Ben Gurion aeroporti

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Ben Gurion xalqaro aeroporti
נמל התעופה בן-גוריון
مطار بن غوريون الدولي
IATA kodi: TLVICAO kodi: LLBG
Qisqacha bayon
Aeroport turi Fuqarolik
Egasi Isroil Transport va yoʻl xavfsizligi vazirligi
Operator Israel Airports Authority
Xizmat doirasi Gush Dan va Katta Quddus[1]
Joylashuvi Markaziy tuman, Isroil
Havo yoʻli tuguni
  • Arkia
  • CAL Cargo Airlines
  • El Al
  • Israir Airlines
  • Sun d'Or
Markazi Bluebird Airways
Dengiz sathidan balandligi 134 ft / 41 m
Koordinatalari 32°00′34″N 034°52′58″E / 32.00944°N 34.88278°E / 32.00944; 34.88278 G OKoordinatalari: 32°00′34″N 034°52′58″E / 32.00944°N 34.88278°E / 32.00944; 34.88278 G O
Vebsayti iaa.gov.il
Xarita
TLV (Isroil)
TLV
Aeroportning Isroil xaritasidagi joylashuvi
Uchish/qoʻnish yoʻlaklari
Uzunligi Yuzasi
m ft
03/21 2 772 9,094 Asfalt
08/26 4 062 13,327 Asfalt
12/30 3 112 10,210 Asfalt
Maʻlumotlar (2022)
Yoʻlovchilar soni 20,008,532
Xalqaro yoʻlovchilar 19,221,007
Mahalliy yoʻlovchilar 787,525
Parvozlar soni 143,884
Manba: Isroil fuqaro aviatsiyasi boshqarmasi[2][3]

Ben Gurion xalqaro aeroporti [lower-alpha 1] (IATA: TLVICAO: LLBG), odatda ibroniy tilidagi Natbag (נתב״ג) qisqartmasi bilan tanilgan, Isroilning asosiy aeroporti. Lod shahrining shimoliy chekkasida joylashgan boʻlib, mamlakatning eng gavjum aeroporti hisoblanadi. U Quddus shahridan 45 kilometr (28 mi) shimoli-gʻarbda, Tel-Avivdan esa 20 kilometr (12 mi) janubi-sharqda joylashgan[2]. 1973-yilgacha Lod aeroporti nomi bilan tanilgan, keyinchalik Isroilning birinchi bosh vaziri Devid Ben-Gurion (1886-1973) sharafiga qayta nomlangan. Aeroport El Al, Israir Airlines, Arkia va Sun d’Or aviakompaniyalari uchun hab hisoblanadi hamda Israel Airports Authority tomonidan boshqariladi.

2019-yilda Ben Gurion aeroporti 24,8 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan[3]. Yoʻlovchi tajribasi va yuqori darajadagi xavfsizlik tufayli Yaqin Sharqdagi eng yaxshi beshta aeroport qatoriga kiradi[4], u bir necha teraktlar nishoniga aylangan boʻlsa-da, Ben Gurion aeroportidan uchayotgan samolyotni olib qochishga urinish hech qachon muvaffaqiyat qozonmagan[5].

Aeroport Isroil uchun juda strategik ahamiyatga ega, chunki u koʻplab sayyohlar uchun mamlakatga qulay kirish joylaridan biridir[6]. Bir vaqtlar Ben Gurion aeroporti alohida ahamiyatga ega boʻlganligi sababli, u 2019-yilda Ramon aeroportining ochilishiga olib kelgan yagona muvaffaqiyatsizlik nuqtasi sifatida qaraldi[7].

Tarixi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Britaniya mandati davri (1934-1948)[tahrir | manbasini tahrirlash]

Lod aeroporti, 1958-yil. Bino hozirda 1-terminal binosi hisoblanadi.
Aeroportdagi Devid Ben-Gurion haykali, aeroport uning sharafiga nomlangan

Aeroport oʻz faoliyatini Britaniyaning Falastin mandati davrida Vilgelma Templer koloniyasi yaqinidagi Lidda (hozirgi Lod) shaharchasining chekkasida ikkita asfaltlanmagan uchish-qoʻnish yoʻlagidan iborat havo yoʻlagi sifatida boshlangan. U 1934-yilda asosan Airwork Services taklifi bilan qurilgan[8]. Yangi aeroportdagi birinchi yoʻlovchilar reysi 1935-yil 3-avgustda ochilgan Misr Airworkning Qohira – Lidda – Nikosiya yoʻnalishi boʻldi. Keyinchalik Misr Lidda orqali Hayfa va Bagʻdodga reyslarni amalga oshirdi. Liddaga muntazam qatnovga ega boʻlgan birinchi qitʼalararo Yevropa aviakompaniyasi 1937-yil 4-apreldan beri LOT Polsha Airlines edi. Oʻsha paytga kelib, Lidda aeroporti toʻrtta beton uchish-qoʻnish yoʻlagi bilan maqtanardi. 1933-yildan beri Gʻazo orqali Gollandiya Sharqiy Hindistonidagi Bataviyaga (hozirgi Jakarta, Indoneziya) parvoz qilayotgan KLM aviakompaniyasi 1937-yilda xizmatni Liddaga koʻchirdi. Imperial Airways ham Liddadan Hindistonga yoʻnalishida yonilgʻi quyish bekati sifatida foydalangan.

Ikkinchi jahon urushi paytida Imperial Airways va keyinchalik British Overseas Airways korporatsiyasi 1940-yil iyun oyida Fransiya qulagunga qadar Liddaga parvoz qilishni davom ettirdi. 1942-yil fevral oyida yapon harbiylari Birma va Malayaga kirganida, KLM Bataviyaga boradigan yoʻnalishini qisqartirdi va Liddani marshrutning eng sharqiy nuqtasiga aylantirdi. Britaniya urush eʼlon qilganidan keyin parvozlarni toʻxtatgan Misr Airwork 1940-yilning may oyida haftalik Qohira-Lidda-Nikosiya xizmatini qayta tikladi[8].

1943-yilda aeroport „Lidda RAF bekati“ deb qayta nomlandi va Yevropa, Afrika, Yaqin Sharq (asosan Iroq va Fors) va Janubiy/Janubi-Sharqiy Osiyodagi harbiy bazalar oʻrtasida harbiy havo transporti va samolyot parom operatsiyalari uchun asosiy aerodrom boʻlib xizmat qilishda davom etdi. 1944-yilda Germaniyaning Yaqin Sharqdagi tahdidi pasaygach, Aviron Aviatsiya kompaniyasi Lidda va Hayfa oʻrtasida haftasiga toʻrt marta xizmat koʻrsatishni boshladi[8].

Birinchi fuqarolik transatlantik marshruti, Nyu-Yorkdan Lidda aeroportiga 1946-yilda TWA aviakompaniyasi tomonidan ochilgan. 1948-yil aprel oyining oxirida inglizlar aeroportdan voz kechdilar.

Isroil davlatining birinchi dekadalari (1948-1973)[tahrir | manbasini tahrirlash]

Marokashlik yahudiy bolalar 1949-yilda aeroportga kelishdi; Norvegiya orqali tashiladi.

1948-yil 10-iyulda Denni operatsiyasida Isroil mudofaa kuchlari askarlari aeroportni egallab, nazoratni yangi eʼlon qilingan Isroil davlatiga topshirdilar[manba kerak]. 1948-yilda isroilliklar aeroportning rasmiy nomini Liddadan Lodga (yaqindagi shaharning ibroniycha nomi) oʻzgartirdilar, aeroport Lod aeroportiga aylandi[9]. Parvozlar 1948-yil 24-noyabrda qayta tiklandi[10]. Oʻsha yili terminal orqali 40 ming yoʻlovchi oʻtgan. 1952-yilga kelib ularning soni oyiga 100 ming kishiga yetdi. Oʻn yil ichida havo qatnovi shu darajaga koʻtarildiki, mahalliy reyslar Tel-Avivning boshqa aeroportiga, shaharning shimoliy qirgʻogʻidagi Sde Dov aerodromiga (SDV) yoʻnaltirilishi kerak edi. 1960-yillarning oʻrtalarida aeroportga 14 ta xalqaro aviakompaniya qoʻnayotgan edi.

Oʻsha yili vafot etgan Isroilning birinchi Bosh vaziri David Ben-Gurion sharafiga aeroport nomi 1973-yilda Ben Gurion xalqaro aeroportiga oʻzgartirildi.

Terror voqealari (1972)[tahrir | manbasini tahrirlash]

Ben Gurion aeroporti Falastin hujumlari nishoniga aylangan boʻlsa-da, qatʼiy xavfsizlik choralarining koʻrilishi Ben Gurion aeroportidan uchib ketayotgan hech bir samolyotning olib qochib ketilmasligini taʼminladi. Boshqa tomondan, boshqa mamlakatlardan oʻgʻirlab ketilgan samolyotlar Ben Gurionga qoʻndi va bu aeroport tarixidagi ikkita yirik hodisaga hissa qoʻshdi.

Birinchi voqeada, 1972-yil 8-mayda toʻrtta falastinlik Qora sentyabr tashkiloti terrorchilari Venadan ketayotgan Sabena samolyotini oʻgʻirlab ketishdi va Ben Gurion aeroportiga qoʻnishga majburlashdi. Sayeret Matkal qoʻmondonlari, jumladan Benyamin Netanyahu, Ehud Barak (ikkalasi ham Isroilning boʻlajak Bosh vazirlari) samolyotga bostirib kirib, ikki nafar bosqinchini oʻldirib, qolgan ikkitasini qoʻlga oldi. Bir yoʻlovchi halok boʻldi[11].

Oʻsha oyning oxirida, 1972-yil 30-mayda, Lod aeroportidagi qirgʻin deb nomlanuvchi hujumda, Yapon qizil armiyasining uch aʼzosi yoʻlovchilar kelgan hududga pulemyotdan oʻq otilishi natijasida 24 kishi halok boʻldi va 80 kishi yaralandi. Qurbonlar orasida taniqli oqsil biofiziki va Isroilning 4-prezidentining ukasi Aharon Katzir ham bor edi. Jarohatlanganlar orasida Efraim Katzir va Isroilga yaqinda kelgan 20 nafar puerto-rikolik sayyohlar guruhi ham boʻlgan[12]. Omon qolgan yagona terrorchi Kozo Okamoto boʻlib, u umrbod qamoq jazosiga hukm qilingan, ammo 1985-yilda PFLP-GC bilan mahbuslar almashinuvi doirasida ozod etilgan[13].

1980-yillardan beri rivojlanishi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Yillar davomida koʻproq binolar va uchish-qoʻnish yoʻlaklari qoʻshildi, ammo 1980 va 90-yillarda Efiopiya va sobiq Sovet Ittifoqidan ommaviy immigratsiyaning boshlanishi, shuningdek, xalqaro biznes sayohatlarining global oʻsishi bilan mavjud obyektlar juda noadekvat boʻlib qoldi, 2000 ming yillik bayramlari uchun kutilayotgan turizm oqimini ham sigʻdira oladigan yangi zamonaviy terminalni loyihalash talab qilindi. Loyihani davom ettirish toʻgʻrisida qaror 1994-yilning yanvarida qabul qilingan, biroq 3-terminal nomi bilan tanilgan yangi terminal oʻn yil oʻtib, 2004-yil 2-noyabrda oʻz eshiklarini ochdi[14]. 2014-yil iyul oyida Gʻazo bilan toʻqnashuv chogʻida bir necha aviakompaniyalar aeroportga parvozlarini bir necha kunga taqiqlagan[15].

Aeroportdan uchib ketgan eng uzoq toʻxtovsiz parvoz 2017-yilning 2-yanvarida Shimoliy Muz okeani orqali Honoluluga uchgan milliarder kazino magnatiga tegishli boʻlgan xususiy Airbus A340-500 boʻldi. Parvoz 17 soat 40 daqiqa davom etishi taxmin qilingan edi[16].

Isroil janubidagi Eylat shahri yaqinidagi Ramon aeroporti, Ben Gurion aeroporti uchun burilish aeroporti boʻlib xizmat qiladi[17].

Yoʻlovchi terminallari[tahrir | manbasini tahrirlash]

1-terminal[tahrir | manbasini tahrirlash]

Terminal 1, hozirda barcha ichki reyslar, shuningdek, baʼzi xalqaro arzon reyslar uchun foydalaniladi

Tarixi[tahrir | manbasini tahrirlash]

3-terminal ochilishidan oldin 1-terminal Ben Gurion aeroportidagi asosiy terminal binosi edi. Oʻsha paytda uchib ketuvchilarni roʻyxatdan oʻtkazish joyi birinchi qavatda joylashgan edi. U yerdan yoʻlovchilar yuqoriga koʻtarilib, pasport nazorati, boj olinmaydigan doʻkonlar, VIP zallar, bitta ibodatxona va bortga chiqish eshiklari joylashgan asosiy uchib ketish zaliga yoʻl olishgan. Darvozalarda sayohatchilar birinchi qavatga qaytish uchun zinapoyadan tushishlari kerak boʻladi, u yerda kutib turgan avtobuslar ularni tarmakda samolyotlarga olib boradi. Pasport nazorati, bagaj karusellari, boj olinmaydigan qabul qilish va bojxonaga ega kirish zali binoning janubiy chekkasida joylashgan edi. Perronli avtobuslar yoʻlovchilar va ekipaj aʼzolarini 500 m (1,600 ft) uzoqdagi asfaltda toʻxtab turgan samolyotlarga terminaldan chiqarishgan. 3-terminal ochilgandan soʻng, 1-terminal yopildi va faqat Eylat aeroportiga uchuvchi mahalliy reyslar, Shimoliy Amerika va Afrikadan maxsus immigratsion reyslar kabi hukumat reyslari qoldirildi. Shimoliy Amerika va Angliyadan kelgan muhojirlarni olib ketuvchi Nefesh B’Nefesh tomonidan uyushtirilgan charter reyslari bu terminaldan yiliga bir necha marta qoʻnish marosimlarida foydalanadi[18].

1-terminal 2003—2007-yillar oraligʻida yopilgan boʻlsa-da, bino turli tadbirlar va keng koʻlamli koʻrgazmalar, shu jumladan 2006-yilda oʻtkazilgan „Bezalel sanʼat akademiyasining 100 yillik koʻrgazmasi“ uchun joy boʻlib xizmat qilgan. Terminalni taʼmirlash ishlari Yosef Assa tomonidan uchta alohida atmosfera mavzusi bilan ishlab chiqilgan. Birinchidan, jamoat zallari Isroilning Yahudo, Quddus va Galileya togʻlari ranglariga boʻyalgan devorlari bilan Isroil yurti xarakteriga ega. Yoʻlovchilar zalida dam olish va hordiq muhiti yaratilgan boʻlsa, yoʻlovchilar shaharga qaytishi bilan kelganlar zaliga koʻproq shahar mavzusi beriladi[19].

1-terminal apronida shaxsiy samolyotlar

2006-yil fevral oyida Isroil aeroportlari maʼmuriyati xususiy reaktiv samolyotlar yoʻlovchilari va ekipajlari, shuningdek, asosiy terminaldan qochishdan manfaatdor boʻlganlar uchun yangi VIP qanotga 4,3 million shekel sarmoya kiritish rejalarini eʼlon qildi. VIP yer usti xizmatlari allaqachon mavjud, biroq foydalanuvchilar sonining sezilarli darajada koʻpayishi obyektlarni kengaytirishni oqladi, bu ham aeroport daromadlarini oshiradi. IAA xususiy reaktiv reyslar (4059 ta, bu 2004-yilga nisbatan 36,5% ga koʻp) hamda xususiy reaktivlardan foydalanuvchilarning (14 613 ta, 2004-yilga nisbatan 46,2% ga oʻsish) sezilarli oʻsishini koʻrsatadigan raqamlarni eʼlon qildi. Tashqi litsenziya tomonidan boshqariladigan yangi VIP qanot 1-terminalning yangilangan va kengaytirilgan qismida joylashadi. Barcha parvoz jarayonlari (xavfsizlik tekshiruvi, pasport nazorati va bojxona) shu yerda amalga oshiriladi. Bu qanotda matbuot anjumanlari oʻtkazish uchun jihozlangan zal, lyuks zal, eng zamonaviy biznes jihozlari bilan jihozlangan maxsus majlislar zallari va parvozlar oraligʻida aeroportda vaqt oʻtkazadigan uchish ekipajlari uchun maxsus zal mavjud boʻladi[20]. 2008-yil yanvar oyida IAA 3-terminal yonidagi 1,000-square-metre (11,000 kv. ft) maydonda VIP terminal qurishni rejalashtirayotgani eʼlon qilindi[21].

Xalqaro lou-kost va mahalliy terminal[tahrir | manbasini tahrirlash]

EasyJet Switzerland Airbus A320 3-terminalda turibdi. Ilgari easyJet kabi arzon xalqaro tashuvchilarning yoʻlovchilari 1-terminalda roʻyxatdan oʻtgan va bortga chiqish uchun 3-terminalga joʻnab ketishgan.

1-terminal 2003-yilda yopilgan va keng koʻlamli taʼmirdan soʻng 2007-yilda mahalliy terminal sifatida[22] va 2008-yil iyul yozgi charter va arzon reyslarni qondirish uchun qayta ochilgan[23]. U 2008-yil yoz mavsumi uchun charter va arzon reyslar uchun ochiq qoldi, keyin 2008-yil oktyabr oyida vaqtincha yopildi, keyinchalik u qayta taʼmirlandi va 2009-yilning yozida qayta ochildi, oʻshanda u uch oylik 600 000 xalqaro reyslar yoʻlovchini sigʻdirishi kutilgan edi[23]. 2010-yil holatiga koʻra, 1-terminaldan yil davomida bir nechta lou-koster xalqaro reyslari, shu jumladan Barselonaga Vueling reyslari va London (Luton), Manchester, Jeneva va Bazelga easyJet reyslari amalga oshirildi. 2015-yilda talabning ortishi va terminalning yana bir kengayishi tufayli Isroil aeroportlari maʼmuriyati 1-terminalni barcha arzon narxlardagi tashuvchilarga maʼlum sharoitlarda taqdim etdi[24]. 1-terminaldan tashqarida amalga oshiriladigan reyslar 3-terminaldan tashqarida amalga oshirilgan reyslarga qaraganda kamroq aeroport toʻlovlari olinadi[25].

2017-yilning yozigacha 1-terminal ayrim arzon aviakompaniyalar yoʻlovchilari uchun parvozlarni roʻyxatdan oʻtkazish, xavfsizlikni tekshirish va xalqaro reyslar uchun pasport nazorati uchun foydalanilgan, biroq pasport nazoratidan soʻng yoʻlovchilar 3-terminalning joʻnash koʻchasiga avtobus bilan olib ketilgan. 1-terminaldan tashqarida amalga oshirilgan aviakompaniyalarning barcha kiruvchi reyslari 3-terminalda amalga oshirildi. Biroq, 2017-yil 19-iyundan boshlab va bir necha oylik taʼmirlash ishlaridan soʻng, 1-terminal yoʻlovchilari toʻgʻridan-toʻgʻri 1-terminaldan oʻz reyslariga avtobus bilan olib ketila boshlandi, garchi kiruvchi yoʻlovchilar 3-terminalda qabul qilinsa ham. 1-terminalning bort zonasidagi rekonstruksiya ishlariga boj olinmaydigan doʻkonlar, restoranlar va kafelar qoʻshildi. Terminal shuningdek, 3-terminaldagi kabi ilgʻor tekshirilgan bagajni qayta ishlash va tekshirish tizimlari bilan jihozlangan.

3-terminal va temir yoʻl vokzalidan 1-terminalgacha boʻlgan bepul jamoat transporti taxminan har 15-30 daqiqada yetib boradi (kun vaqtiga qarab).

3-terminal[tahrir | manbasini tahrirlash]

3-terminalning havodan koʻrinishi
3-terminalning uchib kelish zali

2004-yil 28-oktyabrda ochilgan 3-terminal[26] Isroilga va undan chiqadigan asosiy xalqaro shlyuz sifatida 1-terminalni almashtirdi. Bino Skidmore, Owings & Merrill (SOM) tomonidan ishlab chiqilgan[27][28]. Moshe Safdie & Associates va TRA (hozirgi Black and Veatch)[27] bogʻlovchi tuzilmani va havo boʻylab joʻnash joylari va darvozalarini loyihalashtirgan. Ram Karmi[27] va boshqa isroillik arxitektorlar mahalliy meʼmorlar edi. Ilk reys Nyu-York shahridagi Jon Kennedi xalqaro aeroportiga amalga oshirilgan El Al aviakompaniyasi reysi boʻldi.

Natbag 2000 ustida ish, maʼlumki, 3-terminal loyihasi Mingyillik bayramlari uchun kutilayotgan ziyoratchilarning katta oqimiga xizmat koʻrsatish uchun 2000-yilgacha yakunlanishi kerak edi. Ushbu muddat kutilganidan yuqori xarajatlar va asosiy turk pudratchisining bankrotligi tufayli bir qator ishlarning toʻxtab qolishi sababli bajarilmadi. Loyiha oxir-oqibat taxminan bir milliard AQSh dollariga teng boʻldi. Aeroportning mamlakatning eng yirik aholi punktlariga yaqinligi va shovqin muammosi tufayli mamlakatning boshqa joylarida yana bir xalqaro[29] qurilishi koʻrib chiqilmoqda, masalan, Isroil janubidagi yangi Ilan va Assaf Ramon aeroporti.

3-terminalning umumiy joylashuvi Yevropa va Shimoliy Amerikadagi aeroportlarnikiga oʻxshaydi, samolyotdan tushganidan keyin bir necha darajali va ancha masofani bosib oʻtish mumkin. Yurishda eskalatorlar va harakatlanuvchi yoʻlaklar yordam beradi. Yuqori darajadagi uchib ketish zali, maydoni 10,000 m2 (110,000 kv. ft) dan ortiq, 110 roʻyxatdan oʻtish taymerlari va shuningdek, parvoz maʼlumotlarini koʻrsatish tizimlari bilan jihozlangan[30]. Buy & Bye nomi bilan tanilgan kichik savdo markazi ham sayohatchilar, ham keng jamoatchilik uchun ochiq. Doʻkonlar, restoranlar va pochta boʻlimlarini oʻz ichiga olgan savdo markazi uchmaydiganlarni ham jalb qilishi rejalashtirilgan edi. Savdo markazi bilan bir xil darajada yoʻlovchilar pasport nazorati va xavfsizlik tekshiruvidan oʻtadilar. Samolyotlarning uchish va qoʻnishlarini oʻziga xos egilgan shisha devordan koʻrish mumkin. Kelish zali birinchi qavatda joylashgan boʻlib, u yerda 20 ta qoʻshimcha roʻyxatdan oʻtish taymerlari mavjud (Star Alliance aviakompaniyalariga xizmat koʻrsatadi). Avtoulovlarni ijaraga berish punktlari yoʻlovchilarni uchib ketish va kelish zallari oʻrtasida joylashgan oraliq darajada joylashgan. 3-terminalda ikkita sinagoga bor[31].

Boj olinmaydigan rotundaning yuqoridan koʻrinishi, 3-terminaldan joʻnab ketish

Asosiy xavfsizlik tekshiruvidan soʻng yoʻlovchilar yulduz shaklidagi boj olinmaydigan rotundada parvozlarini kutishadi. U yerda 24 soat ishlaydigan turli kafelar, restoranlar va boj olinmaydigan doʻkonlar, shuningdek, sinagoga, bank muassasalari, yoʻlovchilar kutishi uchun tranzit zali va QQSni qaytarish uchun stol mavjud[32].

3-terminalda jami 40 ta darvoza toʻrt yoʻlakka (B, C, D va E) boʻlingan boʻlib, ularning har birida 8 ta teletrap bilan jihozlangan eshiklar (2 dan 9 gacha raqamlangan), shuningdek yoʻlovchilar samolyotga olib ketish uchun ikkita stendli eshiklar (1- avtobus bayi va 1A) mavjud. E-konkursdagi ikkita eshik juda katta keng fyuzelyajli samolyotlarni yanada samarali qabul qilish uchun ikki tomonlama reaktiv koʻpriklardan foydalanadi. 2004-yilda 3-terminal ochilganda B, C va D yoʻlakchalari ochilgan, E yoʻlakchasi esa 2018-yilda qurib bitkazilgan[33]. 3-terminalda bitta qoʻshimcha yoʻlakcha (A) uchun joy mavjud.

Terminal boʻylab bepul simsiz internet mavjud[34]. Terminalda uchta biznes-zal mavjud – tez-tez uchuvchilar uchun eksklyuziv El Al Qirol Dovud Lounge va imtiyozli yoki pullik varaqalar uchun uchta Dan zallari.

2007-yil yanvar oyida IAA 3-terminaldan gʻarbda 300 m (980 ft) ga yaqin 120 oʻrinli mehmonxona qurish rejalarini eʼlon qildi[35] Mehmonxona uchun tender IAA tomonidan 2017-yil oxirida eʼlon qilingan.

Terminal qurilgach, u yiliga 12 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatish imkoniyatiga ega boʻlishi aytilgan edi. 2023-yilda Ben Gurion aeroporti orqali 25 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatilishi kutilmoqda[36].

Avvalgi va ochilmagan terminallar[tahrir | manbasini tahrirlash]

2-terminal[tahrir | manbasini tahrirlash]

2-terminal 1969-yilda olti kunlik urushdan keyin Arkia aviakompaniyasi aeroportda faoliyatini qayta boshlaganida ochilgan[37]. 2-terminal 2007-yil 20-fevralgacha mahalliy reyslarga xizmat koʻrsatgan va mahalliy reyslar yuqoridagi sanadan boshlab yangilangan 1-terminalga koʻchirilgan. 1990-yillarning oxirida trafikning ortishi va 1-terminalda haddan tashqari sigʻimga erishilganligi sababli, 3-terminal ochilgunga qadar 2-terminalda xalqaro boʻlim qoʻshildi. Maishiy xizmatlar 1-terminalga oʻtkazilgandan soʻng, qoʻshimcha havo yuklarini tashish joylari uchun joy ajratish uchun 2-terminal buzildi.

4-terminal[tahrir | manbasini tahrirlash]

1999-yilda qurilgan bu terminal 2000-yilda kutilgan oqimni qabul qilishga moʻljallangan edi, lekin u hech qachon rasman ochilmagan. Bugungi kunga qadar u faqat SARS epidemiyasi davrida Osiyodan kelgan yoʻlovchilar uchun terminal sifatida foydalanilgan[38]. Terminaldan yana bir marta 2003-yil fevral oyida Kolumbiya kosmik kemasi halokatidan keyin polkovnik Ilan Ramonning tobuti va 2004-yil yanvar oyida Livandan Elhanan Tannenbaum va uchta isroillik askarning tobutlari kelganida ishlatilgan.

Rivojlantirish rejalari[tahrir | manbasini tahrirlash]

2017-yil dekabr oyida IAA Ben Gurion aeroportini uzoq muddatli kengaytirish rejasini eʼlon qildi, uning qiymati taxminan 9 milliard shekel boʻladi. Rejalarga 1-terminalni yanada kengaytirish, yangi maxsus mahalliy reyslar terminali, 3-terminalning quruqlikdagi terminalini katta kengaytirish, bu orqali taxminan 90 ta qoʻshimcha roʻyxatdan oʻtish punktlarini qoʻshish, A konkursni qurish, qoʻshimcha samolyotlar toʻxtash joylari va rampalarni oʻz ichiga oladi. Bundan tashqari, havoda yuk tashish obyektlari aeroport mulkining shimoliy qismidagi (08/26 uchish-qoʻnish yoʻlagining shimolida) katta, hozirda foydalanilmayotgan yer uchastkasiga koʻchiriladi, u erda qoʻshimcha samolyotlarga texnik xizmat koʻrsatish inshootlari ham quriladi.

Shu bilan birga, 3-terminalning quruqlikdagi terminalida zudlik bilan gavjumlik bilan bogʻliq muammolarni bartaraf etish uchun 2018 yilning bahorida 3-terminal yonida 25 ta roʻyxatdan oʻtish va xavfsizlikni tekshirish ob’ektlari joylashgan vaqtinchalik katta, konditsionerli chodir oʻrnatildi. Ushbu chodir 2020 va 2022 yillar oraligʻida kelgan barcha yoʻlovchilar uchun majburiy COVID-19 sinovi uchun ishlatilgan.

2018-yil avgust oyida IAA xususiy va boshqaruvchi samolyotlar harakatini boshqarishga bagʻishlangan yangi terminalni qurish va ishlatish boʻyicha tender eʼlon qildi. [39]

2021 yil oxirida 1-magistraldan aeroportga qoʻshimcha kirishni taʼminlaydigan yangi yoʻl oʻrni qurilishi boshlandi. Yangi yoʻnalish transport vositalarining Tel-Aviv yoʻnalishi va aeroportning shimoli va gʻarbidagi boshqa nuqtalaridan aeroportning asosiy terminaliga kirishi kerak boʻlgan masofani sezilarli darajada qisqartirdi. 2023 yilga kelib, oʻzaro almashish tugallandi.

Ofis binolari[tahrir | manbasini tahrirlash]

Aeroport City rivojlanishi, katta ofis parki, aeroportning asosiy mulkidan sharqda joylashgan. U Quddus va Tel-Aviv metropoliyalarining tutashgan joyida joylashgan[40].

El Al kompaniyasining bosh ofisi[41] hamda Isroil aeroportlari boshqarmasining bosh ofisi Ben Gurion aeroporti hududida joylashgan[42].

Fuqarolik aviatsiyasi boshqarmasi va Challenge Airlines ILning bosh ofislari aeroport yaqinidagi Airport City ofis parkida joylashgan[43][44].

Bundan tashqari, Israel Aerospace Industries oʻzining bosh ofisini aeroport hududida, shuningdek, keng koʻlamli aviatsiya qurilishi va taʼmirlash inshootlarini saqlaydi[45].

Uchish-qoʻnish yoʻlaklari[tahrir | manbasini tahrirlash]

1970-yillardan 2010-yillarning oʻrtalarigacha mavjud boʻlgan uchish-qoʻnish yoʻlagi va taksi yoʻlagi sxemasi. Oʻng tomonda tasvirlangan uchish-qoʻnish yoʻlagi uzunligi bor-yoʻgʻi 1780 m boʻlgani uchun tijoriy transportda kamdan-kam foydalanilgan
Fayl:TLV-LLBG Aerodome Chart 2014.pdf
2014-yilda yakunlangan uchish-qoʻnish yoʻlagi va taksi yoʻlaklarini rekonstruksiya qilish va rekonfiguratsiyadan keyingi aeroport rejasi.

Asosiy uchish-qoʻnish yoʻlagi[tahrir | manbasini tahrirlash]

1 va 3-terminallariga eng yaqin uchish-qoʻnish yoʻlagi 12/30, uzunligi 3,112 m (10,210 ft) va undan keyin taksi yoʻli keladi. Koʻpincha qoʻnishlar Gʻarbdan Sharqqa, Oʻrta yer dengizidan janubiy Tel-Aviv ustidan yaqinlashib kelayotgan ushbu uchish-qoʻnish yoʻlagida amalga oshiriladi[46]. Noqulay ob-havo sharoitida u parvozlar uchun ham foydalanilishi mumkin (12-yoʻnalish). 2007-yil noyabr oyida 17 million NIS qiymatidagi rekonstruksiya qilish loyihasi yakunlandi, u uchish-qoʻnish yoʻlagini mustahkamladi va uni kelajakdagi keng fyuzelyajli samolyotlarga xizmat koʻrsatishi uchun moslashtirdi. 2008-yil sentyabr oyida uchish-qoʻnish yoʻlagiga xizmat koʻrsatadigan yangi ILS ishga tushirildi. Asosiy uchish-qoʻnish yoʻlagi 2011-yildan 2014-yil boshigacha 03/21 uchish-qoʻnish yoʻlagini kengaytirish va uchish-qoʻnish yoʻlagi yaqinidagi boshqa qurilish ishlarini bajarish uchun yopildi.

Qisqa uchish-qoʻnish yoʻlagi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Dastlab qurilganida qisqa uchish-qoʻnish yoʻlagi (03/21 yoʻnalishi) 1,780 m (5,840 ft) uzunlikda edi, bu koʻpchilik asosiy yoʻlovchi samolyotlarini qabul qilish uchun juda qisqalik qiladi. Oʻsha paytda u asosan Isroil havo kuchlarining yuk samolyotlariga xizmat koʻrsatgan va 26-qoʻnish yoʻlagi uchun taksi yoʻli sifatida xizmat qilgan. Biroq, 2011-yil oxiriga kelib, uchish-qoʻnish yoʻlagi yopildi va uchish-qoʻnish yoʻlagining sharqida joylashgan harbiy aprondagi faoliyatning katta qismi doimiy ravishda Isroil janubidagi Nevatim aviabazasiga koʻchirildi. 2014-yil may oyi oxirida uchish-qoʻnish yoʻlagi qayta qurilib, 2,772 m (9,094 ft) gacha uzaytirilgandan soʻng qayta ochildi, bu koʻpgina turdagi samolyotlarni boshqarishga imkon beradi. U ILS bilan jihozlangan va asosan shimoldan janubga qoʻnishlarni boshqaradi.

Sokin uchish-qoʻnish yoʻlagi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Aerodromdagi eng uzun uchish-qoʻnish yoʻlagi – 4,062 m (13,327 ft) va sharqdan gʻarbga (08/26 yoʻnalishi) asosiy uchish-qoʻnish yoʻlagi „sokin uchish-qoʻnish yoʻlagi“ deb ataladi, chunki bu yoʻnalishda uchayotgan samolyotlar atrofdagilar uchun kamroq shovqin chiqaradi[aniq manba kerak]. 2006-yil fevral oyida yakunlangan 24 million NIS qiymatidagi taʼmirlash loyihasi uchish-qoʻnish yoʻlagini mustahkamladi va uni Airbus A380 kabi keng fyuzelyajli samolyotlar uchun moslashtirdi[47].

Tarixi va rivojlantirilishi[tahrir | manbasini tahrirlash]

1930-yillarda inglizlar tomonidan ishlab chiqilgan aerodromning dastlabki rejasida kunning pistonli dvigatelli samolyotlari uchun mos keladigan toʻrtta kesishgan 800 m uchish-qoʻnish yoʻlagi mavjud edi. Biroq, bugungi kunda ushbu asl sxemaning hech biri koʻrinmaydi, chunki foydalanish koʻpayganligi va samolyot turlari va ehtiyojlari yillar davomida oʻzgarganligi sababli aeroport binolarida turli uchish-qoʻnish yoʻlaklari qurilgan va olib tashlangan.

Asosiy uchish-qoʻnish yoʻlagi (12/30) aeroportdagi eng qadimgi uchish-qoʻnish yoʻlagi boʻlib, sokin (08/26) va qisqa (03/21) uchish-qoʻnish yoʻlaklari 1960-yillarning oxiri va 1970-yillarda qurilgan. Qisqa uchish-qoʻnish yoʻlagida juda kam tijorat transporti ishlashi mumkinligi sababli taxminan qirq yil davomida aeroport asosan 12/30 va 08/26 uchish-qoʻnish yoʻlaklariga tayangan. Biroq, bu muammo tugʻdirdi; bu ikki uchish-qoʻnish yoʻlagining gʻarbiy uchi yaqinida kesishishi samolyotning qoʻnishi va koʻtarilishi oʻrtasida oʻzaro kesishuv naqsh hosil qiladi. Ushbu namuna aeroportga yetib kelishi va undan joʻnab ketishi mumkin boʻlgan samolyotlar sonini kamaytiradi va xavfsizlikka salbiy taʼsir koʻrsatadi.

1980 va 1990-yillarda yoʻlovchilar oqimining koʻpayishi prognoz qilingan holda, Ben Gurionning xavfsizligi va sigʻimi bilan bogʻliq baʼzi tashvishlarni yengillashtirish vositasi sifatida 03/21 va 08/26 uchish-qoʻnish yoʻlaklarini kengaytirish rejalari ishlab chiqilgan. Ushbu rejalar 1997-yilda tasdiqlangan va qurilish ishlari 2010-yilda boshlangan. 03/21 uchish-qoʻnish yoʻlagining kengayishi aeroportga „ochiq V“ konfiguratsiyasida ishlash imkonini beradi, bu esa 08/26 va 03/21 uchish-qoʻnish yoʻlaklarida bir vaqtning oʻzida qoʻnish va parvozlarni amalga oshirish imkonini beradi va shu tariqa boshqarilishi mumkin boʻlgan samolyotlar harakati sonini ikki baravar koʻpaytiradi, eng yuqori paytlarda, aeroportda va uning atrofida havo xavfsizligining umumiy darajasini oshiriladi. Qurilish toʻrt yil davom etdi va 1 milliard shekelga tushdi (Isroil aeroportlari maʼmuriyati byudjetidan moliyalashtirilgan) va 2014-yil 29-mayda yakunlandi. Bunga 22 kilometr (14 mi) uchish-qoʻnish yoʻlaklari va taksi yoʻllari, 1,5 million tonnadan ortiq asfaltdan foydalangan holda, bir million metr uchish-qoʻnish yoʻlagi yoritgich kabellarini yotqizish, 50,000 metr (160,000 ft) yuqori voltli elektr uzatish liniyalari va 10 000 yorugʻlik moslamalari oʻrnatildi[48]. Mavjud uchish-qoʻnish yoʻlaklari va terminallar oʻrtasida bir nechta yangi taksi yoʻllari qurilishi ham aeroportda taksi vaqtini sezilarli darajada qisqartirdi.

2023-yil Gʻazo bilan ziddiyat[tahrir | manbasini tahrirlash]

Raketa xavfi tufayli Gʻazodagi urush zonasi ustidan uchib ketmaslik uchun uchish-qoʻnish yoʻlagi yoʻnalishlari cheklangan. 08/26 parvozlar uchun, 03/21 esa uchib kelish reyslari uchun cheklangan[49].

Xavfsizlik protseduralari[tahrir | manbasini tahrirlash]

Umumiy koʻrinishi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Ben Gurion xalqaro aeroportida xavfsizlik bir necha darajalarda ishlaydi[50].

Barcha yengil avtomobillar, taksilar, avtobuslar va yuk mashinalari aeroport majmuasiga kirishdan oldin dastlabki xavfsizlik nazorat punktidan oʻtadi. Qurolli soqchilar avtomashinalar, taksilar va avtobuslarga qarab, haydovchi va yoʻlovchilar bilan bir necha soʻz almashish orqali transport vositalarini tekshiradilar. Terminal kirishlarida joylashgan qurolli xavfsizlik xodimlari binolarga kirganlarni diqqat bilan kuzatib boradi. Agar kimdir ularning shubhasini uygʻotsa yoki asabiy koʻrinsa, u odamning niyatini baholash uchun suhbatga chaqirilishi mumkin. Fuqaro kiyimdagi qurolli xodimlar bino tashqarisidagi hududni nazorat qiladi, yashirin kuzatuv kameralari esa doimo ishlaydi[51]. Bino ichida ham uniforma, ham fuqarolik kiyimidagi xavfsizlik xodimlari doimiy patrulda boʻladi. Uchib ketayotgan yoʻlovchilar roʻyxatdan oʻtish stoliga kelishdan oldin ham xavfsizlik xodimlari tomonidan shaxsan soʻroq qilinadi. Suhbat bir daqiqagacha davom etishi yoki qoʻshimcha tekshiruv uchun yoʻlovchi tanlangan boʻlsa, bir soatgacha davom etishi mumkin. Bagaj va tanani tekshirish oʻtkazilishi mumkin.

2007-yil avgustiga qadar tekshirilgan bagajda rang kodlari tizimi mavjud edi, ammo kamsitish shikoyatlaridan keyin bu amaliyot toʻxtatildi[52]. Ilgari tekshirilgan bagajlar shaxsiy suhbatdan soʻng va yoʻlovchilar roʻyxatdan oʻtish punktlariga kelishidan oldin tekshirilar edi. Baʼzida, agar xavfsizlik xodimlari shaxsni past xavf deb baholagan boʻlsa, ular asosiy rentgen apparatlarini chetlab oʻtib, toʻgʻridan-toʻgʻri roʻyxatdan oʻtish stollariga oʻtkazilardi, bu esa baʼzi kamsitish shikoyatlarini keltirib chiqardi. Bu jarayon 2014-yil aprel oyida 3-terminaldagi yoʻlovchilar navbatidan asosiy rentgen apparatlari olib tashlanganidan soʻng toʻxtatildi va bagaj aviakompaniya vakillari tomonidan roʻyxatdan oʻtkazilgandan soʻng (dunyoning aksariyat aeroportlarida keng tarqalgan usul) bagaj tekshiruvi oʻtkazila boshlandi. 1-terminal 2017-yilning yozida xuddi shunday tartibdan foydalanishni boshladi.

Bagaj tekshirish[tahrir | manbasini tahrirlash]

Roʻyxatdan oʻtgandan soʻng, barcha tekshirilgan yuk murakkab rentgen va kompyuter tomografiyasi skanerlari yordamida tekshiriladi va havo bosimiga bogʻliq boʻlgan har qanday portlovchi qurilmalarni ishga tushirish uchun bosim kamerasiga joylashtiriladi. Roʻyxatdan oʻtish jarayonidan soʻng yoʻlovchilar shaxsiy xavfsizlik va pasport nazoratini davom ettiradilar. Xavfsizlik nazorati punktida metall detektorlardan oʻtish va qoʻl yukini rentgen apparati orqali qoʻyishdan oldin pasport va bortga chiqish talonlari qayta tekshiriladi va qoʻshimcha savollar berilishi mumkin. Samolyotga chiqishdan oldin pasport va bortga chiqish talonlari yana bir bor tekshiriladi. Kiruvchi reyslar uchun xavfsizlik tartib-qoidalari unchalik qattiq emas, lekin yoʻlovchilar kelib chiqishi yoki Isroilga kelishidan oldin tashrif buyurgan mamlakatlariga qarab pasport nazorati ostida soʻroq qilinishi mumkin. Yaqinda arab davlatlariga tashrif buyurgan yoʻlovchilar qoʻshimcha savol-javobga tortiladi[53].

Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Yoʻlovchi tashish[tahrir | manbasini tahrirlash]

Quyidagi aviakompaniyalar Ben Gurion aeroportida muntazam va charter yoʻnalishlariga xizmat koʻrsatadi[54].

Aviakompaniya Manzillar
Aegean Airlines Afina
Mavsumiy: GretsiyaIoanina[55], GretsiyaIraklion, Kalamata[56], GretsiyaMikonos, GretsiyaRodos, GretsiyaSaloniki[57], Xanya[56]
AeroItalia ItaliyaBergamo
Air Astana Olmaota[58]
Air Europa Madrid
Air France Parij–Sharl de Goll[59]
Air India Dehli
Air Malta MaltaMalta
Air Montenegro Mavsumiy charter: ChernogoriyaPodgoritsa[60]
Air Serbia Belgrad (2023-yil 3-dekabrgacha toʻxtatilgan)
Air Seychelles Seyshell orollariMahé
airBaltic Riga
Aircompany Armenia Yerevan
AnadoluJet[61] Antaliya, TurkiyaDalaman[62], Istanbul–Sabiha Goʻkchen
Arkia, Isroil bayrogʻi Isroil Afina, Batumi, Dubay–Xalqaro, MarokashEs-Suveyra[63], IsroilEylat, HindistonGoa–Mopa[64], Shri LankaKolombo–Bandaranaike[65], Larnaka, Marokash
Mavsumiy: Amsterdam, IspaniyaBarselona[66], Belgrad, Burgas, RuminiyaBuxarest–Otopeni, IspaniyaIbiza, GretsiyaIraklion, Istanbul, GretsiyaKorfu, Madrid, GretsiyaMikonos, Myunxen, FransiyaNitsa, GretsiyaPafos, IspaniyaPalma de Mallorka, Parij–Sharl de Goll, BolgariyaPlovdiv, ChernogoriyaPodgoritsa, Rim–Fiumichino, GretsiyaRodos, GretsiyaSaloniki, Tbilisi, TanzaniaZanzibar, Sharm ash-Shayx
Mavsumiy charter: SlovakiyaPeshtyani[67]
ASL Airlines France Mavsumiy: Parij–Sharl de Goll
Austrian Airlines AvstriyaVena
Azerbaijan Airlines Boku
Azimut Mineralnye Vodi, Sochi
Bluebird Airways, Yunoniston bayrogʻi Gretsiya Afina, IspaniyaBarselona
Mavsumiy: GermaniyaBerlin[68], Budapesht, Burgas, RuminiyaBuxarest–Otopeni, GretsiyaIraklion, GretsiyaKos, Larnaka,[68] GretsiyaMikonos, ChexiyaPraga, Rim–Fiumichino, GretsiyaRodos, GretsiyaSaloniki, GretsiyaSantorini
Brussels Airlines BelgiyaBrussel
Bulgaria Air BolgariyaSofiya (toʻxtatilgan)[69]
Mavsumiy: Burgas, Varna
Corendon Airlines Mavsumiy: Antaliya, Bodrum[70]
Croatia Airlines Mavsumiy: Zagreb (Xorvatiya bayrogʻi Xorvatiya )
Cyprus Airways Larnaka[71]
Dan Air, Ruminiya bayrogʻi Ruminiya RuminiyaBrashov, RuminiyaBuxarest–Otopeni (ikkalasi ham 2023-yil 14-dekabrdan boshlanadi)[72][73]
Delta Air Lines, AQSH bayrogʻi AQSh Qoʻshma ShtatlarAtlanta, Qoʻshma ShtatlarBoston[74]
easyJet, Buyuk Britaniya bayrogʻi Birlashgan Qirollik Amsterdam, ShveysariyaBazel/Mulhouse, GermaniyaBerlin, ShveysariyaJeneva, AngliyaLondon–Luton, AngliyaManchester, Milan–Malpensa, FransiyaNitsa, Parij–Sharl de Goll
Mavsumiy: AngliyaLondon–Gatvik
Egyptair Qohira
El Al Afina, Amsterdam, IspaniyaBarselona, Bangkok–Suvarnabhumi, GermaniyaBerlin, Qoʻshma ShtatlarBoston[75], Budapesht, RuminiyaBuxarest–Otopeni, Dehli[76], Dubay–Xalqaro, Qoʻshma ShtatlarFort Loderdeyl[77], Frankfurt, ShveysariyaJeneva, MarokashKasablanka, Larnaka, PortugaliyaLissabon, London–Hitrou, AngliyaLondon–Luton, Qoʻshma ShtatlarLos-Anjeles, Madrid, Marokash, Marsel, Qoʻshma ShtatlarMayami, Milan–Malpensa, Moskva–Domodedovo, Mumbay[76], Myunxen, FransiyaNitsa, Qoʻshma ShtatlarNyuark, Nyu-York–JFK, Parij–Sharl de Goll, Pekin–Poytaxt, Phuket, ChexiyaPraga, Rim–Fiumichino, GretsiyaSaloniki, BolgariyaSofiya, ShveysariyaSyurix, AvstriyaVena, Janubiy AfrikaYohannesburg–O. R. Tambo
Mavsumiy: Republic of IrelandDublin[78], Tokio–Narita[79][80], ItaliyaVenetsiya
Ethiopian Airlines Addis-Abeba (Efiopiya bayrogʻi Efiopiya
Etihad Airways Abu-Dabi
European Air Charter, Bolgariya bayrogʻi Bolgariya Mavsumiy charter: Varna[81]
Finnair FinlandiyaHelsinki (2024-yil 30-martgacha toʻxtatilgan)[82]
flydubai Dubay–Xalqaro
FlyOne, Moldova bayrogʻi Moldova MoldovaKishinyov[83], Yerevan[84]
Georgian Airways Tbilisi
Gulf Air, Bahrayn bayrogʻi Bahrayn Bahrayn
Hainan Airlines, Xitoy bayrogʻi Xitoy Pekin–Poytaxt[85], Shanxay–Pudong[86], XitoyShenjen (barchasi toʻxtatilgan)[87]
HiSky, Moldova bayrogʻi Moldova RuminiyaBuxarest–Otopeni, MoldovaKishinyov, RuminiyaKluj-Napoka, RuminiyaTimishoare[88]
Iberia Express, Ispaniya bayrogʻi Ispaniya Madrid
Icelandair Mavsumiy: IslandiyaReykyavik–Keflavik[89]
Israir Airlines Afina, Bahrayn, Batumi, Boku, GermaniyaBerlin, Budapesht, Dubay–Xalqaro, IsroilEylat, Istanbul[90], MoldovaKishinyov[91], Larnaka, Marokash[92], ChexiyaPraga, GretsiyaSaloniki, Tbilisi, Varna
Mavsumiy: GretsiyaIraklion, ItaliyaKataniya[93], GretsiyaKorfu, SloveniyaLyublyana, IspaniyaMalaga[94], MaltaMalta[93], ItaliyaNeapol, GretsiyaRodos, ChernogoriyaTivat, TanzaniaZanzibar, Xanya[95], Sharm ash-Shayx, GermaniyaShtutgart[96]
Mavsumiy charter: FinlandiyaBergen[97], PortugaliyaLissabon[94], FinlandiyaOslo[97]
ITA Airways Rim–Fiumichino
KLM, Niderlandlar bayrogʻi Niderlandiya Amsterdam
LOT Polish Airlines PolshaKrakov, Varshava–Shopen
Lufthansa Frankfurt, Myunxen
Neos, Italiya bayrogʻi Italiya Mavsumiy: GretsiyaKorfu[98], PortugaliyaLissabon, Milan–Malpensa, ItaliyaVerona[99]
Mavsumiy charter: Shri LankaKolombo–Bandaranaike[100]
Norwegian Air Shuttle NorvegiyaKopengagen, ShvetsiyaStokgolm–Arlanda
Pegasus Airlines Antaliya, Istanbul–Sabiha Goʻkchen
Mavsumiy: TurkiyaDalaman, Izmir[101], Trabzon[102]
Qanot Sharq Samarqand[103], Toshkent[103]
Red Wings Airlines Mahachqalʼa, Moskva–Domodedovo, Moskva–Jukovskiy, Sankt-Peterburg[104], Sochi
Royal Air Maroc MarokashKasablanka[105]
Royal Jordanian IordaniyaAmman–Qirolicha Aliya
Ryanair ItaliyaBari[106], ItaliyaBergamo, GermaniyaBerlin, ItaliyaBolonya, Budapesht, RuminiyaBuxarest–Otopeni, GermaniyaKarlsruhe/Baden-Baden, PolshaKrakov, MaltaMalta[107], GermaniyaMemmingen, ItaliyaNeapol[106], GretsiyaPafos, Rim–Fiumichino, GretsiyaSaloniki, BolgariyaSofiya, ItaliyaTreviso, ItaliyaTurin[106], PolshaVarshava–Modlin[108], AvstriyaVena, Vilnyus, BelgiyaSharlerua
Mavsumiy: Afina, GretsiyaKorfu, Marsel, PolshaPoznan, Xanya,
Smartwings, Chexiya bayrogʻi Chexiya ChexiyaPraga
Southwind Airlines, Turkiya bayrogʻi Turkiya Mavsumiy charter: Antaliya[109]
Sun d'Or Mavsumiy: Dubrovnik (Xorvatiya bayrogʻi Xorvatiya ), Istanbul[110], ItaliyaKataniya, PolshaKrakov (2023-yil 1-dekabrdan qayta tiklanadi)[111], SloveniyaLyublyana, ItaliyaNeapol, PortugaliyaPortu[112], GretsiyaRodos, Tbilisi, Zagreb (Xorvatiya bayrogʻi Xorvatiya ), AvstriyaZalsburg[113], Sharm ash-Shayx
SunExpress Mavsumiy: Izmir[114]
Swiss International Air Lines ShveysariyaSyurix
TAP Air Portugal PortugaliyaLissabon[115]
TAROM, Ruminiya bayrogʻi Ruminiya RuminiyaBuxarest–Otopeni
Transavia Amsterdam, NiderlandiyaEyndxoven, FransiyaLion[116], FransiyaParij–Orli
TUI fly Belgium BelgiyaAntverpen (2023-yil 14-dekabrdan boshlanadi)[117]
Tus Airways, Kipr bayrogʻi Kipr Afina, GermaniyaDusseldorf, Larnaka
Mavsumiy: GretsiyaKorfu, GretsiyaIraklion, GretsiyaPafos, GretsiyaPreveza/Lefkada
United Airlines Qoʻshma ShtatlarNyuark, Qoʻshma ShtatlarSan Fransisko, Qoʻshma ShtatlarChikago–O'Hare
Vueling, Ispaniya bayrogʻi Ispaniya IspaniyaBarselona
Wizz Air Abu-Dabi, Afina[118], Budapesht, RuminiyaBuxarest–Otopeni, VengriyaDebretsen, ItaliyaKataniya, PolshaKatovitse, RuminiyaKluj-Napoka, PolshaKrakov, Larnaka, AngliyaLondon–Gatvik, AngliyaLondon–Luton, Milan–Malpensa, ItaliyaNeapol[119], Rim–Fiumichino[120], BolgariyaSofiya, Varna[121], Varshava–Shopen, ItaliyaVenetsiya, AvstriyaVena, Vilnyus, RuminiyaYassi
Mavsumiy: Burgas, GretsiyaIraklion, GretsiyaMikonos[122], GretsiyaRodos[123], GretsiyaSantorini[123]
Oʻzbekiston havo yoʻllari Samarqand[124], Toshkent

Yuk tashish[tahrir | manbasini tahrirlash]

Aviakompaniya Manzillar
Astral Aviation, Keniya bayrogʻi Keniya [125] KeniyaNayrobi–Jomo Kenyatta
CAL Cargo Air Lines, Isroil bayrogʻi Isroil}[126] Larnaka, BelgiyaLyej
DHL Aviation, Olmoniya bayrogʻi Germaniya[127] Leypsig/Halle
El Al Cargo, Isroil bayrogʻi Isroil[128] BelgiyaLyej, Nyu-York–JFK, Seul–Inchxon
Lufthansa Cargo[129] Frankfurt
Royal Jordanian Cargo[130] IordaniyaAmman–Qirolicha Aliya
Silk Way West Airlines[131] Boku
Turkish Cargo[132] Istanbul
UPS Airlines[133] GermaniyaKyoln/Bonn, Larnaka

Statistika[tahrir | manbasini tahrirlash]

Sde Dov aeroportidan tijoriy reyslar yopilgunga qadar har yili TLV dan koʻproq mahalliy yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatgan, 2019-yil iyul oyida Ben Gurionga koʻchirildi[134].

Tijoriy maqsadlarda foydalanish statistikasi[3]
Yillar Jami yoʻlovchilar Oʻzgarishi, foizda Jami parvozlar soni Oʻzgarishi, foizda
1999 08,916,436
2000 09,879,470 010.8% 080,187
2001 08,349,657 Decrease015.5% 069,226 Decrease13.7%
2002 07,308,977 Decrease012.5% 063,206 Decrease08.7%
2003 07,392,026 001.1% 061,202 Decrease03.2%
2004 08,051,895 008.9% 066,638 08.9%
2005 08,917,421 010.7% 070,139 05.3%
2006 09,221,558 003.4% 076,735 09.4%
2007 10,526,562 014.2% 084,568 10.3%
2008 11,550,433 009.7% 094,644 11.9%
2009 10,925,970 Decrease005.4% 089,442 Decrease05.5%
2010 12,160,339 011.3% 095,171 06.4%
2011 12,978,605 006.7% 099,527 04.6%
2012 13,133,992 001.2% 097,824 Decrease01.7%
2013 14,227,612 008.3% 104,850 07.2%
2014 14,925,369 004.9% 112,653 06.9%
2015 16,299,406 009.2% 118,861 05.5%
2016 17,936,810 010.0% 127,575 10.1%
2017 20,781,226 015.8% 142,938 12.94%
2018 22,949,676 010.8% 157,312 10.1%
2019 24,821,767 008.2% 167,886 06.7%
2020 04,457,439 Decrease080.6% 049,223 Decrease67.3%
2021 06,719,901 050.8% 075,321 53.0%
2022 20,008,532 197.8% 143,884 91.0%

Yoʻlovchilar soni boʻyicha eng yaxshi yoʻnalishlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

TLVga boradigan va qaytayotgan eng gavjum yoʻnalishlar (2022) [135]
Oʻrni Aeroport Yoʻlovchilar Yillik oʻzgarishi Aviaashuvchilar
1 Turkiya Istanbul, Turkiya 963 261 256,39% Turkish Airlines
2 Turkiya Istanbul – Sabiha Goʻkchen, Turkiya 806 072 209,84% AnadoluJet, Pegasus Airlines
3 Birlashgan Arab Amirliklari Dubay, Birlashgan Arab Amirliklari 763 421 202,55% Arkia, El Al, Emirates, flydubai, Israir
4 Fransiya Parij-Sharl de Goll, Fransiya 763 002 171,86% Air France, Arkia, easyJet, El Al
5 Qoʻshma Shtatlar Nyu-York – JFK, AQSH 675 463 68,58% American, Delta, El Al
6 Turkiya Antaliya, Turkiya 642 989 532,42% AnadoluJet, Corendon, Pegasus Airlines, Turkish Airlines
7 Qoʻshma Shtatlar Nyuark, AQSh 608 544 82,74% El Al, United
8 Gretsiya Afina, Gretsiya 598 791 191,85% Egey, Arkia, Bluebird Airways, El Al, Israir, Ryanair
9 Birlashgan Qirollik London – Hitrou, Buyuk Britaniya 581 416 174,96% British Airways, El Al, Virgin Atlantic
10 Italiya Rim-Fiumichino, Italiya 568 606 404,07% Arkia, Bluebird Airways, El Al, ITA Airways, Ryanair, Wizz Air
TLVdan parvoz qilinadigan eng gavjum mamlakatlar (2022)[135]
Oʻrni Mamlakat Yoʻlovchilar soni Ulushi Yillik oʻzgarishi
1 Turkiya bayrogʻi Turkiya 2,519,198 13,10% 291,76%
2 AQSH bayrogʻi AQSh 1 918 365 0 9,98% 094,61%
3 Yunoniston bayrogʻi Gretsiya 1 472 944 0 7,66% 186,45%
4 Italiya bayrogʻi Italiya 1 299 743 0 6,76% 418,04%
5 Fransiya bayrogʻi Fransiya 1 222 872 0 6,36% 214,94%
6 Buyuk Britaniya bayrogʻi Birlashgan Qirollik 1 111 096 0 5,78% 307,36%
7 Olmoniya bayrogʻi Germaniya 1 068 844 0 5,56% 232,65%
8 BAA bayrogʻi Birlashgan Arab Amirliklari 0 979,119 0 5,09% 264,65%
9 Kipr bayrogʻi Kipr 0 673,144 0 3,50% 247,22%
10 Ispaniya bayrogʻi Ispaniya 0 671 557 0 3,49% 490,32%
Ben Gurion aeroportiga eng koʻp yoʻlovchi tashuvchi 10 ta aviakompaniya (2022)
Oʻrni Aviakompaniya Yoʻlovchilar soni Ulushi Bosh ofisi
1 El Al-Israel Aerlines 4 181 569 21,75% Ben Gurion aeroporti, Isroil
2 Wizz Air 1 474 668 0 7,67% Budapesht, Vengriya
3 Ryanair 1 308 650 0 6,80% Sords, Irlandiya
4 Turkish Airlines 1 277 720 0 6,64% Istanbul, Turkiya
5 Israir Airlines 0 827 020 0 4,30% Tel-Aviv, Isroil
6 Easyjet 0 803 056 0 4,17% Luton, Buyuk Britaniya
7 Pegasus Airlines 0 788 899 0 4,10% Istanbul, Turkiya
8 Arkia 0 705 949 0 3,67% Tel-Aviv, Isroil
9 United Airlines 0 668 988 0 3,48% Chikago, Illinoys, AQSh
10 Lufthansa 0 566 230 0 2,90% Kyoln, Germaniya

Yer usti transporti[tahrir | manbasini tahrirlash]

Aeroport mamlakatning asosiy Quddus-Tel-Aviv avtomagistrali – 1-magistral va 40-magistral yaqinida joylashgan. Aeroportga avtomobil yoki jamoat avtobusida kirish mumkin. Isroil temir yoʻllari aeroportdan mamlakatning bir qancha qismlariga poezdlar qatnovini amalga oshiradi va taksi toʻxtash joylari kelganlar binosi tashqarisida joylashgan. Mashhur transport varianti – bu ibroniy tilida monit sherut (xizmat kabinasi) nomi bilan tanilgan, Quddus, Hayfa va Bir as-sabaga boradigan taksi furgonlaridir.

Jamoat transporti[tahrir | manbasini tahrirlash]

Isroilda yagona toʻlov kartasidan foydalangan holda turli operatorlar tomonidan boshqariladigan koʻplab tranzit variantlarini (poezd, avtobus va yengil temir yoʻl) qamrab oluvchi umummilliy jamoat transporti toʻlovlari tizimi mavjud (Rav-Kav). U moslashuvchan tarif tuzilmalariga ega va maʼlum geografik zonalar va vaqt oraligʻida tranzit usullari oʻrtasida bepul oʻtkazmalarni taklif qiladi. Rav-Kav kartalarini chiqaradigan jamoat transporti axborot idorasi 3-terminalning kelish zalida joylashgan. Bir nechta istisnolardan tashqari, jamoat transportining koʻp variantlari (taksilar va xizmat koʻrsatish taksilari bundan mustasno) shanba kuni (yaʼni, erta juma kunidan kech shanba oqshomlarigacha, shuningdek, baʼzi yahudiy bayramlari paytida) ishlamaydi.

2020-yil dekabr oyida yangi ilova toʻlov tizimi joriy etildi. Ilova boshqa, soddaroq tarif tizimiga ega (bu baʼzi hollarda qimmatroq, boshqalarida esa arzonroq boʻlishi mumkin) va u keyingi toʻlov (Rav Kav oldindan toʻlangan karta boʻlib, uni toʻldirishingiz kerak). Toʻlov har oyning oxirida olinadi (shuning uchun roʻyxatdan oʻtish va toʻlov usuli talab qilinadi). Toʻrtta ishlaydigan ilova mavjud: hukumatga tegishli „The Station“ (Hatahana) va uchta xususiy – RavPass (HopOn tomonidan), HAMMA (Isracard tomonidan) va Moovit (Moovit va Pango tomonidan)[manba kerak]

Temir yoʻl[tahrir | manbasini tahrirlash]

3-terminaldagi aeroport vokzalining 1-platformasi

Isroil temir yoʻllari 3-terminalning quyi sathida joylashgan Ben Gurion aeroporti temir yoʻl vokzalini boshqaradi. Ushbu vokzaldan yoʻlovchilar shimoli-gʻarbiy Tel-Aviv, Hayfa va shimoldagi boshqa yoʻnalishlarga yoki janubi-sharqda Modi’in va Quddusga borishlari mumkin. Tel-Aviv Savidor markaziy temir yoʻl vokzaligacha sayohat taxminan 18 daqiqa va Quddusning Yitzhak Navon bekatiga taxminan 25 daqiqa davom etadi. Shuningdek, Bir as-saba markazida Lod, Ashkelon va ular orasidagi tanlangan yoʻnalishlar orqali aeroportga va ertalabgacha poezd qatnovi ham mavjud. 2009-yilda deyarli 3,3 million yoʻlovchi temir yoʻl orqali aeroportga va teskari yoʻnalishda harakat qilgan. Xizmat Shabbat va yahudiy bayramlarida ishlamaydi, lekin boshqa barcha kunlarda kecha-yu kunduz ishlaydi. Tel-Aviv va Hayfa orqali Nahariyaga liniya ish kunlarida kuniga 24 soat ishlagan, ammo bu xizmatlar COVID-19 pandemiyasidan keyin toʻxtatilgan va 2020-yillarning oʻrtalarida temir yoʻlni elektrlashtirish ishlari tugaguniga qadar qayta tiklanmadi, shundan soʻng liniya ishlaydi. Quddusdan va Nahariya oʻrniga Karmelda tugaydi (garchi u Tel-Aviv va Hayfaga xizmat qilishda davom etadi).

Avtobus yoki taksi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Aeroportga muntazam shaharlararo avtobus liniyalari, limuzinlar va shaxsiy transport xizmatlari, Sherut „umumiy“ taksilar va oddiy taksilar xizmat koʻrsatadi[136]. Afikim avtobus kompaniyasi sutkasiga 24 soat, 485-qator bilan Quddusga toʻgʻridan-toʻgʻri xizmat koʻrsatadi. Liniya 2-qavatdagi 3-terminaldan chiqib, 1-terminaldan oʻtadi[137]. 5-raqamli Egged avtobus yoʻlovchilarni terminallar va aeroportdan tashqarida joylashgan El Al chorrahasi yaqinidagi Aeroport City biznes parkidagi kichik avtobus terminali oʻrtasida tashiydi, u yerda ular hududdan oʻtadigan oddiy Egged avtobus yoʻnalishlarida harakatni davom ettirishlari mumkin. Aeroport City yoʻnalishida bogʻlangan yoʻlovchilar 5-sonli avtobus uchun qoʻshimcha yoʻl haqi toʻlamasdan, ikkala yoʻl haqini bir chiptada toʻlashlari mumkin. Boshqa avtobus kompaniyalari toʻgʻridan-toʻgʻri 3-terminalga xizmat koʻrsatadi va aeroport ham terminallar oʻrtasida bepul avtobusni taqdim etadi[138]. Shabbat kuni, poyezd qatnovi boʻlmaganda, aeroport va Tel-Aviv mehmonxonalari oʻrtasida umumiy transport xizmati mavjud[139][140].

Avtomobil[tahrir | manbasini tahrirlash]

Quddus – Tel-Aviv avtomagistralida, 1-magistralda, joylashgan aeroportda qisqa va uzoq muddatli mashinalar uchun jami 20 000 ga yaqin mashinalar joylari mavjud[141]. Uzoq muddatli toʻxtash joylari terminaldan bir necha kilometr uzoqlikda joylashgan boʻlib, ularga bepul avtobusda borish mumkin[142]. Aeroportda avtomobil ijarasi Avis, Budget, Eldan, Tamir Rental[143], Thrifty, Hertz va Shlomo Sixt kompaniyalari tomonidan amalga oshiriladi[144].

Xizmat sifati[tahrir | manbasini tahrirlash]

Yoʻlovchilar reytingi[tahrir | manbasini tahrirlash]

2006-yil dekabr oyida Ben Gurion xalqaro aeroporti mijozlarga eng qulay aeroportni aniqlash maqsadida Xalqaro aeroportlar kengashi tomonidan oʻtkazilgan soʻrovda Yevropaning 40 ta aeroporti orasida birinchi va dunyodagi 77 aeroport ichida 8-oʻrinni egalladi. Tel-Aviv yiliga 5 milliondan 15 milliongacha yoʻlovchini tashiydigan aeroportlar guruhida Yaponiyaning Nagoya aeroportidan keyin ikkinchi oʻrinni egalladi. Soʻrov 34 ta savoldan iborat edi. Uchish eshigida tasodifiy tanlab olingan 350 yoʻlovchidan xizmat, infratuzilma va imkoniyatlardan qanchalik mamnunligi soʻralgan. Ben Gurion 5 balldan 3,94 ball oldi, undan keyin Vena, Myunxen, Amsterdam, Bryussel, Syurix, Kopengagen va Helsinki aeroportlari oʻrin olgan. Aeroport 2007, 2008 va 2009-yillardagi soʻrovlarda Yaqin Sharqdagi eng yaxshi aeroport unvonini saqlab qoldi[145][146].

Mukofotlari[tahrir | manbasini tahrirlash]

Yillar Mukofot Turkum Natijalar Manba
2007 Xalqaro aeroportlar kengashi tomonidan

Aeroport xizmatlari sifati mukofotlari

Yaqin Sharqdagi eng yaxshi aeroport Gʻolib
Hajmi boʻyicha eng yaxshi aeroport (5–15 million yoʻlovchi) 2-oʻrin
2008 Yaqin Sharqdagi eng yaxshi aeroport Gʻolib [147][148]
Hajmi boʻyicha eng yaxshi aeroport (5–15 million yoʻlovchi) 2-oʻrin
2009 Yaqin Sharqdagi eng yaxshi aeroport Gʻolib
2010 3-oʻrin
2011 3-oʻrin
2012 4-oʻrin
2013 4-oʻrin
2014 3-oʻrin
2015 3-oʻrin

Baxtsiz hodisalar va falokatlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • 1939-yil 13-fevralda yangi tashkil etilgan Commercial Aviation Company Ltd kompaniyasining Fokker F.XVIII (VQ-PAF) samolyoti ochilish marosimi uchun aeroport atrofida uchib ketayotgan edi. Uchuvchi qoʻnayotganda boshqaruvni yoʻqotib, loyga tushib ketdi va samolyotni tuzatib boʻlmas darajada shikastladi[149].
  • 1950-yil 5-fevralda El Al aviakompaniyasining Duglas C-54A-10-DC (4X-ACD) samolyoti parvoz paytida qulab tushdi, yonib ketdi va tuzatib boʻlmaydigan darajada shikastlandi. Bortdagi barcha 50 kishi tirik qolgan[150].
  • 1953-yil 15-mayda AQShning Isroildagi harbiy attashesi tarkibidagi AQSh havo kuchlarining Duglas C-47 samolyoti tunda alangalandi va yonib ketdi. Sabotaj gumon qilinmoqda[151].
  • 1969-yil 26-oktyabrda Arkianing Vickers 833 Viscount (4X-AVC) samolyoti tungi mashgʻulot parvozi paytida halokatga uchradi va tuzatib boʻlmaydigan darajada shikastlandi. Barcha 3 yoʻlovchi tirik qoldi[152].
  • 1970-yil 30-noyabrda TWA aviakompaniyasining Boeing 707-373C (N790TW) samolyoti Frankfurtga yuk reysi uchun 30-qoʻnish yoʻlagida soat 02:00 da havoga koʻtarilayotganda, boʻsh, yoritilmagan IAF Stratocruiser (4X-FPS/037) uchish-qoʻnish yoʻlagi boʻylab tortib olingan; 707 Stratocruiserga urildi va ikkala samolyot ham yonib ketdi. Ikkala samolyot ham taʼmirlab boʻlmaydigan darajada shikastlangan va 707-dagi barcha 3 ekipaj omon qoldi, ammo 2 kishi yerda halok boʻldi[153][154].
  • 1972-yil 8-mayda Sabena aviakompaniyasining Boeing 707-329 (OO-SJG) samolyoti Venadan Tel-Avivga ketayotganda oʻgʻirlab ketildi va shu yerga qoʻndi (moʻljallangan manzil); 4 nafar bosqinchi mahbuslarni ozod qilishni talab qildi. 2 kishi oʻsha kuni quruqlikdagi muhandis kiyimidagi harbiy xizmatchilar tomonidan otib oʻldirildi va 8 kundan keyin bir yoʻlovchi qurolli jangda olgan jarohatlari tufayli vafot etdi[155].
  • 1973-yil 16-avgustda MEA aviakompaniyasining Boeing 720-023B (OD-AFR) samolyoti Bingʻozi uzra Kipr ustidan Bayrutga yoʻl olganda ikki qurolli erkak qaroqchi tomonidan oʻgʻirlab ketildi va u bu yerga uchishni talab qildi; yetib kelganida u yerdagi politsiya tomonidan qoʻlga olindi[156].
  • 1980-yil 31-iyulda El Al aviakompaniyasining Boeing 707-358C (4X-ATX) samolyoti bu yerga joʻnashdan oldin orqa hojatxonada yongʻin chiqdi; samolyot evakuatsiya qilindi va yongʻinni oʻchirish uchun oʻt oʻchirish xizmatlari fyuzelyajda teshik ochishga majbur boʻldi. Keyinchalik samolyot taʼmirlandi[157].
  • 1987-yil 16-fevralda IAIning Convair CV-240-24 (N93218) samolyoti angar yongʻinida yoʻq qilindi[158].
  • 1988-yil 1-dekabrda Orjonikidze shahrida 5 kishi maktab avtobusini olib qochib, Isroilga uchish uchun 2 000 000 rubl va samolyot talab qilishdi. Avtobus Mineralnye Vodi aeroportiga yoʻl oldi va qaroqchilar 30 kishini garovga olish evaziga Aeroflotning Ilyushin Il-76T samolyotiga oʻtirishdi. Ertasi kuni samolyot bu yerga yetib keldi va samolyotni oʻgʻirlaganlar taslim boʻldi[159].
  • 2001-yil 18-iyun kuni Israirning ATR 42-320 (4X-ATK) samolyoti oʻng tomonidagi asosiy pastki qismini tushira olmadi va usiz qoʻnishga majbur boʻldi; 42 kishidan hech biri jabrlanmagan. Samolyot hisobdan chiqarildi va oʻquv uskunasiga aylantirildi[160].
  • 2015-yilning 8-aprelida British Aerospace BAe 125-800A (4X-CZO) Arrow Aviation samolyoti burilish muammosi tufayli 26-qoʻnish yoʻlagidan parvozni toʻxtatdi va toʻxtatilgandan soʻng oʻng asosiy uzatma gʻildiragi hududida yongʻin chiqdi. Samolyot, tez tibbiy yordam mashinasi jiddiy shikastlandi[161].
  • 2018-yil 28-mart kuni Berlingan 4915-reys boʻyicha parvoz qilgan Germania aviakompaniyasining Boeing 737-76J (WL) (D-ABLB) samolyoti El Al 385-reysi boʻyicha Rimga uchayotgan Boeing 767-300ER (4X-EAK) bilan toʻqnashib ketdi, ikkala samolyot ham orqa tomonda boʻlgan. /tortish bosqichi 06:22 da. 737-ning quyruq qanoti 767-ning oʻng gorizontal stabilizatoriga tegdi, shundan soʻng yer kontrollerlari bir-birlarini toʻsib qoʻyganliklarini sezmasdan ikkalasini ham orqaga qaytarish uchun tozaladilar. Keyinchalik 737 taʼmirlandi, ammo 767 hisobdan chiqarildi[162][163].

Eslatmalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. ivritcha: נמל התעופה בן-גוריון; arabcha: مطار بن غوريون الدولي.

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. „Jerusalem's new high-speed train starts regular trips to Ben Gurion Airport“ (2018-yil 25-sentyabr). Qaraldi: 2019-yil 1-iyun.
  2. 2,0 2,1 „AD 2.5 TEL-AVIV / BEN-GURION – LLBG“. 2013-yil 12-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2014-yil 18-iyul.
  3. 3,0 3,1 3,2 „IAA Periodic Activity Reports for Ben Gurion Airport“ (PDF). IAA Website. Israel Airports Authority. 2019-yil 12-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 9-yanvar.
  4. „ASQ Awards“. Qaraldi: 2015-yil 3-iyun.
  5. Dempsey, John S.. Introduction to Private Security (en). Cengage Learning, 23 March 2010. ISBN 978-0495809852. 
  6. The Christian Science Monitor. „The importance of Ben Gurion airport to Israel“. The Christian Science Monitor (2014-yil 22-iyul). Qaraldi: 2021-yil 25-yanvar.
  7. Lewis. „Israel opens new international airport, named for astronaut Ramon, near Red Sea“. The Times of Israel (2019-yil 21-yanvar). Qaraldi: 2021-yil 25-yanvar.
  8. 8,0 8,1 8,2 „Chapter 1 – from Flying Camels to Flying Stars: Israel Reborn (1917–1948) | Israel Airline Museum“.
  9. Harro Ranter. „Lydda Airport profile – Aviation Safety Network“. Qaraldi: 2015-yil 3-iyun.
  10. „Ben Gurion Airport- The 40s“. Israel Airports Authority. Qaraldi: 2007-yil 29-aprel.
  11. Sontag, Deborah. „2 Who Share a Past Are Rivals for Israel's Future“. The New York Times (1999-yil 20-aprel), s. Section A, Page 3, Column 1.
  12. „1972: Japanese kill 26 at Tel Aviv airport“. BBC.co.uk (1972-yil 29-may). Qaraldi: 2007-yil 28-aprel.
  13. Lewis, Paul. „Israel frees 1,150 to obtain release of last 3 soldiers“. The New York Times (1985-yil 21-may). Qaraldi: 2007-yil 29-aprel.
  14. „Ben Gurion“. History Central. 2007-yil 30-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2007-yil 29-aprel.
  15. „FAA lifts ban on US flights to Tel Aviv airport“. Yahoo News (2014-yil 24-iyul). Qaraldi: 2015-yil 3-iyun.
  16. Melnitcki, Gili. „"Next Stop Hawaii: Sheldon Adelson sets record with 18-hour flight from Israel"“. Haaretz (2017-yil 4-yanvar). Qaraldi: 2017-yil 15-yanvar.
  17. „Israel: Ramon Airport (ETM) in Eilat set to open gradually from January 22“. GardaWorld.
  18. „Ben Gurion Airport“. HistoryCentral. 2007-yil 30-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2007-yil 28-aprel.
  19. „Principles of Architectural Planning“. IAA. 2008-yil 12-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2008-yil 12-aprel.
  20. „Israel Airports Authority to Build a Special Terminal for Executive and Private Flights at Ben Gurion Airport“. Israel Airports Authority (2006-yil 21-fevral). Qaraldi: 2007-yil 28-aprel.
  21. „Terminal for private flights to be built at airport“. The Jerusalem Post (2008-yil 22-yanvar). Qaraldi: 2008-yil 22-yanvar.
  22. „End of an Era – The Historic Terminal 1 has Re-opened, Serving Passengers on Domestic Flights“. Israel Airports Authority (2007-yil 20-fevral). Qaraldi: 2007-yil 28-aprel.
  23. 23,0 23,1 „Ben-Gurion's old terminal reopens for summer charters“. The Jerusalem Post (2008-yil 2-iyul). Qaraldi: 2008-yil 12-iyul.
  24. „Operating International Flights from Terminal 1 at Ben Gurion Int'l Airport“. Israel Airports Authority (2015-yil 10-fevral). Qaraldi: 2015-yil 18-aprel.
  25. Rosenberg-Kandel, Rina. „6 מיליארד שקל לתוכנית הפיתוח של נתב"ג לשלוש השנים הקרובות“ (he) (2019-yil 27-noyabr). Qaraldi: 2019-yil 27-noyabr.
  26. „Address by PM Sharon at inauguration of Ben Gurion Airport 2000“. Israel Ministry of Foreign Affairs. Qaraldi: 2007-yil 27-aprel.
  27. 27,0 27,1 27,2 „Ben Gurion International Airport, Terminal 3“. Architectural Record. October 2005.
  28. „Ben Gurion International Airport International Terminal“. 2010-yil 16-mayda asl nusxadan arxivlangan.
  29. „Facts and Figures“. Israel Airports Authority. Qaraldi: 2007-yil 4-may.
  30. „Check-In Hall“. Israel Airports Authority. Qaraldi: 2007-yil 28-aprel.
  31. Senyor, Eli. „Muslim prayer room set up at Ben-Gurion Airport“. Ynetnews. Ynet (2006-yil 21-dekabr). Qaraldi: 2007-yil 5-may.
  32. „Tel Aviv – Ben Gurion Airport (TLV) Information“. Essential Travel. 2007-yil 21-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2007-yil 29-aprel.
  33. Blumenthal, Itay. „נתב"ג מתרחב: נחנכה הזרוע הרביעית“. Ynet (2018-yil 15-fevral). Qaraldi: 2018-yil 17-fevral.
  34. „Free Wi-Fi in Airports“. 2007-yil 29-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2007-yil 4-may.
  35. „A BOT tender to be published for Ben Gurion hotel“. PORT2PORT- Israel's Trade Portal (2007-yil 15-yanvar). 2007-yil 27-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2007-yil 28-aprel.
  36. Read Before You Land: Everything to Know About Israel’s Ben-Gurion Airport, Haaretz
  37. „Ben Gurion Airoport – The 60s (IE browser required)“. Israel Airports Authority. Qaraldi: 2008-yil 12-iyun.
  38. Strongin, Michael. „Ministry begins checking for SARS at Ben-Gurion“. The Jerusalem Post (2003-yil 30-aprel), s. 3. 2012-yil 7-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 5-iyul.
  39. „Israel Airports Authority to build private plane terminal at Ben Gurion Airport“. port2port.co.il. 2018-yil 28-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 28-avgust.
  40. „Location & Transportation“ (Wayback Machine saytida 2013-01-03 sanasida arxivlangan).
  41. Orme, William A. Jr. „El Al at a Turning Point; A Mirror of Israel’s Divisions Prepares to Go 49% Public“.
  42. „IAA Head Office“.
  43. „CAA Relocates to Airport City office park“. Civil Aviation Authority (2010-yil 2-avgust). 2015-yil 22-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 14-dekabr.
  44. „Contact Information“.
  45. „IAI Head Office“. Israel Aerospace Industries.
  46. „Ben Gurion Airport“. World Aero Data. Qaraldi: 2007-yil 27-aprel.
  47. „Renovation of Runway 26-08 Completed; Became Operative on Sunday, February 26“. Israel Airports Authority (2006-yil 7-mart). Qaraldi: 2007-yil 28-aprel.
  48. Peretz-Zilberman, Sapir. „New Ben Gurion airport runways inaugurated“. Globes English (2014-yil 29-may). Qaraldi: 2014-yil 29-may.
  49. https://www.flightradar24.com/airport/tlv
  50. Beyer, Lisa (24 September 2001). „Is This What We Really Want?“. Time. 12 March 2007da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27 April 2007.
  51. „What can we learn from Ben Gurion Airport in Israel to help push aviation security in the U.S. to the next level?“. Access Control & Security Systems. Qaraldi: 2007-yil 4-may.
  52. Blumenkrantz. „Color tags discontinued“. Haaretz.com (2007-yil 7-avgust). Qaraldi: 2014-yil 18-iyul.
  53. Prada, Paulo; Michaels, Daniel. „Israel airport is safe but hard to emulate“. The Wall Street Journal (2001-yil 17-sentyabr). 2007-yil 31-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2007-yil 4-may.
  54. „Full List of Flights to Ben Gurion Airport, Tel Aviv, Israel“ (2015-yil 27-iyul). Qaraldi: 2020-yil 22-fevral.
  55. „Aegean Airlines to link Ioannina and Tel Aviv“ (2022-yil 28-oktyabr).
  56. 56,0 56,1 „AEGEAN to Launch Flights to Tel Aviv from Ioannina, Chania and Kalamata“ (2023-yil 27-yanvar).
  57. „Aegean Airlines NW23 Thessaloniki Network Changes“ (en-CA). AeroRoutes (2023-yil 27-iyul). Qaraldi: 2023-yil 27-iyul.
  58. Nurmaganbetova, Zhanna. „Air Astana to launch flights to Israel“ (en). Kazinform (2023-yil 15-iyun). Qaraldi: 2023-yil 15-iyun.
  59. „Air France NW23 Intercontinental Network Changes – 06AUG23“ (en-CA). AeroRoutes (2023-yil 7-avgust). Qaraldi: 2023-yil 7-avgust.
  60. „Air Montenegro launches regular Israel charters“ (2022-yil 15-aprel).
  61. „Delayed: Anadolujet Flight Network Flight“. AnadoluJet (2021-yil 5-oktyabr).
  62. „New direct flight line from Tel Aviv to Dalaman“ (he). passportnews.co.il. Qaraldi: 2022-yil 9-may.
  63. „Morocco/Israel: Direct flights between Tel-Aviv & Essaouira in September – The North Africa Post“. North Africa Post (2023-yil 28-iyul). Qaraldi: 2023-yil 30-iyul.
  64. „From Tel Aviv (TLV) to Goa (GOX)“ (he). Arkia. Qaraldi: 2023-yil 19-sentyabr. [sayt ishlamaydi]
  65. „Arkia Adds Tel Aviv – Colombo From late-Oct 2023“ (en-CA). AeroRoutes (2023-yil 16-avgust). Qaraldi: 2023-yil 16-avgust.
  66. „Arkia Adds One-time Leased 737 MAX Barcelona Service in mid-August 2023“ (en-CA). AeroRoutes (2023-yil 8-avgust). Qaraldi: 2023-yil 9-avgust.
  67. „Arkia Adds Tel Aviv – Piestany Service From April 2023“. Aeroroutes. Qaraldi: 2023-yil 27-mart.
  68. 68,0 68,1 „Bluebird Airways“. booking.bluebirdair.com.
  69. „„България Еър“ преустановява временно полетите си до/от Тел Авив поради военния конфликт в района“.
  70. „נתב"ג - לוח טיסות“ (he). www.iaa.gov.il.
  71. „Αεροπορικά Εισιτήρια“. Cyprus Airways (2016-yil 31-yanvar). Qaraldi: 2022-yil 7-may.
  72. https://boardingpass.ro/dan-air-amana-debutul-unor-rute-din-bucuresti-si-brasov/
  73. „DAN AIR NW23 NETWORK CHANGES“. AeroRoutes (2023-yil 11-sentyabr). Qaraldi: 2023-yil 12-sentyabr.
  74. Manba xatosi: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named US_TLV_Hamas_Masacreʻ
  75. „El Al 1Q24 Boston Frequency Changes — AeroRoutes“. www.aeroroutes.com.
  76. 76,0 76,1 „EL AL RESUMES INDIA SERVICE FROM LATE-OCT 2023“. Aeroroutes. Qaraldi: 2023-yil 3-may.
  77. „Fort Lauderdale airport getting first-ever flights to Israel; here's when they start“. Local10News (2023-yil 15-fevral). Qaraldi: 2023-yil 15-fevral.
  78. „EL AL SCHEDULES DUBLIN MID-MARCH 2023 LAUNCH“. aeroroutes.com (2022-yil 24-noyabr). Qaraldi: 2022-yil 25-noyabr.
  79. „EL AL OPENS TOKYO RESERVATIONS FOR EARLY-MARCH 2023 LAUNCH“. aeroroutes.com (2022-yil 20-sentyabr). Qaraldi: 2022-yil 20-sentyabr.
  80. „EL AL to stop Tokyo flights for winter season“. Aviation news (2023-yil 22-avgust). Qaraldi: 2023-yil 22-avgust.
  81. „Flights | Varna Airport“.
  82. „Which airlines paused or cancelled flights to Israel after Hamas attacks?“ (en). www.aljazeera.com (2023-yil 10-oktyabr). Qaraldi: 2023-yil 11-oktyabr.
  83. „Moldova's FlyOne to enter Asia with Tel Aviv flights“. ch-aviation.com (2020-yil 6-yanvar).
  84. „FLYONE Armenia received the Air Operator Certificate!“. flyone.eu (2021-yil 28-oktyabr).
  85. Salami, Daniel. „Hainan Airlines to relaunch direct Tel Aviv-Beijing flights“. ynetnews.com (2023-yil 15-yanvar). Qaraldi: 2023-yil 15-yanvar.
  86. „Hainan Airlines Resumes Shanghai – Tel Aviv Service in late-Dec 2022“. Aeroroutes. Qaraldi: 2022-yil 27-dekabr.
  87. Salami, Daniel. „Flights from Israel to 'China's Silicon Valley' to resume under strict COVID restrictions“ (en). Ynetnews (2022-yil 8-noyabr). Qaraldi: 2022-yil 9-noyabr.
  88. „Rută nouă: Timișoara - Tel Aviv cu HiSky din august 2023“ (2023-yil 24-may).
  89. „Icelandair is coming to Israel“. World Airline News (2022-yil 13-dekabr). Qaraldi: 2022-yil 13-dekabr.
  90. „CAPA“.
  91. „Israir Schedules Chisinau Service in NW23“ (en-CA). AeroRoutes (2023-yil 8-avgust). Qaraldi: 2023-yil 9-avgust.
  92. „I24NEWS“.
  93. 93,0 93,1 „Israir NS22 Network Additions Update - 03Apr22“. Aeroroutes. Qaraldi: 2022-yil 4-aprel.
  94. 94,0 94,1 „ISRAIR NS23 EUROPEAN NETWORK ADDITIONS – 06NOV22“. Aeroroutes (2022-yil 7-noyabr). Qaraldi: 2022-yil 12-dekabr.
  95. „Israir“. www.israirairlines.com.
  96. „ISRAIR RESUMES TEL AVIV – STUTTGART SERVICE IN 3Q23“.
  97. 97,0 97,1 „ISRAIR RESUMES BERGEN / OSLO SERVICE IN NS23“. Aeroroutes (2022-yil 12-dekabr). Qaraldi: 2022-yil 12-dekabr.
  98. „Neos Schedules Tel Aviv – Corfu Charters in NS23“. Aeroroutes (2023-yil 26-yanvar). Qaraldi: 2023-yil 26-yanvar.
  99. גטניו, אילן. „חדש בישראל: קו סדיר לוורונה“. www.israelhayom.co.il. Israel Hayom (2020-yil 6-fevral). Qaraldi: 2023-yil 21-sentyabr.
  100. „הטיסה הישירה הראשונה לסרי לנקה יוצאת לדרך“ (he). פספורטניוז (2023-yil 20-sentyabr). Qaraldi: 2023-yil 21-sentyabr.
  101. Liu, Jim „Pegasus adds Izmir – Tel Aviv service from June 2020“. Routesonline. Qaraldi: 2020-yil 3-mart.
  102. „PEGASUS NS23 NETWORK ADDITIONS – 16APR23“. aeroroutes.com (2023-yil 18-aprel).
  103. 103,0 103,1 „Qanot Sharq Adds Tel Aviv Schedule in NS23“ (en-CA). AeroRoutes (2023-yil 16-mart). Qaraldi: 2023-yil 13-iyul.
  104. „Red Wings Adds St. Petersburg – Tel Aviv Service From Nov 2023“ (en-CA). AeroRoutes (2023-yil 13-sentyabr). Qaraldi: 2023-yil 13-sentyabr.
  105. „Royal Air Maroc to launch new Casablanca-Tel Aviv route – news agency“. Reuters (2022-yil 21-fevral). Qaraldi: 2022-yil 21-fevral.
  106. 106,0 106,1 106,2 „Ryanair“.
  107. „Ryanair“.
  108. „Ryanair“.
  109. „SOUTHWIND AIRLINES NS23 NETWORK OVERVIEW – 21MAY23“ (2023-yil 22-may).
  110. „SUN D'OR PLANS ISTANBUL ADDITION IN NS23“.
  111. „Sun d’Or Tentatively Schedules Krakow Dec 2023 Service Resumptions“ (en-CA). AeroRoutes (2023-yil 4-sentyabr). Qaraldi: 2023-yil 5-sentyabr.
  112. „SUN D'OR RESUMES TEL AVIV – PORTO SERVICE IN MARCH 2023“.
  113. „atmos_eng258“. digital.timeout.co.il.
  114. Liu, Jim „SunExpress S21 network additions as of 11OCT20“. Routesonline. Qaraldi: 2020-yil 13-oktyabr.
  115. „TAP Air Portugal June – August 2020 operations as of 31MAY20“.
  116. „Transavia is the airline of choice for affordable flights!“. www.transavia.com.
  117. „TUI vanaf december rechtstreeks van Antwerpen naar Tel Aviv“. www.luchtvaartnieuws.nl. Qaraldi: 2023-yil 26-sentyabr.
  118. „Nuove rotte Wizz Air da Londra e Atene“ (2022-yil 22-sentyabr).
  119. „WIZZ – Dream more. Live more. Be more.“. wizzair.com.
  120. Gorrasi, Luca „Wizz Air apre base a Roma Fiumicino“ (2021-yil 13-may).
  121. Wizz Air (2017-yil 11-yanvar). „Wizz Air announces Tel Aviv route from Varna“. Press-reliz.
  122. Wizz Air (2021-yil 18-mart). „Wizz Air announces a new route from Tel Aviv to Mykonos“. Press-reliz.
  123. 123,0 123,1 Wizz Air (2021-yil 3-mart). „Wizz Air announces new routes from Tel Aviv to Greece“. Press-reliz.
  124. „Uzbekistan Airways Adds Tel Aviv – Samarkand One-Way Service in NW23“ (en-CA). AeroRoutes (2023-yil 13-sentyabr). Qaraldi: 2023-yil 14-sentyabr.
  125. (2023-yil 8-iyun). „ASTRAL AVIATION LAUNCHES SCHEDULED FLIGHT TO TEL AVIV“ (en). Press-reliz.
  126. cal-cargo.com – Network retrieved 29 May 2021
  127. aviationcargo.dhl.com – Destinations served retrieved 29 May 2021
  128. „EL AL provides update on cargo operations“. www.aircargonews.net (2020-yil 7-mart).
  129. lufthansa-cargo.com – Routes & Schedules retrieved 29 May 2021
  130. rj-cargo.com – Destinations retrieved 29 May 2021
  131. silkwayairlines.com – Our Network (Wayback Machine saytida 3 November 2019 sanasida arxivlangan) retrieved 29 May 2021
  132. turkishcargo.com – Flight Schedule retrieved 29 May 2021
  133. „UPS adds Cologne-Tel Aviv flight“ (2021-yil 23-noyabr).
  134. Petersburg, Ofer. „Tel Aviv airport to make way for luxury project“. Ynetnews (2007-yil 3-iyul). 2007-yil 5-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2007-yil 3-iyul.
  135. 135,0 135,1 „Monthly Report“. Israel Airport Authority. Ben Gurion Int'l Airport - Managing Director Office. 2023-yil 9-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 21-sentyabr.
  136. „Guidelines for Taxi Passengers“. Israel Airports Authority. 2006-yil 17-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2007-yil 27-aprel.
  137. „The resource cannot be found.“. Ministry of Transport. 2017-yil 14-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 30-sentyabr.
  138. „Public Transportation“. Israel Airports Authority. 2007-yil 13-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2007-yil 27-aprel.
  139. „Shuttle from Ben Gurion Airport to Tel Aviv“. withflo.com. 2016-yil 21-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 14-avgust.
  140. „Tel Aviv Airport Taxi & Transfer“ (en-US). Atob Transfer. Qaraldi: 2022-yil 7-iyul.
  141. „בתכנון: החניון בנתב"ג יורחב ב־30% ויכיל 26 אלף חניות“ (2019-yil 18-dekabr).
  142. „Parking Lots“. Israel Airports Authority. 2007-yil 27-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2007-yil 27-aprel.
  143. „Car Rental Tel Aviv Airport“. Tamir Rental. Qaraldi: 2020-yil 28-iyun.
  144. „Car Rental in Ben Gurion Airport-up to 15% discount-Shlomo Sixt“. en.shlomo.co.il. Qaraldi: 2015-yil 14-dekabr.
  145. Krawitz, Avi. „Ben Gurion ranks first in airport survey“. The Jerusalem Post (2006-yil 18-dekabr). Qaraldi: 2007-yil 27-aprel.
  146. „Ben Gurion Airport ranks best in Mideast“. Ynetnews (2008-yil 26-fevral). 2008-yil 27-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2008-yil 26-fevral.
  147. „ASQ Award for winners for 2008“ Airports Council International.
  148. „Tel Aviv's Ben Gurion named top Middle East airport“. Globes. Qaraldi: 2009-yil 10-mart.
  149. „ASN Aircraft accident Fokker F.XVIII VQ-PAF Lydda Airport (TLV)“. aviation-safety.net. Qaraldi: 2023-yil 22-iyul.
  150. „ASN Aircraft accident Douglas C-54A-10-DC (DC-4) 4X-ACD Lydda Airport (TLV)“. aviation-safety.net. Qaraldi: 2023-yil 22-iyul.
  151. „ASN Aircraft accident Douglas C-47 (DC-3) registration unknown Lydda Airport (TLV)“. aviation-safety.net. Qaraldi: 2023-yil 22-iyul.
  152. „ASN Aircraft accident Vickers 833 Viscount 4X-AVC Tel Aviv-Lod International Airport (TLV)“. aviation-safety.net. Qaraldi: 2023-yil 22-iyul.
  153. „ASN Aircraft accident Boeing 707-373C N790TW Tel Aviv-Lod International Airport (TLV)“. aviation-safety.net. Qaraldi: 2023-yil 22-iyul.
  154. „ASN Aircraft accident Boeing KC-97G Stratofreighter 4X-FPS/037 Tel Aviv-Lod International Airport (TLV)“. aviation-safety.net. Qaraldi: 2023-yil 22-iyul.
  155. „ASN Aircraft accident Boeing 707-329 OO-SJG Tel Aviv-Lod International Airport (TLV)“. aviation-safety.net. Qaraldi: 2023-yil 22-iyul.
  156. „ASN Aircraft accident Boeing 720-023B OD-AFR Tel Aviv-Lod International Airport (TLV)“. aviation-safety.net. Qaraldi: 2023-yil 22-iyul.
  157. „ASN Aircraft accident Boeing 707-358C 4X-ATX Tel Aviv-Ben Gurion International Airport (TLV)“. aviation-safety.net. Qaraldi: 2023-yil 22-iyul.
  158. „ASN Aircraft accident Convair CV-240-24 N93218 Tel Aviv-Ben Gurion International Airport (TLV)“. aviation-safety.net. Qaraldi: 2023-yil 22-iyul.
  159. „ASN Aircraft accident Ilyushin Il-76T registration unknown Tel aviv-Ben Gurion International Airport (TLV)“. aviation-safety.net. Qaraldi: 2023-yil 22-iyul.
  160. „ASN Aircraft accident ATR 42-320 4X-ATK Tel Aviv-Ben Gurion International Airport (TLV)“. aviation-safety.net. Qaraldi: 2023-yil 22-iyul.
  161. „ASN Aircraft accident British Aerospace BAe 125-800A 4X-CZO Tel Aviv-Ben Gurion International Airport (TLV)“. aviation-safety.net. Qaraldi: 2023-yil 22-iyul.
  162. „ASN Aircraft accident Boeing 737-76J (WL) D-ABLB Tel Aviv-Ben Gurion International Airport (TLV)“. aviation-safety.net. Qaraldi: 2023-yil 22-iyul.
  163. „ASN Aircraft accident Boeing 767-3Q8ER 4X-EAK Tel Aviv-Ben Gurion International Airport (TLV)“. aviation-safety.net. Qaraldi: 2023-yil 22-iyul.

Havolalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Media related to Ben Gurion International Airport at Wikimedia Commons