Abu-Dabi xalqaro aeroporti

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Abu-Dabi xalqaro aeroporti
مطار أبوظبي الدولي
IATA kodi: AUHICAO kodi: OMAA
– WMO identifikatori: 41217[1]
Qisqacha bayon
Aeroport turi Fuqarolik
Egasi/Operator Abu Dhabi Airports Company
Xizmat doirasi Abu-Dabi
Ochilgan 2-yanvar, 1982-yil (
42 yil avval
) (1982-01-02)
Havo yoʻli tuguni
Dengiz sathidan balandligi 88 ft / 27 m
Koordinatalari 24°25′59″N 054°39′04″E / 24.43306°N 54.65111°E / 24.43306; 54.65111 G OKoordinatalari: 24°25′59″N 054°39′04″E / 24.43306°N 54.65111°E / 24.43306; 54.65111 G O
Vebsayti abudhabiairport.ae
Xarita
AUH (Birlashgan Arab Amirliklari)
AUH
Aeroportning BAA xaritasidagi joylashuvi
Uchish/qoʻnish yoʻlaklari
Uzunligi Yuzasi
m ft
13R/31L 4,100 13,451 Asfalt
13L/31R 4,100 13,451 Asfalt
Maʻlumotlar (2021)
Yoʻlovchilar oqimi 5,260,000 (45,1%)
Parvozlar oqimi 74,176 (21,5%)
Yuk tonnaji 711,715 (31,8%)

Abu-Dabi xalqaro aeroporti (arabcha: مطار أبو ظبي الدولي) (IATA: AUHICAO: OMAA) — Birlashgan Arab Amirliklarining poytaxti Abu-Dabi amirligidagi xalqaro aeroport.

Aeroport Abu-Dabi shahridan 16.5 nautical mile (30.6 km; 19.0 mi) sharqda[2] joylashgan boʻlib, BAAda Dubay xalqaro aeroportidan keyin ikkinchi oʻrinda turadi va 2014-yilda 20 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan. Unda uchta faol yoʻlovchi terminali mavjud: Terminal 1 (1A va 1B terminallariga boʻlingan), Terminal 2 va faqat mamlakatning ikkinchi flagman aviakompaniyasi va BAAda Emirates aviakompaniyasidan keyin ikkinchi yirik aviakompaniya Etihad Airways tomonidan xizmat koʻrsatiladigan Terminal 3. Abu-Dabi xalqaro aeroporti 3,400 hectoare (8,500 acre) maydonda joylashgan. 30 dan ortiq aviakompaniyalar 60 dan ortiq mamlakatlarda 120 dan ortiq yoʻnalishlarga xizmat koʻrsatadi[3].

Tarixi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Dastlabki yillar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Aeroport birinchi marta 1974-yilda hukumatning oʻsha paytdagi mutlaqo yangi davlatni modernizatsiya qilish rejalariga binoan yaratilgan. Oʻsha paytda Al-Batin aeroporti (oʻshanda Abu-Dabi xalqaro aeroporti deb atalgan) shaharga xizmat koʻrsatadigan asosiy xalqaro aeroport edi (Abu-Dabi aerodromi boshqa eski aeroport edi). Shayx Zayd ibn Sulton al Nahayon aeroportga kirish qiyinligini, chunki u Abu-Dabi orolida joylashgani va oʻsha paytda orol materik bilan faqat bitta koʻprik orqali bogʻlanganini tushungan edi. Bundan tashqari, oʻsha paytda shahar kengaygan, bu aeroportning kengayishini qiyinlashtirgan[4].

1970-yillarning oxirlarida qurilish maydonchasi uchun joy strategik jihatdan joylashgan edi, shuning uchun unga osongina kirish mumkin edi. Qurilish 1979-yilda boshlangan va aeroport 1982-yil 2-yanvarda ochilgan. Eski aeroportning nomi Al-Batin aeroportiga oʻzgartirildi va yangi aeroportga avvalgi nomi berildi[4].

Yangi aeroport tarkibiga yarim doira shaklidagi terminalga bitta ulangan aylana sunʼiy yoʻldosh terminali (aerokoʻpriklar bilan) kiritilgan[5] [6]. Ushbu dizayn bir vaqtning oʻzida koʻproq samolyotlarni toʻxtashiga imkon berdi. 1990-yillarning oxiri va 2000-yillarning boshlarida yoʻlovchilar sonining koʻpayishini taʼminlash maqsadida yoʻldosh terminalida katta ishlar amalga oshirildi, jumladan, yoʻlovchilar kutish joylarini kengaytirish va qoʻshimcha toʻxtash joylarini yaratish. Asosiy terminal ham baʼzi tashqi oʻzgarishlarga, ayniqsa tashqi jabhada duch keldi[manba kerak].

2000-yillardan boshlab rivojlanish[tahrir | manbasini tahrirlash]

Qariyb ellik yil qoʻllab-quvvatlangan Gulf Air mintaqaviy aviakompaniyasi qoʻllab-quvvatlanishi toʻxtashi bilan Etihad aeroportda joylashgan yangi aviakompaniyaga aylandi. U BAA hukumatidan toʻliq qoʻllab-quvvatlandi va 2003-yilda ilk parvozidan beri uzoq yoʻlni bosib oʻtdi. Avvalgi Gulf Air bosh direktori Jeyms Hogan ham Etihadga oʻtdi.

2-terminal 2005-yil sentabr oyida asosiy terminaldagi bosimni yumshatish uchun qurilgan va ochilgan[7]. Biroq, 2-terminalda teletraplar yoʻq va yoʻlovchilarni samolyot va terminal binosi oʻrtasida tashish uchun avtobuslardan foydalanadi. Ikkinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi (13L/31R uchish-qoʻnish yoʻlagi) 2008-yil oktabr oyida koʻpaygan tirbandlikni taʼminlash uchun ochildi. 3-terminal 2009-yil yanvar oyida ochilgan. U asosan Etihad Airways tomonidan foydalaniladi[7]. Yangi 3-terminal, 1 milliard BAA dirhami (270 million AQSh dollari) qiymatidagi vaqtinchalik obyekt, 2017-yil dekabr oyida yangi Yarim himoya terminalining rejalashtirilgan ochilishidan (oxir-oqibat ikki yilga kechiktirildi) oldin aeroport yoʻlovchilarining oʻsishini taʼminlash uchun moʻljallangan. Asosan Etihad Airways tomonidan foydalanilgan terminal aeroportning yiliga yetti million yoʻlovchi tashish imkoniyatini 12 millionga oshirdi. Shuningdek, u 10 ta yangi darvoza qoʻshdi, ulardan ikkitasi Airbus A380 bilan mos keladi[8].

Aeroport faoliyatining dastlabki yillarida shaharlardan aeroportga shaxsiy transport yoki taksidan boshqa hech qanday yoʻl yoʻq edi. 2000-yillarning oxiri va 2010-yillarda Abu-Dabi avtobus tarmogʻining yaratilishi bilan shahardan aeroportga avtobus qatnovi yoʻlga qoʻyildi[9].

2011-yil dekabr oyida Abu-Dabi hukumati Kanada, Aruba, Bermuda, Bagama orollari va Irlandiyada bojxona rasmiylashtiruvidan oldingi obyektlarga oʻxshash AQSh chegaralarini oldindan rasmiylashtirish inshootini qurish niyatini bildirdi[10]. Etihad 2014-yil 25-yanvarda AQShga birinchi parvozini amalga oshirdi[11] [12] [13]. 2011-yilda aeroport Xalqaro aeroportlar kengashi tomonidan Yaqin Sharqdagi 2-eng yaxshi aeroport nominatsiyasida „Aeroport xizmati sifati“ mukofotiga sazovor boʻldi[14] . Aeroport 2012-yilda oʻzining 30 yilligini nishonladi[15].

Rotana Jet aeroportda joylashgan yana bir aviakompaniya edi; ammo, 2017-yilda barcha reyslarni nomaʼlum muddatga toʻxtatdi[16].

Imkoniyatlari[tahrir | manbasini tahrirlash]

2-terminalning tashqi koʻrinishi
1-terminal ichidagi markaziy kutish maydoni
3-terminal ichidagi darvoza maydoni
Apron koʻrinishi (Quwait Airways tomonidan boshqariladigan Airbus A320 bilan)

Terminallari[tahrir | manbasini tahrirlash]

Abu-Dabi xalqaro aeroporti 1, 2 va 3 terminallari deb nomlangan uchta yoʻlovchi terminalidan iborat[17]:

  • 1-terminal — eng qadimgi obyekt boʻlib, ikki darajali uchib kelish va ketish zonasiga ega. Toʻqqizta asosiy darvoza (3-11) teletraplar bilan jihozlangan va dumaloq darvoza hududida joylashgan boʻlsa, roʻyxatdan oʻtish va kelish ob’ektlari ushbu sunʼiy yoʻldoshga ulangan alohida asosiy binoda joylashgan. Bundan tashqari, avtobusga chiqish uchun bir nechta eshiklar mavjud (14-22 eshiklar) va samolyotlari masofaviy stendga kelgan yoʻlovchilar bu yerda avtobusda yurishadi[17].
  • 2-terminal 1-terminalning sharqida joylashgan va unga ulanmagan yangiroq obyektdir. Unda 19 ta roʻyxatdan oʻtish stoli, 3 ta avtobusga chiqish darvozasi (24-26 eshiklar) va ikkita yuk tashish kamarlari mavjud boʻlib, ular asosan janubiy Osiyoga / Osiyodan arzon narxlardagi tashuvchilar tomonidan qoʻllaniladi[17].
  • 3-terminal — bu eng yangi qoʻshimcha va 1-terminalning gʻarbiy tomoniga toʻgʻridan-toʻgʻri kengaytma. Terminal gʻisht shaklidagi, ikki darajali obyekt boʻlib, bojsiz va oziq-ovqat maydoni, shuningdek, 32-35 va 58-61 joʻnash eshiklari hamda 28-31 va 36-57 avtobus eshiklari mavjud[17]. Yoʻlovchilarning koʻpchiligi oʻz samolyotlariga avtobus bilan boradi, chunki uning 33 ta darvozasidan faqat 8 tasi teletraplar bilan jihozlangan[18]. 3-terminal Airbus A380larni qabul qilishga qodir va deyarli butunlay faqat Etihad Airways tomonidan foydalaniladi.

Yangi Yarim himoya terminali[tahrir | manbasini tahrirlash]

Bir necha kechikishlardan soʻng, ikkita uchish-qoʻnish yoʻlagi oʻrtasida joylashgan va Yarim himoya terminali deb nomlanuvchi yangi aeroportning asosiy binosi va markazi boʻlgan yangi yoʻlovchi terminalida ishlab chiqish ishlari davom etmoqda[19]. Yarim himoya terminali aeroportning yoʻlovchilar sigʻimini yiliga 30 milliondan koʻproqqa oshiradi, buning imkoniyatlari esa ikki baravar koʻpayib, 60 millionga yetadi[20]. Quvvatini 80 millionga yetkazadigan qoʻshimcha obyekt koʻrib chiqilmoqda. Yangi inshoot 735,000 square meter (7,910,000 kv. ft) ortiq maydonni egallaydi. ochilganda uni dunyodagi eng katta aerovokzallardan biriga aylantiradi. Terminalning umumiy tashqi koʻrinishi Kohn Pedersen Fox Associates xalqaro arxitektura firmasi tomonidan ishlab chiqilgan.

Yangi terminal 2017-yil 7-iyulda faoliyat boshlashi kerak edi, keyin 2019-yilgi Maxsus Olimpiada oʻyinlari uchun 2019-yil boshiga qaytarildi, keyin yana 2019-yilning soʻnggi choragiga qoldirildi, biroq bunday qilinmadi[21]. COVID-19 pandemiyasi tufayli ochilish sanasi yana 2021-yilning oʻrtalaridan oxirigacha koʻchirildi; oʻrniga 2021-yil 5-iyulda yirik qurilish shartnomasi bekor qilindi[22]. Shartnoma Birlashgan Arab Amirliklarida joylashgan Arabtec, Turkiyaning TAV Insaat va Afinada joylashgan Consolidated Contractors Company (CCC) kompaniyalaridan iborat konsorsium bilan tuzilgan boʻlib, uning oʻrniga bosh qarorgohi Abu-Dabida joylashgan Troyan kompaniyasi terminal qurilishini tugatish boʻyicha shartnoma imzoladi[23].

2023-yil boshida Momberger Airport Information[24] tomonidan Yarim himoya terminali 2023-yil oxirigacha, ehtimol 2-dekabrda ochilishi rejalashtirilganidan olti yil oʻtib, BAA Milliy kuniga toʻgʻri kelishi haqida xabar berilgan edi[25].

Shahar ichidagi eski terminal[tahrir | manbasini tahrirlash]

Abu-Dabi shahar markazida aeroportga borishdan oldin shahar markazida roʻyxatdan oʻtishni istagan sayohatchilar uchun roʻyxatdan oʻtish joyi ishga tushirildi. Shahar terminali deb nomlanuvchi ushbu inshoot dam olish xonasi va transport vositalariga ega aeroport terminali binosiga oʻxshardi. Shahar terminalida roʻyxatdan oʻtgandan soʻng, sayohatchilar aeroportga parvozdan bir soat oldin yetib kelishlari mumkin edi. Bu inshoot 2019-yil oktabr oyida yopildi[26].

Etihad Airways tomonidan Dubay chekkasida, Noor Bank metro bekati yaqinida joylashgan Etihad Travel Mall’da navbatdagi roʻyxatdan oʻtish amalga oshirildi[27]. Bu keyinchalik yopildi.

Uchish-qoʻnish yoʻlaklari[tahrir | manbasini tahrirlash]

Aeroportida ikkita parallel uchish-qoʻnish yoʻlagi mavjud: 13R/31L va 13L/31R. Ikkalasi ham 4,100 m × 60 m (13,450 ft × 200 ft).

Kengayishi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Kengaytirish bosh rejasi loyihalari mavjud uchish-qoʻnish yoʻlaklaridan 2,000 m (6,562 ft) oladigan uchinchi 4,100 m (13,500 ft) parallel uchish-qoʻnish yoʻlagi, yangi 110 m (360 ft) ikkita uchish-qoʻnish yoʻlagi orasidagi minora, yangi Havo harakatini boshqarish markazi, yaxshilangan yuk va texnik xizmat koʻrsatish obyektlari va aeroportga bevosita tutash va shimoldagi quruqlikdagi boshqa tijorat inshootlarini oʻz ichiga oladi. Umumiy maydoni 34 square kilometre (13 mi²) ulkan yer maydonini egallagan holda, ulkan loyiha BAA milliy aviatashuvchisi Etihad Airways uchun uy bazasini taʼminlaydi, u yiliga taxminan ikki million tonna yuk tashish quvvatiga ega boʻlgan yangi yuk obyektlarining asosiy foydalanuvchisi boʻladi. Yangi yuk tashish obyektlariga yaqin joyda tijorat faoliyati, biznes parklari va mulkni rivojlantirish uchun yer ajratildi. Samolyotlarga texnik xizmat koʻrsatish inshootlari mavjud aeroportning janubiy tomoniga toʻplanishi davom etadi. Reja Royal Jet va Abu Dhabi Aviation kabi boshqa operatorlarning oʻsishi uchun yer ajratadi. Loyihaning boshqa jihatlari qatorida, tugallangandan soʻng, aerodrom yer yoritgichi va gidrant yoqilgʻisi bilan jihozlangan masofaviy samolyot stendlarini loyihalash kiradi[manba kerak].

AQSh chegaralarni oldindan tozalash inshootlari[tahrir | manbasini tahrirlash]

Abu-Dabi xalqaro aeroportida 2014-yil 26-yanvardan beri Qoʻshma Shtatlar chegaralarini oldindan tozalash inshootlari mavjud boʻlib, Yaqin Sharqda bunday inshootga ega yagona aeroport hisoblanadi[28]. AQShga toʻgʻridan-toʻgʻri reyslarda boʻlgan yoʻlovchilar parvozga chiqishdan oldin kirish uchun qayta ishlanadi, shuning uchun ular AQShga kelganlarida ular mahalliy kelganlar sifatida qabul qilinadi. Ushbu inshoot tanlangan Kanada, Karib dengizi va Irlandiya aeroportlaridagilarga oʻxshaydi.

Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Yoʻlovchi tashish[tahrir | manbasini tahrirlash]

Quyidagi aviakompaniyalar Abu-Dabiga muntazam va charter reyslarni amalga oshiradi[29]:

Aviakompaniya Manzillar
Aeroflot Moskva–Sheremetyevo (2023-yil 29-oktabrdan boshlanadi)[30]
Air Arabia Ahmadobod, IordaniyaAmman-Qirolicha Aliya[31], Bahrayn, IroqBagʻdod[32], LivanBayrut[33], Boku, Dakka, IroqErbil (2023-yil 15-sentabrdan boshlanadi)[32], PokistonFaysalobod, Iskandariya, Istanbul-Sabiha Goʻkchen, HindistonKalkutta[34], NepalKatmandu, HindistonKojikode, HindistonKochi, QuvaytKuvayt[33], UmmonMaskat, Moskva-Domodedovo[35], Mumbay, PokistonMoʻlton, Qohira, Qozon, UmmonSalala, MisrSavhoj, Tbilisi, Tehron-Imom Xumayniy[31], HindistonTiruvanantapuram, Toshkent[36], Yekaterinburg (2023-yil 1-oktabrdan boshlanadi)[37], SudanXartum, BangladeshChittagong, HindistonChennay
Air France Parij–Sharl de Goll (2023-yil 29-oktabrdan boshlanadi)[38]
Air India Mumbay
Air India Express, Hindiston bayrogʻi Hindiston HindistonKannur[39], HindistonKojikode, HindistonKochi HindistonMangalor, HindistonTiruvanantapuram, HindistonTiruchirappalli
airblue, Pokiston bayrogʻi Pokiston Islomobod, Lohur, PokistonPeshovar
Azur Air, Rossiya bayrogʻi Rossiya Mavsumiy charter: Moskva-Vnukovo
Badr Airlines, Sudan bayrogʻi Sudan SudanXartum
Belavia Minsk (2023-yil 3-oktabrdan boshlanadi)[40]
Biman Bangladesh Airlines, Bangladesh bayrogʻi Bangladesh Dakka, BangladeshSilhet, BangladeshChittagong
Cham Wings Airlines SuriyaDamashq, SuriyaHalab
Egyptair Qohira
Etihad Airways Afina, Ahmadobod, IordaniyaAmman-Qirolicha Aliya, Amsterdam, Ar-Riyod, Bahrayn, Bangalor, Bangkok-Suvarnabhumi, IspaniyaBarselona, LivanBayrut, BelgiyaBryussel, Dakka, Dammom, Dehli, Doha[41], Republic of IrelandDublin, GermaniyaDyusseldorf (2023-yil 1-oktabrdan qayta tiklanadi)[42], Frankfurt, Guanchjou[43], HindistonHaydarobod, Islomobod, Istanbul, Jakarta–Sukarno–Hatta, ShveysariyaJeneva, Jidda, HindistonKalkutta[44], Karachi, MarokashKasablanka, Shri LankaKolombo-Bandaranaike, DaniyaKopengagen (2023-yil 1-oktabrdan boshlanadi)[45], HindistonKochi, Kuala Lumpur-Xalqaro, QuvaytKuvayt, PortugaliyaLissabon[46][47], Lohur, London–Hiatrou, IspaniyaMadrid, Seyshell orollariMahe, Male, FilippinManila, UmmonMaskat, Manchester, AvstraliyaMelburn, ItaliyaMilan-Malpensa, Moskva-Sheremetyevo[48], Mumbay, Myunxen, Nyu-York–JFK, Osaka−Kansay (2023-yil 1-oktabrdan boshlanadi)[49], Parij-Sharl de Goll, Pekin–Dasin[50], Phuket, Qohira, Rim–Fiumichino, Sankt-Peterburg (2023-yil 29-oktabrdan boshlanadi)[51], Seul-Inchxon, Sidney, Singapur, ShveysariyaSyurix, Tel-Aviv[52], Tokio-Narita, KanadaToronto–Pirson, Qoʻshma ShtatlarVashington-Dalles, AvstriyaVena[53], Janubiy AfrikaYohannesburg-O. R. Tambo[54], Shanxay-Pudong, HindistonChennay, Qoʻshma ShtatlarChikago–O'Hare
Mavsumiy: Iskandariya, IspaniyaMalaga[55], GretsiyaMikonos, UmmonSalala, UmmonSohar, TanzaniaZanzibar
Gulf Air, Bahrayn bayrogʻi Bahrayn Bahrayn
Himalaya Airlines, Nepal bayrogʻi Nepal NepalKatmandu
IndiGo Ahmadobod[56], Dehli, HindistonGoa-Mopa (2023-yil 2-sentabrdan boshlanadi)[57], HindistonHaydarobod[58], HindistonKojikode, HindistonKochi, HindistonLaknau (2023-yil 11-avgustdan boshlanadi)[59], Mumbay, HindistonChennay[58]
Iraqi Airways, Iroq bayrogʻi Iroq IroqBagʻdod
Kam Air, Afgʻoniston bayrogʻi Afgʻoniston Kobul
Jazeera Airways QuvaytKuvayt
Kuwait Airways, Quvayt bayrogʻi Quvayt QuvaytKuvayt
Middle East Airlines LivanBayrut
Oman Air, Oman bayrogʻi Ummon UmmonMaskat
Pakistan International Airlines, Pokiston bayrogʻi Pokiston Islomobod, Karachi, Lohur, PokistonPeshovar, PokistonSialkot
Pegasus Airlines Istanbul-Sabiha Goʻkchen
Qatar Airways Doha
Royal Jordanian, Iordaniya bayrogʻi Iordaniya IordaniyaAmman-Qirolicha Aliya
SalamAir, Oman bayrogʻi Ummon UmmonMaskat[60], UmmonSalala
Saudia Ar-Riyod, Jidda, Madina
SriLankan Airlines Shri LankaKolombo-Bandaranaike
SunExpress, Turkiya bayrogʻi Turkiya[61] Antaliya, Izmir
Syrian Air, Suriya bayrogʻi Suriya SuriyaDamashq
Turkish Airlines Istanbul
Vistara, Hindiston bayrogʻi Hindiston Mumbay
Wizz Air Afina, IordaniyaAmman-Qirolicha Aliya, Anqara, Antaliya[62], IordaniyaAqaba, Bahrayn, Belgrad, Bishkek[63], Boku, VengriyaBudapesht, Ruminiya Buxarest-Otopeni, Dammom, IroqErbil (2023-yil 6-oktabrdan boshlanadi)[64], Giza (2023-yil 1-noyabrdan boshlanadi), PolshaKatovitse, PolshaKrakov, Krasnodar, Kutaisi, QuvaytKuvayt, Larnaka[63], Iskandariya, Madina, Male, UmmonMaskat, ItaliyaNeapol, Olmaota, Ostona, Rim–Fiumichino, UmmonSalala, Samarqand, Bosniya va GersegovinaSarayevo, MisrSavhoj (2023-yil 1-avgustdan boshlanadi)[63], BolgariyaSofia, Tel-Aviv, AlbaniyaTirana, Toshkent, AvstriyaVena, Yerevan
Mavsumiy: ItaliyaKataniya, RuminiyaKluj, GretsiyaSantorini

Yuk tashish[tahrir | manbasini tahrirlash]

Aviakompaniya Manzillar
CMA CGM Air Cargo, Fransiya bayrogʻi Fransiya Parij-Sharl de Goll[65]
Etihad Cargo[66][67] Amsterdam, Dammom, Dehli, Dakka, Frankfurt, GonkongHong Kong, Qoʻshma ShtatlarKolumbus-Rikenbeyker, Qoʻshma ShtatlarMayami, Mumbay, Xanoy, Shanxay-Pudong, HindistonChittagong

Statistika[tahrir | manbasini tahrirlash]

Eng gavjum yoʻnalishlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Abu-Dabi aeroportiga va undan qaytayotgan eng gavjum xalqaro yoʻnalishlar (2021)[68]

Oʻrni Aeroport Mamlakat Jami
yoʻlovchilar
1 Qohira xalqaro aeroporti Misr 372 456
2 Islomobod xalqaro aeroporti Pokiston 209 280
3 Dehli xalqaro aeroporti Hindiston 197 012
4 Lahor xalqaro aeroporti Pokiston 184 315
5 Dakka xalqaro aeroporti Bangladesh 182 983

Yer usti transporti[tahrir | manbasini tahrirlash]

Yoʻl[tahrir | manbasini tahrirlash]

Abu-Dabi xalqaro aeroporti Amirlik va uning atrofi, jumladan Dubay va Al Ayn bilan avtomagistral tarmogʻi orqali bogʻlangan[69]. E20 yoʻnalishi toʻgʻridan-toʻgʻri aeroportdan oʻtadi. Avtomobil ijarasi, taksilar va maxsus haydovchi xizmatlari mavjud[69].

Jamoat transporti[tahrir | manbasini tahrirlash]

Transport departamenti Abu-Dabi boʻylab aeroportdan kuniga 24 soat ishlaydigan beshta avtobus yoʻnalishini, shu jumladan shahar markaziga olib boradigan A1 va A2 yoʻnalishlarini taqdim etadi[69]. Etihad Airways qoʻshimcha ravishda Abu Dabi xalqaro aeroportidan Al Ayn va Downtown Dubayga avtobus xizmatini taqdim etadi[70]. Aeroportning yangi Yarim himoya terminali Abu-Dabi metrosiga ulanadi, ammo metro, yengil temir yoʻl yoki BRT uchun qurilish boshlanmagan.

Baxtsiz hodisalar va falokatlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • 1983-yil 23-sentabrda Gulf Air aviakompaniyasining 771 reysi Abu-Dabi xalqaro aeroportiga yaqinlashayotganda halokatga uchradi. Bortdagi barcha 112 yoʻlovchi va ekipaj aʼzolari halok boʻlgan. Halokatga samolyot bagajida portlagan bomba sabab boʻlgan[71].
  • 1997-yil may oyida Bombey aeroportidan Gulf Air samolyoti aeroportda qulab tushdi. Oʻlim holatlari qayd etilmagan[72].
  • 2018-yilning 26-iyulida Yamandagi husiy isyonchilar aeroportga dron hujumini uyushtirganini daʼvo qilishdi. Birlashgan Arab Amirliklari dron hujumi boʻlganini rad etdi, biroq avvalroq yuk mashinasi bilan bogʻliq „hodisalar“ boʻlib, parvozlarni toʻxtatmagan yoki kechikishlarga sabab boʻlmaganini maʼlum qilgan edi[73]. Husiylar tomonidan aeroportga uchuvchisiz samolyot hujumi boʻyicha yana ikkita daʼvo, shuningdek, Dubay xalqaro aeroportiga qilingan ikkita hujum haqida xabar berilgan, ularning barchasi rad etilgan va tasdiqlanmagan. Bellingcat tomonidan olib borilgan tergov husiylar boshchiligidagi dron hujumi Abu-Dabi va Dubayda sodir boʻlmagani ehtimoli yuqori degan xulosaga keldi[74]. Reuters xabariga koʻra, BAAda qisqa va oʻrta masofali raketalarni yoʻq qilish uchun moʻljallangan Terminal High Altitude Area Defense (THAAD) dan foydalanadigan ilgʻor havo mudofaa tizimi mavjud[75]. 2019-yilda The Wall Street Journal aeroportda husiylarning droni portlagani haqida xabar bergan edi[76]. 2019-yilning may oyida hutiylar tomonidan boshqariladigan Almasirah telekanali 2018-yilning iyul oyidagi hujumning taxminiy tasvirlarini efirga uzatdi[77].
  • 2022-yil 17-yanvarda Yamanning Eronga qoʻshilgan husiy guruhi tomonidan daʼvo qilingan uchuvchisiz havo hujumi Abu-Dabidagi neft tashuvchi inshootda uchta yonilgʻi yuk mashinasining yonib ketishiga sabab boʻldi va shu bilan birga aeroportning kengaytmasida alohida yongʻin kelib chiqdi, kichik parvoz kechikishlariga sabab boʻldi[78] [79].

Yana qarang[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • Al-Ayn xalqaro aeroporti
  • Abu-Dabi markaziy poytaxt okrugi

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. Oakley, T. „Instrument and Observing Methods – Report No. 56“ 8. World Meteorological Organization (1993-yil noyabr). 2023-yil 2-martda asl nusxadan arxivlangan.
  2. „Abu Dhabi International Airport · Abu Dhabi - United Arab Emirates“. Google.com. Qaraldi: 2022-yil 22-fevral.
  3. „Etihad Airways Route Map“. Flights.etihad.com. Qaraldi: 2017-yil 17-sentyabr.
  4. 4,0 4,1 „Google Translate“. Translate.google.com (2015-yil 15-avgust). Qaraldi: 2018-yil 12-iyun. „Google Translate“.
  5. „History – About Us – Al Bateen Executive Airport“. 2014-yil 21-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 1-iyun.
  6. „Photos: Airbus A330-223 Aircraft Pictures“. Airliners.net. Qaraldi: 2015-yil 1-iyun.
  7. 7,0 7,1 „Development at a Glance | About Abu Dhabi International Airport | Airport Information | Abu Dhabi International Airport“. Abudhabiairport.ae. Qaraldi: 2018-yil 2-sentyabr.
  8. „Abu Dhabi International Airport“. Abu Dhabi International Airport (2009). 2017-yil 28-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2009-yil 29-sentyabr.
  9. „Bus Transportation“. 2015-yil 23-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 1-iyun.
  10. Schmidt, Michael S.. „U.S. Security Expands Presence at Foreign Airports“. The New York Times (2012-yil 13-iyun). Qaraldi: 2013-yil 19-may.
  11. „US pilots slam Abu Dhabi airport facility move“. Trade Arabia. Qaraldi: 2014-yil 25-yanvar.
  12. Caline Malek. „First flight departs to US using Customs checkpoint in Abu Dhabi“. The National (2014-yil 25-yanvar). Qaraldi: 2014-yil 27-yanvar.
  13. „The Abu Dhabi Pre-clearance Facility: Implications for U.S. Businesses and National Security: Hearing before the Subcommittee on Terrorism, Nonproliferation, and Trade of the Committee on Foreign Affairs, House of Representatives, One Hundred Thirteenth Congress, First Session, July 10, 2013“. Purl.fdlp.gov. Qaraldi: 2022-yil 22-fevral.
  14. „VIP Airport Lounge Pass“. Teechusells.co.uk. 2017-yil 24-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 15-yanvar.
  15. „Three decades of success“. ABUDHABI AIRPORT. 2015-yil 15-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 1-iyun.
  16. „UAE's Rotana Jet suspends all flights“ (en). ArabianBusiness.com. Qaraldi: 2018-yil 17-fevral.
  17. 17,0 17,1 17,2 17,3 „Terminal Maps“. Abushabiairport.ae. Qaraldi: 2022-yil 22-fevral. „Terminal Maps“.
  18. „Abu Dhabi Airport Terminal Maps“.
  19. Maszczynski. „Abu Dhabi Airport Celebrates 40th Birthday But There's Still No Update On $3 billion Midfield Terminal“ (en-GB). Paddle Your Own Kanoo (2022-yil 2-yanvar). Qaraldi: 2022-yil 14-iyun.
  20. „Midfield Terminal Complex Development“. ABUDHABI AIRPORT. Qaraldi: 2015-yil 1-iyun.
  21. „Abu Dhabi Midfield Terminal to open in fourth quarter of 2019“. Gulfnews.com (2017-yil 29-oktyabr).
  22. „Gavin McKechnie departs ADAC as MTB opening is pushed back to 2021 | Travel Retail Business“. Trbusiness.com (2020-yil 1-iyul). Qaraldi: 2022-yil 22-fevral.
  23. „Abu Dhabi cancels $3 bln airport terminal contract, sources say“. Reuters.com (2021-yil 5-iyul). Qaraldi: 2021-yil 7-iyul.
  24. „Abu Dhabi to open massive new $3bn airport terminal: Reports“. Arabianbusiness.com (2023-yil 8-fevral). Qaraldi: 2023-yil 24-mart.
  25. Reid. „Opening This Year? A Look At Abu Dhabi's Midfield Terminal“. Simpleflying.com (2023-yil 29-yanvar). Qaraldi: 2023-yil 24-mart.
  26. „Abu Dhabi Airports closes City Terminal check-in facility“. Thenational.ae (2019-yil 2-oktyabr).
  27. Bibbo'. „Easy check-in facilities draw air travellers to city terminal“. gulfnews.com. Gulf News (2004-yil 28-iyul). 2014-yil 1-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2014-yil 1-oktyabr.
  28. „US Customs pre-clearance facility opens in UAE“. Yahoo! News Philippines (2014-yil 28-yanvar). Qaraldi: 2014-yil 12-aprel.
  29. „Our Destinations | Flight Information | Abu Dhabi International Airport“. 2019-yil 14-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 24-avgust.
  30. (2023-yil 20-iyul). „Aeroflot opens sales for flights to Abu-Dhabi“ (en). Press-reliz.
  31. 31,0 31,1 „AIR ARABIA ABU DHABI 2023 NETWORK ADDITIONS – 29JAN23“. Aeroroutes. Qaraldi: 2023-yil 30-yanvar.
  32. 32,0 32,1 „Air Arabia Abu Dhabi launches new direct flights to two cities in Iraq“.
  33. 33,0 33,1 „Air Arabia Abu Dhabi Schedules Beirut / Kuwait late-Oct 2022 Launch“.
  34. „AIR ARABIA ABU DHABI ADDS KOLKATA SERVICE FROM MARCH 2023“. Aeroroutes. Qaraldi: 2023-yil 14-fevral.
  35. „Air Arabia“.
  36. „Air Arabia Abu Dhabi Plans Tashkent Launch in Dec 2022“.
  37. „Air Arabia Abu Dhabi Schedules October 2023 Ekaterinburg Launch“.
  38. Hendry, Jonathan E. „Air France Returns To Abu Dhabi With The Airbus A350“. Simple Flying. Qaraldi: 2023-yil 17-iyul.
  39. „Kannur Airport: Ticket booking to start on Monday.“. Mathrubhumi.com (2018-yil 10-noyabr). Qaraldi: 2018-yil 11-noyabr.
  40. „Belavia Adds Minsk – Abu Dhabi Service in 4Q23“.
  41. Dunn, Graham „Etihad to restore Doha flights from mid-February“. Flightglobal.com.
  42. „Etihad Airways announces new routes to Copenhagen and Düsseldorf“. etihad.com (2023-yil 16-yanvar).
  43. „Etihad Adds Guangzhou Service From Oct 2022“. Aeroroutes. Qaraldi: 2022-yil 13-sentyabr.
  44. „ETIHAD RESUMES KOLKATA SERVICE FROM MARCH 2023“. Aeroroutes (2022-yil 16-dekabr).
  45. „Etihad åbner direkte rute fra CPH til Abu Dhabi“.
  46. „Olá Lisbon! Etihad announces new flights to Portugal and other exciting summer destinations“.
  47. „Etihad Extends Lisbon to Year-Round Service from late-Oct 2023“.
  48. „Etihad boosts Moscow flights from Oct 2022“. AeroRoutes (2022-yil 7-sentyabr). Qaraldi: 2022-yil 7-sentyabr.
  49. „Say Konnichiwa to Osaka! Etihad Airways announces new route to Japan“. Etihad (2023-yil 16-may). 2023-yil 25-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 28-iyun.
  50. „Etihad Airways to relocate to Beijing Daxing Airport from 28-Mar-2023“.
  51. „Etihad Schedules St. Petersburg Launch in Late-Oct 2023“. AeroRoutes (2023-yil 15-iyun). Qaraldi: 2023-yil 15-iyun.
  52. בלומנטל, איתי. „Etihad officially announces flights to Israel“ (2020-yil 16-noyabr). Qaraldi: 2020-yil 16-noyabr.
  53. „Etihad Airways launches flights to Vienna, Austria“ (2021-yil 22-iyun).
  54. „Etihad launches winter flights to Cape Town, Johannesburg and Zanzibar“. Thenationalnews.com (2021-yil 30-sentyabr). Qaraldi: 2022-yil 22-fevral.
  55. „Etihad Airways Announces New Summer Routes to Mykonos, Santorini and Malaga“. Etihad.com. Qaraldi: 2022-yil 22-fevral.
  56. „IndiGo launches new flights to Abu Dhabi from Lucknow, Ahmedabad; details here“ (en). Moneycontrol (2023-yil 30-iyun). Qaraldi: 2023-yil 2-iyul.
  57. Sengupta, Joy. „IndiGo to start flight between MOPA (North Goa) and Abu Dhabi“ (en). The Times of India (2023-yil 19-iyul). Qaraldi: 2023-yil 19-iyul.
  58. 58,0 58,1 „INDIGO NS23 MIDDLE EAST NETWORK ADDITIONS“. Aeroroutes. Qaraldi: 2023-yil 10-fevral.
  59. „IndiGo adds flights to Abu Dhabi, Dubai from Lucknow“. Economic Times. Qaraldi: 2023-yil 30-iyun.
  60. „Salam Air outlines further network expansion in S19“. Routesonline.com. Qaraldi: 2019-yil 12-avgust.
  61. „SUNEXPRESS ADDS ABU DHABI SERVICE FROM SEP 2023“. Aeroroutes (2023-yil 19-iyun). Qaraldi: 2023-yil 19-iyun.
  62. Godinho, Varun „Wizz Air Abu Dhabi adds Ankara to destination network“. Business Traveler (2022-yil 3-oktyabr).
  63. 63,0 63,1 63,2 „Wizz Air Abu Dhabi Growth Continues with the Addition of a New Aircraft, Expanding its Ever Growing Network“ (2023-yil 28-fevral).
  64. „Wizz Air Abu Dhabi schedules Erbil debut in Oct 2023“ (en). Aeroroutes (2023-yil 21-iyul).
  65. „Paris Hong Kong schedules on CMA CGG Air Cargo site“. Qaraldi: 2023-yil 27-fevral.
  66. (2018-yil 23-sentyabr). „Etihad Cargo Introduces new freighter network“. Press-reliz.
  67. „Etihad Cargo introduces new freighter network“. Timesaerospace.aero. Qaraldi: 2022-yil 22-fevral.
  68. „5.26 مليون مسافر عبر مطار أبوظبي الدولي خلال 2021“. Albayan.ae (2022-yil 16-fevral). Qaraldi: 2022-yil 22-fevral.
  69. 69,0 69,1 69,2 „Plan smooth journeys to and from the Airport“. Abudhabiairport.ae. Qaraldi: 2022-yil 22-fevral. „Plan smooth journeys to and from the Airport“.
  70. „Book our free Eithad coach service“. Etihad.com. Qaraldi: 2022-yil 22-fevral.
  71. „Timeline: Plane crashes in the UAE“. Gulfnews.com (2010-yil 3-sentyabr).
  72. Ranter. „Photo of Airbus A320-212 A4O-EM - Aviation Safety Network“. Aviation-safety.net. Qaraldi: 2022-yil 22-fevral.
  73. „Yemen's rebels 'attack' Abu Dhabi airport using a drone | Yemen News“. Al Jazeera (2018-yil 27-iyul). Qaraldi: 2019-yil 12-avgust.
  74. Investigating Houthi Claims of Drone Attacks on UAE Airports, Bellingcat.com, 7 November 2018, retrieved 7 June 2019.
  75. „UAE denies report of Houthi drone attack on Abu Dhabi airport“. Reuters.com (2018-yil 26-iyul).
  76. Mideast Insurgents Enter the Age of Drone Warfare The Wall Street Journal, 2 May 2019, retrieved 7 June 2019.
  77. Yemenʼs Houthi rebel TV broadcasts footage showing drone attack on Abu Dhabi airport in 2018 Xinhua, 23 May 2019, retrieved 7 June 2019
  78. „UAE fuel truck blast kills three, Yemen Houthis claim attack“. Reuters.com (2022-yil 17-yanvar). Qaraldi: 2022-yil 17-yanvar.
  79. „Three killed in fuel truck blast near Abu Dhabi, as Yemen's Houthi rebels claim responsibility“. Australian Broadcasting Corporation (2022-yil 18-yanvar). Qaraldi: 2022-yil 18-yanvar.

Havolalar[tahrir | manbasini tahrirlash]