miller (1991)
  • Bellow: A Biography, James Atlas (2000)
  • Saul Bellow and American Transcendentalism, M. A. Quayum (2004)
  • „Even Later“ and „The American Eagle“ in Martin Amis, The War Against Cliché (2001). Oxirgi insho Augie Marchning Everymanʼs Library nashrida ham mavjud.
  • 'Saul Bellow’s comic styleʼ: James Wood in The Irresponsible Self: On Laughter and the Novel, 2004 yil.ISBN 0-224-06450-9ISBN 0-224-06450-9 .
  • The Hero in Contemporary American Fiction: The Works of Saul Bellow and Don DeLillo , Stephanie Halldorson (2007)
  • „Saul Bellow“ qoʻshigʻi Sufjan Stevens tomonidan The Avalanche filmiga yozilgan boʻlib, uning Illinois kontseptual albomidagi chiqishlar va boshqa yozuvlardan iborat.
  • The Life of Saul Bellow: To Fame and Fortune, 1915-1964 (2015), va The Life of Saul Bellow: Love and Strife, 1965-2005 (2018), Zachary Leader

Yana qarang[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • Yahudiy Nobel mukofoti sovrindorlari roʻyxati
  • Amerika fantastikasidagi muvaffaqiyat uchun PEN/Saul Bellow mukofoti
  • Eng keksa otalar roʻyxati

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. (unspecified title)
  2. (unspecified title)
  3. (unspecified title)
  4. (unspecified title)
  5. „Saul BELLOW, son of Abraham BELLOWS of Vilna“. Jewish Genealogical Society-Montreal. — „Date of birth was 10 June per his wife, Janis Bellow, in her Preface to Bellow's Collected Stories; wouldn't she know his birthdate?.“. Qaraldi: 2022-yil 11-noyabr.
  6. „NATIONAL MEDAL OF ART RECIPIENTS“ (en). University of Chicago News. Qaraldi: 2022-yil 16-dekabr.
  7. „National Book Foundation - Explore the Archives“ (en-US). National Book Foundation. Qaraldi: 2022-yil 16-dekabr.
  8. „Distinguished Contribution to American Letters“. National Book Foundation. Retrieved March 12, 2012.
  9. „Nobel Prize in Literature 1976 – Press Release“. nobelprize.org. Qaraldi: 2015-yil 26-avgust.
  10. Gussow, Mel; McGrath, Charles. „The New York Times, Mel Gussow and Charles McGrath[2005, in Saul Bellow, Who Breathed Life into American Novel, Dies at 89.“]. nytimes.com (2005-yil 6-aprel). Qaraldi: 2015-yil 26-avgust.
  11. Christopher Hitchens. Arguably: Shortlisted for the 2012 Orwell Prize. Atlantic Books, 2011 — 54 bet. ISBN 978-0-85789-257-7. 
  12. Christopher Hitchens. „Jewish American titan from the ghetto“. www.thejc.com. Qaraldi: 2022-yil 16-dekabr.
  13. 13,0 13,1 Library of America Bellow Novels 1944-1953, pg. 1000.
  14. 14,0 14,1 Gussow, Mel; McGrath, Charles. „Saul Bellow, Who Breathed Life Into American Novel, Dies at 89“ (en-US). The New York Times (2005-yil 6-aprel). Qaraldi: 2022-yil 16-dekabr.
  15. Atlas, J.. Bellow: A Biography. Random House, 2000. ISBN 9780394585017. 2015-yil 26-avgustda qaraldi. 
  16. Leader, Zachary. The Life of Saul Bellow: to fame and fortune, 1915–1964. New York: Alfred A. Knopf, 2015 — 64 bet. ISBN 978-0-307-26883-9. OCLC 880756047. 
  17. Emma Brockes. „Greg Bellow: My father, Saul“. The Guardian (2013-yil 27-aprel).
  18. „Great author, terrible father: Memoir portrays Saul Bellow as an egotistical womaniser who drove his son into therapy – Features – Books – The Independent“. independent.co.uk. Qaraldi: 2015-yil 26-avgust.
  19. The New York Times obituary, April 6, 2005. „…his birthdate is listed as either June or July 10, 1915, though his lawyer, Mr. Pozen, said yesterday that Mr. Bellow customarily celebrated in June. (Immigrant Jews at that time tended to be careless about the Christian calendar, and the records are inconclusive.)“
  20. The New York Times obituary, April 6, 2005. „He had hoped to study literature but was put off by what he saw as the tweedy anti-Semitism of the English department, and graduated in 1937 with honors in anthropology and sociology, subjects that were later to instill his novels.“
  21. Slater, Elinor „SAUL BELLOW: Winner of the Nobel Prize for Literature“,. Great Jewish Men. Jonathan David Company, 1996 — 42 bet. ISBN 0-8246-0381-8. 2007-yil 21-oktyabrda qaraldi. 
  22. Hitchens, Christopher. „Remembering Saul Bellow“. Slate. Qaraldi: June 13, 2015.
  23. „Visiting Lansdowne scholar, Saul Bellow“. University of Victoria Archives. Qaraldi: 2015-yil 14-iyun.
  24. Colombo, John Robert. Canadian Literary Landmarks. Dundum, January 1984 — 283 bet. ISBN 9781459717985. 
  25. „APS Member History“. search.amphilsoc.org. Qaraldi: 2021-yil 2-dekabr.
  26. Woods, James (July 22, 2013). „Sins of the Fathers: Do great novelists make bad parents?“. The New Yorker. Qaraldi: December 30, 2014.
  27. Cusac. „Underneath Saul Bellow's characters are real people | American Masters | PBS“ (en-US). American Masters (2022-yil 22-dekabr). Qaraldi: 2024-yil 30-mart.
  28. „About“ (en-US). Daniel Bellow Pottery. Qaraldi: 2024-yil 30-mart.
  29. „"Saul Bellow's widow on his life and letters: 'His gift was to love and be loved'", by Rachel Cooke, The Guardian. TheGuardian.com (2010-yil 9-oktyabr).
  30. Amis, KingsleyA New James Bond“,. What Became of Jane Austen? And Other Questions. Harcourt Brace Jovanovich, 1971 — 69 bet. ISBN 9780151958603. 
  31. Connelly, Mark. Saul Bellow: A Literary Companion. McFarland, 2016 — 8 bet. ISBN 978-0786499267. 
  32. „Saint Louis Literary Award – Saint Louis University“. www.slu.edu. 2016-yil 23-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 26-may.
  33. Saint Louis University Library Associates. „Recipients of the Saint Louis Literary Award“. 2016-yil 31-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 25-iyul.
  34. Connelly, Mark. Saul Bellow: A Literary Companion. McFarland & Company, Inc., 2016 — 16 bet. ISBN 9780786499267. 
  35. Aarons, Victoria. The Cambridge Companion to Saul Bellow. Cambridge University Press, 2016 — 85 bet. ISBN 978-1107108936. 
  36. „Past Winners“ (en). Jewish Book Council. Qaraldi: 2020-yil 20-yanvar.
  37. „Saul Bellow“ (en). Chicago Literary Hall of Fame (2010). Qaraldi: 2017-yil 8-oktyabr.
  38. „Saul Bellow Postage Stamp First Day of Issue - Illinois newsroom - About.usps.com“. USPS Newsroom. United States Postal Service. Qaraldi: 2024-yil 6-fevral.
  39. „Saul Bellow“. Qaraldi: 2018-yil 26-may.
  40. „Saul Bellow“. Qaraldi: 2018-yil 26-may.
  41. „Saul Bellow“. Qaraldi: 2018-yil 26-may.
  42. „Saul Bellow“. Qaraldi: 2018-yil 26-may.
  43. „Saul Bellow“. Qaraldi: 2018-yil 26-may.
  44. „Saul Bellow“. Qaraldi: 2018-yil 26-may.
  45. „Bellow's Defection No Match For Affection From Hometown“ (1993-yil 9-noyabr). Qaraldi: 2018-yil 26-may.
  46. „Guide to the Saul Bellow Papers 1926–2015“. www.lib.uchicago.edu. Qaraldi: 2018-yil 26-may.
  47. „National Book Awards — 1954“. National Book Foundation (NBF). Retrieved March 3, 2012. (With essay by Nathaniel Rich from the Awards 60-year anniversary blog.)
  48. „National Book Awards — 1965“. NBF. Retrieved March 3, 2012. (With acceptance speech by Bellow and essay by Salvatore Scibona from the Awards 60-year anniversary blog.)
  49. „National Book Awards — 1971“. NBF. Retrieved March 3, 2012. (With essay by Craig Morgan Teicher from the Awards 60-year anniversary blog.)
  50. „Humboldt's Gift, by Saul Bellow (Viking)“ (en). pulitzer.org. Qaraldi: 2022-yil 16-dekabr.

Havolalar[tahrir | manbasini tahrirlash]