Suvarnabhumi

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Navigatsiya qismiga oʻtish Qidirish qismiga oʻtish

Suvarnabhumi yoki Suvannaphum (taycha: สุวรรณภูมิ — „Oltin yer“,inglizcha: Suvarnabhumi, mpha. sùwānnápʰūːm, SBIA, Suvannapum deb talaffuz qilinadi) — Bangkok xalqaro aeroporti, Tailanddagi eng yirik aeroport, Janubi-Sharqiy Osiyodagi eng yirik havo markazlaridan biri. 2006 — yil 28-sentabrdan ishga tushirila boshlandi.

U Bangkokning sharqida, Samut Prakan provinsiyasining Bangphli[en] amfesida joylashgan. Aeroport Bangkokning Lat Krabang tumaniga tutashgan va shahar markazidan taxminan 25 kilometr uzoqlikda joylashgan.

Aeroport Thai Airways International, Bangkok Airways va boshqalar uchun asosiy markaz hisoblanadi. Bu, shuningdek, 2012-yil 1-oktabrdan boshlab Thai AirAsia kompaniyasining asosiy markazi edi oʻz faoliyatini Don Mueangga koʻchirdi.

Aeroportdan jamoat transportida ham Bangkokga (shu jumladan Don Mueang aeroportiga) va qoʻshni viloyatlar va shaharlarga borishingiz mumkin.

Nomi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Loyihalash vaqtida aeroport „Nong Nguhau“ (Tai taycha: หนองงูเห่า"Kobralar botqogʻi". 2000-yil 29-sentabrda qirol Phumibol Adulyadet unga afsonaviy " Suvarnabhumi[en] " („Oltin er“) qirolligi nomini berdi. Suvarnabhumi „Oltin burni, goʻyoki hozirgi Tailand va nafaqat Myanma, Tailand, Laos, Kambodja, Vetnam, Malayziya, Singapur[1] ni qamrab olgan hudud“ hisoblanadi[2][3]

Aeroport nomi sanskrit tilidan kelib chiqqan (aeroportning nomi khīīī̱n — oltin[4], भूमि — yer[5]). Biroq, 2011-yilda Tailand Qirollik jamiyati[en] yangi Tailand rasmiy lugʻatini[en] chiqardi, u erda bu soʻzni „kẖộḱḱนนะพูม“[1] deb oʻqishning transkripsiyasini beradi, uni „Suvannabhum“ ga osongina transkripsiya qilinadi. asl imlo esa Tailand jamiyatida bahsli edi.[6][7]

Tarix[tahrir | manbasini tahrirlash]

Ochilish[tahrir | manbasini tahrirlash]

Suvarnabhumi aeroporti sobiq Don Mueang aeroporti oʻrniga qurilgan. Dastlab, barcha muntazam reyslarni eskisidan yangi aeroportga oʻtkazish rejalashtirilgan edi va kelajakda Don Muang butunlay yopiladi. 2006-yil 28-sentabrda aeroport muntazam reyslar uchun yopildi. Biroq, 2007-yil mart oyida Don Muang aeroportlari Suvarnabhumini arzon kompaniyalardan qisman tushirish uchun poytaxtning ikkinchi aeroporti sifatida qaytadan foydalanila boshlandi.[8]

erta bosqichlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • 1959-yil — hukumat yangi xalqaro aeroport gʻoyasini ilgari surdi.
  • 1960-yil — Hukumat dastlabki soʻrovlarni oʻtkazish uchun Litchfield kompaniyasini yolladi va amerikalik mutaxassislarning tavsiyalariga muvofiq aeroport shaharning sharqida mos masofada joylashgan boʻlishi kerakligini aniqladi.
  • 1961-yil — Transport va kommunikatsiyalar vazirligi rivojlanish uchun saytni tasdiqladi: Samut Prakan provinsiyasining Rajadhewa, Nongprue, Srisajorakehnoi amphe Banghli[en] tambonlari hududi.
  • 1971-yil — Northop Airport Development Corporation aeroportni 20 yillik kontsessiya ostida qurish taklifini kiritdi.
  • 1963-yildan 1973-yilgacha Fuqaro aviatsiyasi departamenti 32 km² maydonni sotib oldi.
  • 1974-yildan 1991-yilgacha qurilish masalasi koʻrib chiqilmadi.
  • 1991-yil — Hukumat aeroport qurilishi zarur degan xulosaga keldi va Tailand aeroporti maʼmuriyatiga (AAT) loyihani davom ettirishga ruxsat berdi.
  • 1992-yil 20-mart — Tailand aeroportlari departamenti rivojlanish va qurilishni nazorat qilish uchun GEC konsalting kompaniyasini yolladi.
  • 1992-yil 25-mart — Hukumat Bangkokda ikkinchi xalqaro aeroportni qurish boʻyicha maxsus qoʻmita tuzdi.
  • 1995-yil 23-may — Tailand aeroportlari departamenti MJTA guruhini (Merphy Jahn Architecture, TAMS maslahatchisi, ACT Engineering maslahatchisi)[9] 1 terminal va koridor qurish uchun konkorsa[en].
  • 1996-yil 27-fevral — Yangi Bangkok xalqaro aeroporti kompaniyasi davlat korxonasi tashkil etildi (inglizcha: New Bangkok International Airport, NBIA), aeroport qurilishi uchun javobgardir.
  • 1997-yil 27-may — Hukumat yiliga 20 million kishilik yoʻlovchi tashish uchun moʻljallangan, 68,832 million baht qiymatidagi 1 uchish-qoʻnish yoʻlagiga ega aeroport qurilishini tasdiqladi.
  • 1998-yil, 21-yul — Hukumat yoʻlovchi tashishni yiliga 30 million kishiga oshirish rejasiga oʻzgartirishni tasdiqladi. Endi 2 ta uchish-qoʻnish yoʻlagi tasdiqlandi va byudjet 120 milliard bahtga koʻtarildi.[10]

Moliyalashtirish[tahrir | manbasini tahrirlash]

2001-yilda terminal (15,09 milliard baht) va konkurs (21,58 milliard baht) qurilishi boʻyicha shartnoma ITO Tailand-Yaponiya qoʻshma korxonasi tomonidan yutib olingan.[11]

2002-yilda Tailand aeroportlari boshqarmasi (AAT) Tailand aeroportlari jamoat kompaniyasi (AOT PLC) sifatida 70 % davlat ulushi bilan xususiylashtirildi (xukumatning xuddi shunday ulushi 2019-yilda saqlanib qolgan).[12]

2003-yilda Tailand-Yaponiya qoʻshma korxonasi ITO 7,44 milliard baht taklifi bilan uchish-qoʻnish yoʻlagi qurilishi boʻyicha shartnomada gʻolib chiqdi.[13]

2006-yilda Yangi Bangkok xalqaro aeroporti kompaniyasi nihoyat Tailand (Tailand) aeroportlari jamoat kompaniyasi tomonidan qabul qilindi taycha: บริษัท ท่าอากาศยานไทย จำกัด (มหาชน)inglizcha: Airports of Thailand PLC) 2002-yilda tashkil etilgan.[14]

2006-yilga kelib aeroport qurilishiga 125 milliard baht sarmoya kiritildi. 73 milliard baht (58,4 %) Yaponiya xalqaro hamkorlik bankidan (JBIC) kredit olib keldi.[15]

Aeroport uchun xaridlar JBICning qatʼiy shaffoflik va ochiqlik standartlariga muvofiq amalga oshirildi. Yaponiya bankining bunday ishtiroki aeroport yoʻlovchilar manfaati uchun qurilmoqda, degan populistik bayonotlarga qaramay, Yaponiya va Tailand eksportchi kompaniyalarining Bangkok bilan tunu-kun bogʻlangan aeroportga, sanoat korxonalariga ehtiyoji tufaylidir. Zamonaviy magistrallar va u bilan qurilgan Lemchabang porti muhim rol oʻynadi[manba?]

Missiyani boshqarish minorasi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Tuproqni tayyorlash[tahrir | manbasini tahrirlash]

Qurilish ishlari boshlanishidan oldin, qisman botqoqlik bilan band boʻlgan kelajakdagi aeroport hududini quritish kerak edi. Ayniqsa, „Bangkok gil“ qatlami — qalinligi 8-10 metr boʻlgan juda yumshoq loy qatlami tashvishga soldi. Buning uchun kelajakdagi aeroportning perimetri boʻylab qirgʻoqlar, drenaj kanallari yaratildi va oldindan yuklangan vertikal drenaj tizimi oʻrnatildi. Chuqurligi 10 metr boʻlgan drenaj quvurlarini tartibga solish tuzilishi tagida 1 metrli tomoni boʻlgan kvadratga ega edi. Drenaj uchun joylarda vakuumli vertikal drenaj tizimi ham ishlatilgan. Bu bosqichda jami 6 million kub metr qum, 9 million kvadrat metr filtr mato, 41 ming kilometr drenaj quvurlari, 5,3 million kub metr shagʻal ishlatilgan. Istalgan tuproq xususiyatlariga erishish uchun drenaj 6 oydan ortiq davom etdi. Natijada yer sathi oʻrtacha 1 metrga pasaydi. Tuproqqa tayyorgarlik ishlarining birinchi bosqichi 1997-yil noyabr oyida boshlangan. Ishlarning katta qismi 2003-yil sentabrida, barcha tuproq ishlari esa 2004-yil avgustida yakunlandi. Jami byudjet 9,54 milliard baht edi.[16][17]

Dastlabki qurilish ishlari[tahrir | manbasini tahrirlash]

Qoziq oʻrnatish shartnomasi 2001-yil 12-sentabrda imzolangan. 2001-yil oktabr oyida umumiy maydoni 32 km² boʻlgan aeroportning poydevorini qurish ishlari boshlandi. Qurilish jarayonida qoziqlarning kerakli miqdori va sifatini hisoblash uchun 19 ta sinov burgʻulash va yana 20 ta nazorat burgʻulash ishlari amalga oshirildi. Tuproq ostida 100 dan 200 metrgacha chuqurlikda bir nechta suvli qatlamlar aniqlangan. Loyihaviy muammolar suvli qatlamlarning sezilarli darajada kamayishi natijasida yuzaga kelishi mumkin boʻlgan choʻkish va qoziqlarning salbiy ishqalanishi, shuningdek, hududning turli qismlarida turli darajadagi (15 000 metrik tonna vertikal yuk) yuklanish bilan bogʻliq edi. Shuningdek, yumshoq tuproqning umumiy tuzilishini, shu jumladan loy qatlamlarini ham, yumshoq gil va qumlarni ham hisobga olish kerak edi. Togʻ jinsi 500 m dan ortiq chuqurlikda joylashgan.Qurilish jarayonida oldindan zoʻriqtirilgan beton qoziqlar (diametri 600 mm boʻlgan 15019 dona 17 ta mashina oʻrnatilgan) va burgʻuli qoziqlar (9647 dona 600 mm va 771 dona) ishlatilgan. 100 mm boʻlaklar). Qoziqlar −42 m gacha boʻlgan turli xil chuqurliklarga oʻrnatildi, shuningdek, metro tunneli uchun umumiy maydoni 20 000 m² boʻlgan 306 ta panellar oʻrnatildi. Loyiha 4 ta subpudratchi tomonidan amalga oshirildi va burgʻulash qurilmalarining bir qismi Singapurda ijaraga olingan. Qoziq dizayni Bangkokdagi suv isteʼmolining kutilayotgan qisqarishi natijasida suvli qatlamlarning qaytishi mumkinligini koʻrsatadi.

Terminal 1[tahrir | manbasini tahrirlash]

Tailand qiroli 2002-yil 19-yanvarda aeroportning birinchi terminaliga tamal toshini qoʻydi.[3] Terminalni qurish uchun Yevropa, Yaponiya va Amerikaning eng yaxshi mutaxassislari taklif qilingan. Terminalni ishlab chiqishda ishtirok etgan asosiy kompaniyalar:[18]

  • 1994-yilda xalqaro tanlovda gʻolib boʻlgan arxitektura yechimi 1995-yildan 2005-yilgacha Murphu/Jahn[19] tomonidan amalga oshirildi.
  • Muhandislik yechimi Verner Sobek Ingenieure (fasad qurilishi, interyer dizayni)[20], John A. Martin & Associates of Nevada va ACT Consultants Co., Ltd tomonidan ishlab chiqilgan.
  • Loyiha boshqaruvi — TAMS Consultants / Earth Tech
  • Martin/Martin konsalting muhandislari tomonidan asosiy terminal dizayni.
  • Iqlim dizayni — Transsolar Energietechnik.
  • HVAC — Flack + Kurtz.
  • Yann Kersalé tomonidan yoritish dizayni.
  • Ovoz dizayni — Blum Laboratorium.
  • Badiiy dizayn — NT Architects — Plannerlar.
  • Bagaj tranziti dizayni — BNP Associates.
  • Asosiy pudratchi ITO (Italiya-Tailand taraqqiyoti, Takenaka korporatsiyasi va Obayashi korporatsiyasi) oʻrtasidagi qoʻshma korxona.

Yuk terminali[tahrir | manbasini tahrirlash]

Aeroportni ochish muddati 2005-yil 29-sentabr boʻlgan, biroq koʻp sonli byudjyetning ortiqcha sarflanishi, qurilishdagi xatolar va korrupsiyaga oid ayblovlar tufayli bu muddat bajarilmagan.[manba?]

2005-yil 29-sentabrda (aeroportning dastlabki ochilish sanasi) Don Mueang aeroportidan Suvarnabhumi aeroportiga Thai Airways kompaniyasining ikkita samolyoti yordamida ramziy sinov parvozlari amalga oshirildi.[21]

  • Aeroportning yoʻlovchilar bilan tajriba ekspluatatsiyasi 2006-yil 29-iyulda oltita aviakompaniya tomonidan ichki reyslarda amalga oshirildi: Thai Airways, Nok Air, Thai AirAsia, Bangkok Airways, PB-Air va One-two-go Airline. Aeroportdan 24 ta reysda 4800 yoʻlovchi joʻnab ketdi. Bosh vazir Thaksin Shinavatra eski Don Mueang aeroportidan yangi Suvarnabxumi aeroportiga uchayotganida ramziy marosimda ishtirok etdi.[21]
  • Xalqaro qatnovdagi birinchi sinov parvozlari 2006-yil 1-sentabrda amalga oshirilgan. Thai Airlines kompaniyasining 2 ta Boeing-747-400 va Airbus- A300-600 samolyotlari bir vaqtning oʻzida 9:19 da aeroportdan Singapur va Gonkongga uchdi. Soat 15:50 da xuddi shu samolyotlar orqaga uchib, 19L va 19R uchish-qoʻnish yoʻlaklarida bir vaqtda qoʻnishni amalga oshirdi. Ushbu sinov parvozlari aeroportning katta miqdordagi samolyotlar oqimini boshqarishga tayyorligini koʻrsatdi.
  • 15-sentabr kuni aeroport cheklangan asosda ishlay boshladi, u Jetstar Asia kompaniyasining Singapurga kuniga uchta reyslarini va Thai Airways kompaniyasining Phitsanulok, Chiang May va Ubon Ratchathani shaharlariga baʼzi ichki reyslarini amalga oshirdi.
    • 21-sentabr kuni ularga Bangkok Airways qoʻshildi.
    • 25-sentabr — " Thai AirAsia ",
    • 26-sentabr — " Nok Air ".

Sinovlar davomida aeroport IATA tomonidan tayinlangan vaqtinchalik koddan foydalandi — NBK.

Mehmonxona[tahrir | manbasini tahrirlash]

Suvarnabhumi aeroporti 2006-yil 28-sentabr kuni ertalab soat 3:00 da rasman ochildi[21] va Don Mueang aeroportidan barcha reyslarni qabul qildi. Shu paytdan boshlab NBK kodi bekor qilindi va BKK kodi yangi aeroportga oʻtkazildi, Don Mueangga esa DMK kodi berildi.[8]

  • Birinchi parvoz Lufthansa Cargo yuk reysi LH8442 Mumbaydan soat 03:05 da kelgan.[22]
  • Birinchi parvoz Saudiya Arabistonining Ar- Riyodga yuk tashuvchi yuk reysi boʻldi.[22]
  • Aerosvitning Kievdan VV171 reysi kelgan birinchi yoʻlovchi reysi boʻldi.[22]
  • Aerosvitning Kievga VV172 birinchi yoʻlovchi reysi.[22]

Tanqid[tahrir | manbasini tahrirlash]

Aeroport xaritasi

Texnik xizmatlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Aeroportda ikkita parallel uchish-qoʻnish yoʻlagi (ikkalasining kengligi 60 m, uzunligi 4000 va 3700 m) va ikkita parallel taksi yoʻllari mavjud boʻlib, ular bir vaqtning oʻzida uchish va qoʻnish imkoniyatini taʼminlaydi.[23]

Missiyani boshqarish minorasi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Aeroportda jami 120 ta avtoturargoh mavjud, jumladan, 51 ta havo koʻprigi va 69 ta masofaviy; Ulardan 8 tasi Airbus-A380 ni olishi mumkin.[23]

Muzey[tahrir | manbasini tahrirlash]

Terminal 1 asosiy bino

U yiliga 45 million yoʻlovchining maksimal hisoblangan yoʻlovchi oqimiga ega. Ichki va xalqaro reyslarga xizmat koʻrsatadigan bitta binodan iborat. Yetib kelish zonasi ikkinchi darajada, joʻnab ketish maydoni toʻrtinchi darajada. Bino maydoni 563 000 m².[23]. Terminal toʻliq oynali bino boʻlib, tomi uzunligi 561 metr va eni 210 metr boʻlib, 16 ta ustun bilan mustahkamlangan. Kemerli oraliqlar 126 yoki 81 metrni tashkil qiladi. Uyingizda quyosh va yomgʻirdan himoya qilishni taʼminlaydigan qanotlar shaklida panjurlar shaklida qilingan.[20] Terminalning xususiyatlaridan biri sovuq zamin tizimidir. Shovqinli konditsioner tizimlarini oʻrnatmaslik uchun polning tosh plitalari ostiga sovuq suvli quvurlar yotqizilgan. Terminalda NABCO kirish guruhlari, Schlage armaturalari bilan Ceco temir eshiklari mavjud. Yoʻlovchi oʻrindiqlari Akaba tomonidan ishlab chiqarilgan. Marblex va Lindner tomonidan ishlab chiqarilgan pol qoplamasi. Yoʻlovchi transport vositalari KONE (liftlar), Mitsubishi (eskalatorlar), Hitachi (travolatorlar) tomonidan ishlab chiqariladi. Bagaj tashish tizimi Kawasaki tomonidan ishlab chiqarilgan.[24] Bagaj tashish tizimiga ulangan 360 ta roʻyxatdan oʻtish taymerlari va joʻnash joyida 100 ta bagajsiz roʻyxatga olish taymerlari mavjud.[9]

Aeroport egasining yoʻlovchi terminali binosi dunyodagi eng kattasi[25] degan daʼvolariga qaramay, 2008-yilgacha Gonkong xalqaro aeroporti 570 000 m² maydoni bilan yetakchilik qildi. 2008-yildan beri Pekin poytaxti xalqaro aeroportining 3-sonli terminali 986 000 m² maydonga ega boʻlib, birinchi oʻrinni egalladi.

Konkurs[tahrir | manbasini tahrirlash]

Terminal koʻchalaridan biri

Konkurs bir-biriga bogʻlangan 7 ta shartli boʻlimlardan iborat boʻlib, har bir boʻlimning oʻz belgilanishi mavjud. A, B, C, D, E, F, G. Faqat A saloni ichki reyslarga xizmat qiladi.[23] Korpuslar korpusi qisman Hightex ovoz yutuvchi membrana shisha tolasidan yasalgan boʻlib, jami 108 ta boʻlaklar umumiy maydoni 108 000 m²[26] Butun koridorning maydoni 381 000 m², kengligi 40 metr, maksimal balandligi 25 metr, umumiy uzunligi 3213 metr. Ramka poʻlatdan yasalgan.[9]

Mehmonxona[tahrir | manbasini tahrirlash]

Avtoturargoh va parvozni boshqarish minorasi

600 xonali Novotel brendi mehmonxonasi (Accor Group tomonidan boshqariladi) kirishdan 300 metr uzoqlikda joylashgan.[23]

avtoturargoh[tahrir | manbasini tahrirlash]

Mehmonxona va terminal oʻrtasida umumiy sigʻimi 5000 ta mashinaga moʻljallangan ikkita 5 qavatli avtoturargoh mavjud. Shuningdek, 1000 ta mashina uchun 30 000 m² qoʻshimcha toʻxtash joyi mavjud.[23]

velosiped yoʻli[tahrir | manbasini tahrirlash]

Parvozni boshqarish minorasi dunyodagi eng baland minora (132,2 m), soatiga 76 ta parvozga xizmat koʻrsatish uchun barcha zarur narsalar bilan jihozlangan.[23]

Yuk terminali[tahrir | manbasini tahrirlash]

Yuk tashish xizmati kompleksi alohida joylashgan boʻlib, umumiy maydoni 549,416 m² boʻlib, yiliga 3 million tonna yuk aylanmasiga xizmat koʻrsatishga qodir.

Texnik xizmatlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Hududda ICAO tasnifiga koʻra 10-darajali 3 ta yongʻin va qutqaruv boʻlinmasi mavjud. Hududda transformator podstansiyasi mavjud. Yer osti suv taʼminoti tarmogʻining uzunligi 35 km. Oʻz suv tozalash inshootlari kuniga 18 ming kub metr suvni qayta ishlashga, keyin uni konditsionerlik va sugʻorish tizimlariga qayta taqsimlashga qodir.[23]

Reytinglar va mukofotlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

SkyTrax tomonidan tuzilgan yoʻlovchilar qulayligi boʻyicha dunyodagi eng yaxshi aeroportlar roʻyxatida Suvarnabhumi 2018-yilda 36-oʻrinni egalladi.[27] 2021-yilga kelib, aeroport reytingda 66-oʻringa tushib ketdi.[28]

2018-yilgi AirHelp reytingida aeroport baholangan 143 tadan 63-oʻrinni egalladi.[29]

Rivojlanish rejalari[tahrir | manbasini tahrirlash]

Yoʻlovchilar pasport nazoratida uzoq kutish vaqti, kutish zalidagi doimiy muammolar, mobil telefonlarni quvvatlantirish uchun punktlarning yetarli emasligi, xodimlarning munosabati yomon, maʼlumot kiosklarida chet el tilida soʻzlashuvchi sayyohlarga xizmat koʻrsatish sifati yetarli emasligini qayd etadi[27]

Aeroport bir necha yillardan buyon 30 % dan ortiq quvvat bilan ishlamoqda va yiliga 60 milliondan ortiq yoʻlovchiga yiliga 45 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatmoqda. Hatto sunʼiy yoʻldosh binosining foydalanishga topshirilishi ham yoʻlovchilar oqimini saqlab qolgan holda normal xizmat koʻrsatish darajasiga erishishga imkon bermaydi. Bu sayyohlik sanoati va butun Tailand iqtisodiyotiga salbiy taʼsir koʻrsatadi.[27]

Yuqoridagi kamchiliklarga qoʻshimcha ravishda , Xalqaro havo transporti assotsiatsiyasi (IATA) uchish-qoʻnish yoʻlaklarining sifatsizligini ham taʼkidlaydi: sirtda smola, yoriqlar va chuqurliklar mavjudligi. Bu parvozlar xavfsizligi va aviatsiya va texnik xizmat koʻrsatish uskunalari va xodimlarining eskirishiga bevosita taʼsir qiladi.[30]

Bundan tashqari, har xil aeroport xizmatlarining narxi ham, miqdori ham doimiy ravishda oshib borayotgani tanqid qilinadi. Aviakompaniyalar chegara nazorati xizmatlarini saqlash uchun pul toʻlashga majbur. Toʻlovlar aviakompaniya uchun transport xarajatlarini oshiradi va aeroportning mashhurligiga salbiy taʼsir qiladi.[30]


Joriy rivojlanish rejasi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Faza 2[tahrir | manbasini tahrirlash]

Aeroport sigʻimini 60 million yoʻlovchiga yetkazish. Boshqaruv kompaniyasi aeroportning oʻtkazish qobiliyatini yiliga 45 dan 60 million yoʻlovchiga oshirish uchun 62 503 214 000 baht qiymatiga ega Suvarnabhumi aeroportini rivojlantirish loyihasini ishga tushirdi. Loyiha maydoni 216 ming m² boʻlgan 4 qavatli „Midfield Satellite 1“ sunʼiy yoʻldosh terminalini qurishni oʻz ichiga oladi va 8 ta F sinfidagi (A380 uchun) va 20 ta E sinfidagi eshiklarni (B747 uchun)[31] ichiga oladi.[32]. 60 000 kvadrat metrga kengaytiriladigan asosiy yoʻlovchi terminali bilan. m² sunʼiy yoʻldosh avtomatik er osti poyezdlari orqali ulanadi.[33] Dizayn loyihasi Tailand dizayn studiyasi Design 103 International Ltd[34] tomonidan ishlab chiqilgan boʻlib, loyihada HOK Group, Inc. kompaniyalar guruhi ishlagan.[35], NACO (funktsional dizayn)[36], MAA Group[37], PPS One Works Ltd tomonidan boshqariladigan qurilish.[38]

  • Qurilish 2015-yilda yakunlanishi kerak edi.[39]
  • Ammo 2012-yilda ishga tushirish muddati 2017-yilga koʻchirildi.[40]
  • 2014-yilda loyiha harbiy hukumat tomonidan tasdiqlanmagani uchun toʻxtatib qoʻyilgan edi.[41]
  • Sanalar qoldirildi va modernizatsiya 2019-yilda yakunlanishi kerak edi.
  • Biroq, 2019-yildan boshlab, tugatish muddati 2021-yilga koʻchirildi.[12]
  • 2021-yilda sunʼiy yoʻldosh terminali 2023-yilda ishga tushishi eʼlon qilingan edi.[42]

3-bosqich[tahrir | manbasini tahrirlash]

Aeroportni modernizatsiya qilishning ushbu qismi 2017-2021-yillarda yakunlanishi va 2025-yilga kelib aeroportning oʻtkazish qobiliyatini yiliga 90 million yoʻlovchiga yetkazishi kerak.[12] Ikki muhim qismni ajratib koʻrsatish mumkin.

Ikkinchi terminalning qurilishi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Birinchi marta 2014-yilda taklif qilingan asosiy terminalning shimoli-sharqiy qanotida ikkinchi terminal qurish loyihasi[43] ham muhandislar, ham jamoat arboblari tomonidan tanqid qilindi.[27] 1993-yilgi loyihada ham, 2003-yilgi bosh rejada ham asosiy terminalning shimoli-sharqida terminal qurish nazarda tutilmaganiga qaramay, loyiha tasdiqlandi va foydalanishga topshirildi.[44] Qurilish 420 000 m² maydonda amalga oshiriladi. Loyihaga 42 milliard baht sarmoya kiritiladi. Terminalda 14 ta eshik boʻladi. Taxminiy quvvati yiliga 30 million yoʻlovchini tashkil etadi.[45]

Ikkinchi terminalning dizayn loyihasi sanʼatshunoslar tomonidan plagiatgacha boʻlgan ikkinchi darajali deb tan olingan. Loyiha muallifining oʻzi dizayn oʻzining mehmonxona loyihasiga nisbatan ikkinchi darajali ekanligini tan oldi. Boshqa manbalarga koʻra, DBALP konsortsiumi tomonidan yaratilgan dizayn Yaponiya janubidagi Yusuxara yogʻoch koʻprik muzeyi dizaynining plagiatidir. Bu 2018-yil 22-avgustda SA Group-dan boshqa, mashhurroq dizayn diskvalifikatsiya qilinganidan keyin tasdiqlangan loyihaga aylanishiga toʻsqinlik qilmadi.[46]

Ushbu qismni amalga oshirish 2020-2026-yillarga moʻljallangan va 2030-yilgacha aeroportning oʻtkazish qobiliyatini yiliga 105 million yoʻlovchiga yetkazadi. Taxminlarga koʻra, aynan shu bosqichda uchinchi terminal quriladi.[12] Taxminan nomi „Midfield Satellite 2“ (SAT-2).[42]

Suvarnabhumida, 2017-yil maʼlumotlariga koʻra, tashilgan yoʻlovchilar soni va parvozlar va qoʻnishlar soni boʻyicha eng mashhurlari Thai Airways, Bangkok Airways va Thai Smile Airways hisoblanadi.[47]

Xabarlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Oddiy yoʻlovchi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Boeing 757-200 Air Astana Suvarnabhumi aeroportida
Turkmaniston havo yoʻllari aviakompaniyasining Boeing 757-200 EZ-A010 samolyoti Bangkok, Suvarnabhumi aeroportida. Bagaj yuklanmoqda


Mashhur xalqaro yoʻnalishlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

2014-yilda tirbandlikning kamayishi reyslarning bir qismini Bangkokning ikkinchi aeroportiga oʻtkazish bilan bogʻliq.

Savannabhum aeroporti atrofidagi mashhur xalqaro yoʻnalishlar[48][47]
Aeroport Joy

2014-yilda

Yoʻlovchilar olib ketilgan

2014-yilda,

odamlar

Oʻzgartirish



</br> 2013/14,

%

Yoʻlovchilar olib ketilgan

2017-yilda,

odamlar

Oʻzgartirish



</br> 2016/17,

%

Joy

2017-yilda

Gonkong bitta 3 020 742 Decrease 15.3 3 971 531 ▲ 0,73 bitta
Singapur — Changi 2 2 612 113 Decrease 21.9 3 128 653 ▲ 6.82 2
Seul — Incheon 3 1 907 423 Decrease 10.1 2629925 ▲ 14.93 3
Dubay toʻrtta 1 478 495 Decrease 22.3 2 025 049 ▲ 16.98 toʻrtta
Tokio — Narita 5 1 289 104 Decrease 2.9 1 136 068 Decrease 0,84 sakkiz
Taypey — Taoyuan 6 1 113 418 Decrease 13.0 1 613 265 ▲ 25.03 5
Shanxay — Pudong 7 962 177 Decrease 19.6 1 417 765 ▲ 7.27 6
Kuala Lumpur sakkiz 868 887 Decrease 15.6 1 106 755 ▲ 19.32 9
Tokio — Xaneda 9 816 968 Decrease 8.6 1 094 946 ▲ 3.71 oʻn
Guanchjou — Baiyun oʻn 752 345 Decrease 13.1 1 237 258 ▲ 14.57 7

Yillar boʻyicha tashish[tahrir | manbasini tahrirlash]

Savannabhum aeroporti orqali yillar boʻyicha transport statistikasi
Yil Yoʻlovchilar soni, kishi. oʻtgan yilga nisbatan oʻzgarish, % Parvozlar Yuk va pochta tashiladi
2006[47] 11 652 669 73 770 306 247
2007[47] 41 210 081 ▲ 253.65 261 592 1 220 000
2008[47] 38 603 490 Decrease 6.33 245 719 1 173 084
2009[47] 40 500 224 ▲ 4.91 253 967 1 045 194
2010[47] 42 784 967 ▲ 5.64 265 896 1 310 146
2011[47] 47 910 744 ▲ 11.98 299 566 1 321 853
2012[47] 53 002 328 ▲ 10.63 314 199 1 345 490
2013[47] 51 363 451 Decrease 11.92 297 616 1 236 223
2014[47] 46 423 352 Decrease 9.62 289 568 1 234 176
2015[49] 52 902 110 ▲ 13.96 317 066 1 230 563
2016[50] 55 892 663 ▲ 5.65 336 356 1 306 435
2017[47] 60 860 358 ▲ 8.89 350 509 1 439 941
2018[51] 63 378 923 ▲ 4.1 369 474 (shundan 281 879 tasi xalqaro) 1 494 599
2019[52] 65 424 564 ▲ 3.2 380 052 1 324 272
2020[53] 16 706 235 Decrease 74.4 152 614 904 362
2021[54] 5 663 701 Decrease 66 111 729 1 120 357

Xususiyatlari[tahrir | manbasini tahrirlash]

Velosiped majmuasi aerodromni suv toshqinlaridan himoya qilish ishlari doirasida 2014-yilda uchish-qoʻnish yoʻlaklari atrofida yaratila boshlandi. Majmua avtoturargoh, doʻkonlar, ijaraga berish idorasi, dush va kiyim almashtirish xonalari, nazorat-oʻtkazish punktidan iborat. Shahar va 23,5 km uzunlikdagi veloyoʻlni bogʻlovchi jamoat transportida velosipedda harakatlanish taqiqlanadi. Kirish bepul va majmua aeroportlari Thailand Plc va Siam Commercial Bank Plc tomonidan taʼminlanadi va boshqariladi.[55]

Hodisalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • 2013-yilning 9-sentabr kuni Thai Airways aviakompaniyasining Guanchjou shahridan uchib kelgan Airbus A330-300 TG679 reysi uchish-qoʻnish yoʻlagidan chiqib ketdi. Samolyot bortida 288 yoʻlovchi va 14 ekipaj aʼzosi boʻlgan. 14 kishi jarohatlangan. Samolyotdan tushirish favqulodda narvonlarda amalga oshirildi.[56]
  • 2017-yilning 30-mart kuni 32 yoshli Avstraliya fuqarosi 4-qavatdan yiqilib yiqilib vafot etdi.[57]
  • 2018-yilning 8-oktabr kuni Thai Airways aviakompaniyasining TG679 reysini amalga oshiruvchi Boeing 747-400 samolyoti qoʻnish vaqtida uchish-qoʻnish yoʻlagidan chiqib ketdi va oʻt ustida 100 metrga sirgʻanib ketdi. Samolyot bortida Gonkongdan uchayotgan 97 yoʻlovchi va 18 ekipaj aʼzosi boʻlgan. Ular favqulodda slaydlardan foydalanishdi. 1 kishi jarohatlangan.[58]
  • 2018-yilning 6-may kuni uyushgan jinoiy guruh tomonidan toʻlov uchun aeroportda 39 yoshli ayol muvaffaqiyatli oʻgʻirlab ketilgan.[59]
  • 2018-yilning 12-oktabr kuni 52 yoshli germaniyalik sayyoh toʻrtinchi qavatdan qulab tushdi. Oʻlimga uchragan.[60]
  • 2018-yilning 19-oktabr kuni braziliyalik 31 yoshli sayyoh uchinchi qavatdan yiqilib, oyogʻini 2 joyidan sindirdi.[60]
  • 2019-yilning 7-fevral kuni xizmat toʻxtash joyi binosida oʻt oʻchirish moslamasi portlab ketdi. 1 nafar xodim halok boʻldi, 4 nafari yaralandi.[61]
  • 2019-yilning 11-fevral kuni 44 yoshli rossiyalik sayyoh 4-qavatdan sakrab oʻz joniga qasd qildi.[62]

Aeroport xavfsizlik xizmati turli xil giyohvand moddalar, jumladan, geroin, ketamin, kokain kabi turli xil yuklar boʻlgan narkokurerlarni muntazam ravishda ushlab turadi.[63][64][65]

Xususiyatlari[tahrir | manbasini tahrirlash]

Muzey[tahrir | manbasini tahrirlash]

Birinchi terminal binosi yonida joylashgan 3-sonli avtoturargohning tomida (6-qavat) joylashgan muzeyda aeroport tarixi bilan tanishishingiz mumkin. Bino 2016-yilda ochilgan[66]. Muzey umumiy maydoni 900 m² boʻlgan 9 ta zaldan iborat. Unda havo transportining rivojlanishi va aeroport qurilishi tasvirlangan. Ish kunlari soat 9.00 dan 16.00 gacha bepul tashrif buyurish mumkin.[67]

velosiped yoʻli[tahrir | manbasini tahrirlash]

Aeroport atrofidagi maxsus velosiped yoʻlakchasi

Velosiped majmuasi aerodromni suv toshqinlaridan himoya qilish ishlari doirasida 2014-yilda uchish-qoʻnish yoʻlaklari atrofida yaratila boshlandi. Majmua avtoturargoh, doʻkonlar, ijaraga berish idorasi, dush va kiyim almashtirish xonalari, nazorat-oʻtkazish punktidan iborat. Shahar va 23,5 km uzunlikdagi veloyplni bogʻlovchi jamoat transportida velosipedda harakatlanish taqiqlanadi. Kirish bepul va majmua aeroportlari Thailand Plc va Siam Commercial Bank Plc tomonidan taʼminlanadi va boshqariladi.[68]

  • Birinchi, test ochilishi 2014-yil 23-martda boʻlib oʻtdi;[69]
  • ikkinchi, tantanali ochilish 2014-yil 20-noyabrda transport vaziri boshchiligida boʻlib oʻtdi;[69]
  • uchinchi marta 2015-yil 26-dekabrda Sky Lane Thailand nomi bilan velosiped yoʻli tantanali ravishda ochildi;[70]
  • toʻrtinchi marta xuddi shu velosiped yoʻli Tailand qiroli tomonidan 2018-yil 23-noyabr kuni Happy and Healthy Bike Lane nomi bilan tantanali ravishda ochildi.[71]

Shuningdek qarang[tahrir | manbasini tahrirlash]

Manbalar r[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. 1,0 1,1 „พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.๒๕๕๔“. www.royin.go.th. Qaraldi: 20-mart 2019-yil.
  2. „ผิดแก้ได้ (๑) (๖ สิงหาคม ๒๕๕๗)“ (th). สำนักงานราชบัณฑิตยสภา. Qaraldi: 20-mart 2019-yil.
  3. 3,0 3,1 „:: Suvarnabhumi Airport :: Gateway to Asia“. web.archive.org (28-iyul 2011-yil). 28-iyul 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 20-mart 2019-yil.
  4. „สุวรรณ - วิกิพจนานุกรม“. th.wiktionary.org. Qaraldi: 20-mart 2019-yil.
  5. „ภูมิ - วิกิพจนานุกรม“. th.wiktionary.org. Qaraldi: 20-mart 2019-yil.
  6. „PANTIP.COM : K7464208 คำว่า สุวรรณภูมิ ในภาษาอังกษฤนั้น... [ห้องเรียนภาษาอังกฤษ“]. topicstock.pantip.com. Qaraldi: 20-mart 2019-yil.
  7. „ตัวเขียนกับเสียงอ่าน : ฝ่ายตะวันออก (๖) โดย รศ. ดร.นิตยา กาญจนะวรรณ“ (th). สำนักงานราชบัณฑิตยสภา. Qaraldi: 20-mart 2019-yil.
  8. 8,0 8,1 „Don Mueang International Airport (Formerly Bangkok International Airport)“ (en). Airport Technology. Qaraldi: 21-mart 2019-yil.
  9. 9,0 9,1 9,2 „Suvarnabhumi Airport (BKK/VTBS)“ (en). Airport Technology. Qaraldi: 21-mart 2019-yil.
  10. „Suvarnabhumi Airport“. web.archive.org (27-aprel 2012-yil). 27-aprel 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-mart 2019-yil.
  11. „Italian-Thai-Japanese group offers lowest price for new airport. - Free Online Library“. www.thefreelibrary.com. Qaraldi: 21-mart 2019-yil.
  12. 12,0 12,1 12,2 12,3 AOTAirport of Thailand PLC 2018 Annual Report, 2019.. 
  13. „Bangkok contract. - Free Online Library“. www.thefreelibrary.com. Qaraldi: 21-mart 2019-yil.
  14. „Airports of Thailand Public Company Limited“. investor.airportthai.co.th. Qaraldi: 21-mart 2019-yil.
  15. [https://www.tci-thaijo.org/index.php/NCRJ/article/download/25024/21300/ Suvarnabhumi Airport : Noise Impact Compensation Management]. pp. 175—196. https://www.tci-thaijo.org/index.php/NCRJ/article/download/25024/21300/. 
  16. Case study of ground improvement work at the Suvarnabhumi Airport of Thailand. Volume 3. 
  17. Back-analyses of flow parameters of PVD improved soft Bangkok clay with and without vacuum preloading from settlement data and numerical simulations. 
  18. „Passenger Terminal Complex Suvarnabhumi Airport / Jahn“ (en). ArchDaily (26-avgust 2015-yil). Qaraldi: 18-mart 2019-yil.
  19. „Suvarnabhumi International Airport“ (en). JAHN. Qaraldi: 18-mart 2019-yil.
  20. 20,0 20,1 „Аэропорт Бангкока“ (ru). Werner Sobek (14-noyabr 2014-yil). Qaraldi: 18-mart 2019-yil.
  21. 21,0 21,1 21,2 „Suvarnabhumi Airport“. web.archive.org (14-aprel 2012-yil). 14-aprel 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-mart 2019-yil.
  22. 22,0 22,1 22,2 22,3 „ATW: LH Cargo set to be first into Suvarnabhumi“. web.archive.org (27-sentabr 2007-yil). 27-sentabr 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-mart 2019-yil.
  23. 23,0 23,1 23,2 23,3 23,4 23,5 23,6 23,7 AOT. „About suvarnabhumi airport“. suvarnabhumiairport.com.
  24. Murhpy/Jahn joins engineers Werner Sobek and Matthias Schuler to bring Suvarnabhumi airport, Bangkok's sleek new air terminal, in for a landing. pp. 108—117, 132. 
  25. „Home“ (en). Airports of Thailand. Qaraldi: 17-mart 2019-yil.
  26. „Suvarnabhumi Airport Bangkok“. www.hightex-membrane.de. Qaraldi: 18-mart 2019-yil.
  27. 27,0 27,1 27,2 27,3 „Planned airport terminal could cause chaos: experts“ (en). The Nation. Qaraldi: 10-mart 2019-yil.
  28. Limited, Bangkok Post Public Company. „Suvarnabhumi's global ranking plunges“, Bangkok Post. Qaraldi: 29-mart 2022-yil.
  29. „World’s Top Airports Revealed“ (en). AirHelp. Qaraldi: 18-mart 2019-yil.
  30. 30,0 30,1 Immediate and long-term priorities for Thailand’s Airports. https://www.iata.org/about/worldwide/asia_pacific/Documents/IATA%20submission-Airports%20of%20Thailand%20April%202017.pdf. 
  31. „Midfield Satellite 1“. ocms.airportthai.co.th. Qaraldi: 16-mart 2019-yil.
  32. „Midfield Satellite 1“. ocms.airportthai.co.th. Qaraldi: 16-mart 2019-yil.
  33. „AOT Annual report 2015“. 31-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-mart 2016-yil.
  34. „Satellite Terminal 1 - Design103“. www.d103group.com. Qaraldi: 17-mart 2019-yil.
  35. HOK. „Suvarnabhumi International Airport Midfield Satellite Concourse“ (en). www.hok.com. Qaraldi: 17-mart 2019-yil.
  36. „Bangkok International Airport“ (en). NACO Airport Consultancy and Engineering. Qaraldi: 17-mart 2019-yil.
  37. „MAA GROUP Consulting Engineering“. www2.maaconsultants.com. Qaraldi: 17-mart 2019-yil.
  38. One Works. „Suvarnabhumi International Airport (BKK) - Phase II“ (en). One Works. Qaraldi: 17-mart 2019-yil.
  39. „Thailand Approves Suvarnabhumi Airport Expansion“ (en). Airport Technology (26-avgust 2010-yil). Qaraldi: 21-mart 2019-yil.
  40. „Suvarnabhumi airport to undergo 72.9bn expansion“ (en). Airport Technology (1-iyun 2012-yil). Qaraldi: 21-mart 2019-yil.
  41. „Thailand approves 73.9bn Suvarnabhumi Airport expansion plan“ (en). Airport Technology (5-oktabr 2014-yil). Qaraldi: 21-mart 2019-yil.
  42. 42,0 42,1 https://www.airportthai.co.th/wp-content/uploads/2021/12/AnnualReport2021en.pdf
  43. „AOT asked to reconsider Suvarnabhumi Airport expansion plan“ (en). Samui Times (30-sentabr 2018-yil). Qaraldi: 10-mart 2019-yil.
  44. Bangkok Post Public Company Limited. „ACT flags airport graft risk“. https://www.bangkokpost.com.+Qaraldi: 10-mart 2019-yil.
  45. Bangkok Post Public Company Limited. „New terminal strays from plan“. https://www.bangkokpost.com.+Qaraldi: 10-mart 2019-yil.
  46. „DBALP Consortium's airport design faces plagiarism claims for copying Kuma's Yusuhara Museum“ (en). World Architecture Community. Qaraldi: 10-mart 2019-yil.
  47. 47,00 47,01 47,02 47,03 47,04 47,05 47,06 47,07 47,08 47,09 47,10 47,11 Air Traffic Report 2017. http://airportthai.co.th/wp-content/uploads/2018/07/Annual-Airport-2017.pdf. 
  48. „AOT Traffic Report 2014“. 17-noyabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-mart 2016-yil.
  49. Traffic Report 2015. https://www.airportthai.co.th/wp-content/uploads/2018/07/summary2015.compressed.pdf. 
  50. Traffic Report 2016. https://www.airportthai.co.th/wp-content/uploads/2018/07/REPORT-2016.pdf. 
  51. AOT Air Traffic Calendar Year 2018 - 12 Month (Jan-Dec 2018). http://aot.listedcompany.com/misc/statistic/2019/20190121-aot-traffic-calendar-2018-12m.pdf. 
  52. http://investor.airportthai.co.th/misc/statistic/2019/20200121-aot-traffic-calendar-2019-12m.pdf
  53. http://investor.airportthai.co.th/misc/statistic/2021/20210121-aot-traffic-calendar-2020-12m.pdf
  54. http://investor.airportthai.co.th/misc/statistic/2021/20220124-aot-traffic-calendar-2021-12m.pdf
  55. Bangkok Post Public Company Limited. „HM to open Suvarnabhumi airport bike track“. https://www.bangkokpost.com.+Qaraldi: 17-mart 2019-yil.
  56. „Thai Airways skids off runway; 13 passengers hurt“ (en). news.yahoo.com. Qaraldi: 18-mart 2019-yil.
  57. Lindsay Murdoch. „Australian man dies at Bangkok's Suvarnabhumi Airport“ (en). The Sydney Morning Herald (30-mart 2017-yil). Qaraldi: 18-mart 2019-yil.
  58. „Boeing 747 careers off runway after landing in heavy rain in Bangkok“. Mail Online (9-oktabr 2018-yil). Qaraldi: 18-mart 2019-yil.
  59. „Chilling moment female tourist is kidnapped at packed Thai airport popular with Brits seconds after getting off her plane“ (en). The Sun (22-may 2018-yil). Qaraldi: 18-mart 2019-yil.
  60. 60,0 60,1 Bangkok Post Public Company Limited. „Brazilian DJ injured in fall at Suvarnabhumi terminal“. https://www.bangkokpost.com.+Qaraldi: 18-mart 2019-yil.
  61. Bangkok Post Public Company Limited. „One dead, 4 injured in accident at Airport Link car park“. https://www.bangkokpost.com.+Qaraldi: 18-mart 2019-yil.
  62. „Russian Tourists Jumps to his Death at Bangkok’s Suvarnabhumi Airport – CTN News – Chiang Rai Times“. www.chiangraitimes.com. Qaraldi: 18-mart 2019-yil.
  63. Limited, Bangkok Post Public Company. „Drug mules arrested, heroin, ketamine seized at airport“, Bangkok Post. Qaraldi: 29-mart 2022-yil.
  64. Limited, Bangkok Post Public Company. „Woman held at airport with cocaine from Dubai“, Bangkok Post. Qaraldi: 29-mart 2022-yil.
  65. Limited, Bangkok Post Public Company. „Brazilians arrested, cocaine worth B46.5m seized at airport“, Bangkok Post. Qaraldi: 29-mart 2022-yil.
  66. Bangkok Post Public Company Limited. „Suvarnabhumi Airport Museum“. https://www.bangkokpost.com.+Qaraldi: 16-mart 2019-yil.
  67. Museum Thailand. „Suvarnabhumi Airport Museum :: Museum Thailand“. www.museumthailand.com. Qaraldi: 16-mart 2019-yil.
  68. Bangkok Post Public Company Limited. „HM to open Suvarnabhumi airport bike track“. https://www.bangkokpost.com.+Qaraldi: 17-mart 2019-yil.
  69. 69,0 69,1 AOT. „Sky-Lane“.
  70. AOT. „Do you know Sky Lane“.
  71. Bangkok Post Public Company Limited. „King opens and pedals airport bike track“. https://www.bangkokpost.com.+Qaraldi: 17-mart 2019-yil.