Turkiy tillar

Turkiy tillar — O‘zbekiston , Ozarbayjon , Qirg‘iziston, Qozog‘iston, Afg‘oniston, Turkmaniston, Xitoy, Rossiya , Eron , Ukraina va Turkiya davlatlarida keng tarqalgan.

Tillar	Yozilishi
O‘zbekcha	Bolalar maktabda tilimizni lotin alifbosi bilan / ila yozadi.
Turkiya turkchasi	Çocuklar okulda dilimizi latin alfabesi ile yazıyor.
Gagauzcha	Uşaklar şkolada / okulda dilimizi latin alfavitindä yazêr.
Ozarcha	Uşaqlar məktəbdə dilimizi latin əlifbası ilə yazır.
Turkmancha	Çagalar mekdepde dilimizi latyn elipbiýi bile(n) ýazýar.
Uyg‘urcha	Balilar mektepte tilimizni latin elipbesi bilen yazidu.
Qozoqcha	Balalar mektepte tilimizdi latin alfavitimen jazadı.
Nogaycha	Ballar mektepte tılımızdı latın alfabemen yazadılar.
Qirg‘izcha	Балдар мектепте тилибизди латын алфавити менен жазат Baldar mektepte tilibizdi latın alfaviti menen jazat.
Tatarcha	Balalar mäktäpdä telebezne latin älifbası bilän / ilä yaza.

Tillar	Yozilishi
O‘zbekcha	Yangi yilingiz qutlug‘ bo‘lsin.
Turkiya Turkchasi	Yeni yılınız kutlu olsun.
Gagauzcha	Yeni yılınızı kutlerim.
Qirimcha	Sizni yanhı yıl bıla kutleymın.
Ozarcha (Ozarbayjon)	Yeni iliniz mübarek olsun.
Ozarcha (Eron)	Teze iliniz mübarek.
Iroq turkchasi (Iqoq)	Y'engi iliwiz mübarak olsun.
Turkmancha	Taze ýylynyz gutly bolsun.
Uyg‘urcha	Yengi yılıngızğa mübarek bolsun.
Qozoqcha	Janga jılıngız kuttı bolsın
Karachaycha	Cangngı cılığıznı alğışlayma.
Balkarcha	Cangngı cılığıznı alğışlayma.
Nogaycha	Yana yılınız men.
Qoraqalpoqcha	Canga cılıngız kuttı bolsın.
Qirg‘izcha	Cangı cılıngız kuttu bolsun.
Tatarcha	Sezne yanga yıl belen tebrik item.
Qirim Tatarchasi	Yanı ılınız kaırlı (mubarek) olsun.
Maldo‘va-Ruminya Tatarchasi	Ceni cılınız kutlu bolsun.
Boshqircha	Hezze yangı yıl menen kotlayım.
Kumikcha	Yangı yılıgız kutlu bolsun.
Xakascha	Naa çılnang alğıstapçam (-alkış) şirerni.
Xakascha	Naa çılnang alğıstapçam şirerni.
Tuvacha	Caa çıl-bile bayır çedirip or men.
Oltoycha	Slerdi cangı cılla utkup turum.
Shorcha	Naa çıl çakşı polzun.
Yoqutcha	Ehigini şanga cılınan eğerdeliibin.
Chuvashcha	Sene sul yaçepe salamlatap.

	Eski Turkiy	O‘zbekcha	Turkcha	Turkmancha	Tatarcha	Qozoqcha	Uyg‘urcha	Yoqutcha	Chuvashcha
	ata	ota	ata		ata
	ana	ona	anne/ana	ene	ana	ana	ana		an'n
	o'gul	o‘gil	oğul	oğul	ul, uğıl	ul	oghul	uol	yvul
	er(kek)	erkak	erkek	erkek	ir	yerkek	är	er	ar
	kyz	qiz	kız	gyz	qız	qιz	qiz	ky:s	χe'r
	kiši	kishi	kişi	kişi	keşe	kisi		kihi
	kelin	kelin	gelin	geli:n	kilen	kelin	kelin	kylyn	kilen
	Eski Turkiy	O‘zbekcha	Turkcha	Turkmancha	Tatarcha	Qozoqcha	Uyg‘urcha	Yoqutcha	Chuvashcha
	jürek	yurak	yürek	ýürek	yöräk	zhürek	yüräk	süreq
	qan	qon	kan	ga:n	qan	qan	qan	qa:n	jon
	baš	bosh	baş	baş	baş	bas	baş	bas	puš
	qyl	qil	kıl	qyl	qıl	kyl	kyl	kyl	χe'le'r
	köz	ko‘z	göz	göz	küz	köz	köz	kos	kör
	kirpik	kiprik	kirpik	kirpik	kerfek	kirpik	kirpik	kirbi:	χurbuk
	qulqaq	quloq	kulak	gulak	qolaq	qulaq	qulaq	gulka:k	χo'lga
	burun	burun	burun	burun	borın	murιn	burun	murun
	qol	qo‘l	kol	gol	qul	qol		qol	χol
	el(ig)		el	el				ili:	ala'
	barmak	barmoq	parmak	barmak	barmaq		barmaq
	tyrnaq	tirnoq	tırnak	dyrnaq	tırnaq	tιrnaq	tirnaq	tynyraq
	tiz	tizza	diz	dy:z	tez	tize	tiz	tüsäχ
	baltyr	boldir	baldır	baldyr	baltır	baldyr	baldir	ballyr
	adaq	oyoq	ayak	aýaq	ayaq	ayaq		ataq
	qaryn	qorin	karın	garyn	qarın	qarιn	qor(saq)	qaryn	χyra'm
	Eski Turkiy	O‘zbekcha	Turkcha	Turkmancha	Tatarcha	Qozoqcha	Uyg‘urcha	Yoqutcha	Chuvashcha
	at	ot	at	at	at	at	at	at	ut
	siyir	sigir	sığır	sygyr	síır (sıyır)	siyιr
	yt	it	it	it	et	iyt	it	yt	jyda
	balyq	baliq	balık	balyk	balıq	balιq	beliq	balyk	pola'
	bit	bit	bit	bit	bet	biyt	pit	byt	pyjda
	Eski Turkiy	O‘zbekcha	Turkcha	Turkmancha	Tatarcha	Qozoqcha	Uyg‘urcha	Yoqutcha	Chuvashcha
	ev	uy	ev	öý	öy	üy	öy		av
	otag	otoq	otağ	otaq		otaq		otu:
	yol	yo‘l	yol	yo:l	yul	zhol	yol	suol	sol
	köprüq	ko'prik	köprü	köpri	küpar	köpir	kövrük	kürpe
	oq	o‘q	ok	ok	uk		oq	oχ	ugu
	ot	o‘t	od	ot	ut	ot	ot	uot	vot
	kül	kul	kül	kül	köl	kül	kül	kül	kö'l
	suv	suv	su	suw	syw	suw	su	ui	syv
	kemi	kema	gemi	gämi	kimä	keme			kim
	köl	ko'l	göl	köl	kül	köl	köl	küöl
	atov	orol	ada	ada	atan	aral	aral		ută
	küneš	kun	güneş	gün	qoyaş	kün	kün	kün	χĕvel
	bulut	bulut	bulut	bulut	bolıt	bult	bulut	bylyt	pĕlĕt
	yulduz	yulduz	yıldız	ýyldyz	yoldız	zhuldιz	yultuz	sulus	şăltăr
	topraq	tuproq	toprak	toprak	tufraq	topιraq	tupraq	toburaχ	tăpra
	töpü	tepa	tepe	depe	tübä	töbe		töbö	tüpe
	yağac	yog‘och	ağaç	agaç	ağaç	ağaš			jyvăş
	tenri	tangri	tanrı	taňry	täñre		tängri	tanara	tură
	Eski Turkiy	O‘zbekcha	Turkcha	Turkmancha	Tatarcha	Qozoqcha	Uyg‘urcha	Yoqutcha	Chuvashcha
	uzun	uzun	uzun	uzyn	ozın	uzιn	uzun	uhun	vărăm
	yany	yangi	yeni	yany	yaña	zhanga	yengi	sana	şĕnĕ
	semiz	semiz	semiz	semiz	simez	semiz	semiz	emis	samăr
	tolu	to‘la	dolu	do:ly	tulı	tolι	toluq	toloru	tulli
	aq	oq	ak	ak	aq	aq	aq
	qara	qora	kara	gara	qara	qara	qara	χara	χura
	qyzyl	qizil	kızıl	gyzyl	qızıl	qızıl	qizil	kyhyl	χĕrlĕ
	kök	ko‘k	gök	gök	kük	kök	kök	küöq	kăvak
Sonlar	Eski Turkiy	O‘zbekcha	Turkcha	Turkmancha	Tatarcha	Qozoqcha	Uyg‘urcha	Yoqutcha	Chuvashcha
1	bir	bir	bir	bir	ber	bir	bir	bi:r	pĕrre
2	eki	ikki	iki	iki	ike	yeki	ikki	ikki	ikkĕ
4	tört	to‘rt	dört	dö:rt	dürt	tört	töt	tüört	tăvattă
7	yeti	yetti	yedi	yedi	cide	zheti	yättä	sette	şiççĕ
10	on	o‘n	on	o:n	un	on	on	uon	vunnă
100	yüz	yuz	yüz	yü:z	yöz	zhüz	yüz	sü:s	şĕr

Shaxs tuslanishi
O‘zbek	Turk	Ozarbayjon	Turkman	Yangi Uyg‘ur	Boshqir	Tatar	Qozoq	Qirg‘iz	Yoqut	Chuvash
men	ben	mən	men	men	min	min	men	men	min	epĕ / ep
menga	bana	mənə	maňa	manga	miñä	miña	mağan	maga	miexe / miexeğe	mana
meni	beni	məni	meni	méni	mine	mine	meni	meni	miigin	mana
menda	bende	məndə	mende	mende / méningde	mindä	mindä	mende	mende	-	manra
mendan	benden	məndən	menden	mendin / méningdin	mindän	minnän	menen	menden	miigitten	manran
mening	benim	mənim	meniň	méning	mineñ	minem	meniñ	menin	miene	man / manăn
men bilan / mening bilan	benimle	mənimlə	men bilen / meniň bilen	men bilen / méning bilen	mineñ menän	minem belän	menimen	men menen	miiginen	manpa
O‘zbek	Turk	Ozarbayjon	Turkman	Yangi Uyg‘ur	Boshqir	Tatar	Qozoq	Qirg‘iz	Yoqut	Chuvash
sen	sen	sən	sen	sen	hin	sin	sen	sen	en	esĕ / es
senga	sana	sənə	saňa	sanga	hiñä	siña	sağan	saga	eyiexe / eyiexeğe	sana
seni	seni	səni	seni	séni	hine	sine	seni	seni	eyigin	sana
senda	sende	səndə	sende	sende / séningde	hindä	sindä	sende	sende	-	sanra
sendan	senden	səndən	senden	sendin / séningdin	hindän	sinnän	senen	senden	eyigitten	sanran
sening	senin	sənin	seniň	séning	hineñ	sineñ	seniñ	senin	eyiene	san / sanăn
sen bilan / sening bilan	seninle	səninlə	sen bilen / seniň bilen	sen bilen / séning bilen	hineñ menän	sineñ belän	senimen	sen menen	eyiginen	sanpa
O‘zbek	Turk	Ozarbayjon	Turkman	Yangi Uyg‘ur	Boshqir	Tatar	Qozoq	Qirg‘iz	Yoqut	Chuvash
siz	siz	siz	siz	siz / sili	heź	sez	siz	siz	en	esir / esĕr
sizga	size	sizə	size	sizge / silige	heźgä	sezgä	sizge	sizge	eyiexe / eyiexeğe	sire
sizni	sizi	sizi	sizi	sizni / silini	heźźe	sezne	sizdi	sizdi	eyigin	sire
sizda	sizde	sizdə	sizde	sizde / silide	heźźä	sezdä	sizde	sizde	-	sirĕnte
sizdan	sizden	sizdən	sizden	sizdin / silidin	heźźän	sezdän	sizden	sizden	eyigitten	sirĕnten
sizning	sizin	sizin	siziň	sizning / silining	heźźeñ	sezneñ	sizdiñ	sizdin	eyiene	sirĕn
siz bilan / sizning bilan	sizinle	sizinlə	siz bilen / siziň bilen	siz bilen / sizning bilen / sili bilen	heźźeñ menän	sezneñ belän	sizben	siz menen	eyiginen	sirĕnpe
O‘zbek	Turk	Ozarbayjon	Turkman	Yangi Uyg‘ur	Boshqir	Tatar	Qozoq	Qirg‘iz	Yoqut	Chuvash
u	o	o	ol	u	ul	ul	ol	al	kini	văl / ul
unga	ona	ona	oňa	uningha	uğa	aña	oğan	aga	kiniexe	ăna
uni	onu	onu	onu	uni	unı	anı	onı	anı	kinini	ăna
unda	onda	onda	onda	unda / uningda / anda	unda	anda	onda	anda	-	unra / unta
undan	ondan	ondan	ondan	undin / uningdin / andin	undan	annan	onan	andan	kinitten	unran / untan
uning	onun	onun	onuň	uning	unıñ	anıñ	onıñ	anın	kiene	un / unăn
u bilan / uning bilan	onunla	onunla	o bilen / onuň bilen	u bilen / uning bilen	unıñ menän	anıñ belän	onımen	al menen	kininen	unpa
O‘zbek	Turk	Ozarbayjon	Turkman	Yangi Uyg‘ur	Boshqir	Tatar	Qozoq	Qirg‘iz	Yoqut	Chuvash
biz	biz	biz	biz	biz	beź	bez	biz	biz	bihigi	epir / epĕr
bizga	bize	bizə	bize	bizge	beźgä	bezgä	bizge	bizge	bihiexe / bihiexeğe	pire
bizni	bizi	bizi	bizi	bizni	beźźe	bezne	bizdi	bizdi	bihigini	pire
bizda	bizde	bizdə	bizde	bizde	beźźä	bezdä	bizde	bizde	-	pirĕnte / pirte
bizdan	bizden	bizdən	bizden	bizdin	beźźän	bezdän	bizden	bizden	bihigitten	pirĕnten / pirten
bizning	bizim	bizim	biziň	bizning	beźźeñ	bezneñ	bizdiñ	bizdin	bihiene	pirĕn
biz bilan / bizning bilan	bizimle	bizimlə	biz bilen / biziň bilen	biz bilen / bizning bilen	beźźeñ menän	bezneñ belän	bizben	biz menen	bihiginen	pirĕnpe
O‘zbek	Turk	Ozarbayjon	Turkman	Yangi Uyg‘ur	Boshqir	Tatar	Qozoq	Qirg‘iz	Yoqut	Chuvash
senlar	siz	siz	siz	siler / sénler	heź	sez	sender	siler	ehigi	esir / esĕr
senlarga	size	sizə	size	silerge / sénlerge	heźgä	sezgä	senderge	silerge	ehiexe / ehiexeğe	sire
senlarni	sizi	sizi	sizi	silerni / sénlerni	heźźe	sezne	senderdi	silerdi	ehigini	sire
senlarda	sizde	sizdə	sizde	silerde / sénlerde	heźźä	sezdä	senderde	silerde	-	sirĕnte
senlardan	sizden	sizdən	sizden	silerdin / sénlerdin	heźźän	sezdän	senderden	silerden	ehigitten	sirĕnten
senlarning	sizin	sizin	siziň	silerning / sénlerning	heźźeñ	sezneñ	senderdiñ	silerdin	ehiene	sirĕn
senlar bilan	sizinle	sizinlə	siz bilen / siziň bilen	siler bilen / sénler bilen	heźźeñ menän	sezneñ belän	sendermen	siler menen	ehiginen	sirĕnpe
O‘zbek	Turk	Ozarbayjon	Turkman	Yangi Uyg‘ur	Boshqir	Tatar	Qozoq	Qirg‘iz	Yoqut	Chuvash
ular	onlar	onlar	olar	ular	ular	alar / ular	olar	alar	kiniler	vĕsem / vălsem
ularga	onlara	onlara	olara	ulargha	ularğa	alarğa	olarğa	alarga	kinilerge	vĕsene
ularni	onları	onları	olary	ularni	ularźı	alarnı	olardı	alardı	kinileri	vĕsene
ularda	onlarda	onlarda	olarda	ularda	ularźa	alarda	olarda	alarda	-	vĕsenche
ulardan	onlardan	onlardan	olardan	ulardin	ularźan	alardan	olardan	alardan	kinilerten	vĕsenchen
ularning	onların	onların	olaryň	ularning	ularźın	alarnıñ	olardıñ	alardın	kiennere	vĕsen / vĕsenĕn
ular bilan	onlarla	onlarla	olar bilen	ular bilen	ular menän	alar belän	olarmen	alar menen	kinilerinen	vĕsempe

Klassifikatsiyasi

Turkiy tillar	Bulgar guruhcha	Chuvash tili
	Qarluq guruhcha	Oʻzbek tili
		Uygʻur tili
	Qipchoq guruhcha	Boshqir tili
		Qozoq tili
		Karaim tili
		Qoraqalpoq tili
		Karachayev-balkar tili
		Kumik tili
		Nogay tili
		Tatar tili
	O‘g‘uz guruhcha	Ozarbayjon tili
		Gaguaz tili
		Turk tili
		Turkman tili
	Qirg‘iz-qipchoq guruhcha	Oltoy tili
		Qirgʻiz tili
	Uyg‘ur guruhcha	Tuva tili
		Xakas tili
		Shor tili
		Yoqut tili

Havolalar

• Turkiy obidalar ~ Bilge Kağan
• Bilge Tonyukuk obidasi