Qirgʻiz tili

Qirgʻiz tili (кыргыз тили, قىرعىز تئلى) Qirgʻizistonda davlat tili, turkiy zabon til (qipchoq tili guruhiga mansub). Qirgʻiz tilida 5 million kishi muloqot qiladi, koʻpchiligi Qirg'iziston hududida istiqomat qiladigan etnik qirgʻizlardir.

Qirgʻiz tili 1924—1927-yillarda arab alifbosida asosida yozilgan. 1927—1941-yillarda esa lotin alifbosiga asoslangan. 1935-yillarda qirgʻiz tilining alifbosini kirill alifbosiga oʻtkazish haqida birmuncha muzokarakar boʻlgan va 1941 yidan kirill alifbosiga oʻtgan.

Alifbosi

Qirg'iz Alifbosi

Кириллица алфавити	Аты	Араб алфавити	Латын алфавити	Латын алфавити (1928—1940)	IPA
А а	а	ا	A a	A a	[/ɑ/]
Б б	бе	ب	B b	B в	[/b/, [w], [v]]
В в	ве	ۋ	V v	V v	[/v/]
Г г (Ғ ғ)	ге	گ ع*	G g	G g, Ƣ ƣ	[/ɡ/ [ʁ]]
Д д	де	د	D d	D d	[/d/]
Е е	e	ه	E e	E e	[/je/, /e/]
Ё ё	ё	يو	Yo yo	Yo yo	[/jo/]
Ж ж	же	ج	J j	Ç ç (Ƶ ƶ 1938-1940)	[/dʒ/]
З з	зе	ز	Z z	Z z	[/z/]
И и	и	ى	İ i	I i	[/i/]
Й й	ий	ي	Y y	J j	[/j/]
К к (Қ қ)	кa	ك ق*	K k	K k, Q q	[/k/, [q], [χ]]
Л л	эл	ل	L l	L l	[/l/]
М м	эм	م	M m	M m	[/m/]
Н н	эн	ن	N n	N n	[/n/]
Ң ң	ың	ڭ	Ñ ñ	Ŋ ŋ	[/ŋ/]
О о	о	و	O o	O o	[/o/]
Ө ө	ө	ۅ	Ö ö	Ɵ ɵ	[/ø/]
П п	пe	پ	P p	P p	[/p/]
Р р	эр	ر	R r	R r	[/r/]
С с	эс	س	S s	S s	[/s/]
Т т	те	ت	T t	T t	[/t/]
У у	у	ۇ	U u	U u	[/u/]
Ү ү	ү	ۉ	Ü ü	Y y	[/y/]
Ф ф	эф	ف	F f	F f	[/f/]
Х х	ха	ح	H h	X x (H h 1928-1938)	[[Xalqaro fonetik alifbo|[[χ] /k/]]]
Ц ц	це	تس	C c	Ts ts	[/ts/]
Ч ч	че	چ	Ç ç	C c	[/tʃ]
Ш ш	ша	ش	Ş ş	Ş ş	[/ʃ/]
Щ щ	ща	-	Şç şç	Şc şc	[/ʃtʃ/, /ʃː/]
Ъ ъ	ажыратуу белгиси	-	-	-	-
Ы ы	ы	ى	İ i	Ь ь	[/ɯ/]
Ь ь	ичкертүү белгиси	-	-	-	-
Э э	э	ه	É é	E e	[/e/]
Ю ю	ю	يۋ	Yu yu	Yu yu	[/ju/, /jy/]
Я я	я	يا	Ya ya	Ya ya	[/ja/, /jɑ/]

• К ك + а, о, у, ы => ق
• Г گ + а, о, у, ы => ع

O'rhun Enasoy Alifbosi

Колдонуу			Тамгалар		Транслитерация жана транскрипция
үндүүлөр					A		[/a/], [/e/]
					I		[/ɯ/], [/i/], [/j/]
					O		[/u/], [/o/], [/w/]
					U		[/ø/], [/y/], [/w/]
үнсүздөр	тіркесуі	үндүүлөр менен: (¹) — жуан, (²) — жіңішке ретімен			B¹	[/b/]	B²	[/b/]
					D¹	[/d/]	D²	[/d/]
					G¹	[/g/]	G²	[/g/]
					L¹	[/l/]	L²	[/l/]
					N¹	[/n/]	N²	[/n/]
					R¹	[/r/]	R²	[/r/]
					S¹	[/s/]	S²	[/s/]
					T¹	[/t/]	T²	[/t/]
					Y¹	[/ʤ/]	Y²	[/ʤ/]
		тек (¹) — Q тек (²) — K			Q	[/q/]	K	[/k/]
		бардык үндүүлөр менен			-Ç		[/ʧ/]
					-M		[/m/]
					-P		[/p/]
					-Ş		[/ʃ/]
					-Z		[/z/]
					-NG		[/ŋ/]
	тіркелімдер	+ үндүү			IÇ, ÇI, Ç		[/iʧ/], [/ʧi/], [/ʧ/]
					IQ, QI, Q		[/ɯq/], [/qɯ/], [/q/]
					OQ, UQ, QO, QU, Q	[/oq/], [/uq/], [/qo/], [/qu/], [/q/]	ÖK, ÜK, KÖ, KÜ, K	[/øk/], [/yk/], [/kø/], [/ky/], [/k/]
		+ үнсүз			-NÇ		[/nʧ/]
					-NY		[/nʤ/]
					-LT		[/lt/], [/ld/]
					-NT		[/nt/], [/nd/]
сөзбөлүү тамгасы					жок
(-) — тек сөз аягында

Saha, Qirg'iz va hozirgi zamon Turk tilidagi so'zlarning o'hshashligi

'Азыркы Түрк тили(Y)	Кыргыз Түркчөсү (C)	Саха тили (S)	Кыргызстан Наречиесинде	Саха Наречиесинде	Стамбул Наречиесинде
yıl	Cıl	Sıl	жыл	сыл	йыл
yağmur	camğır	Samıır	жамгыр	самыыр	ягъмур
Yaka	caka	Sağa	жака	саҕа	яка
yalamak	caloo	Salaa	жалоо	салаа	яламак
Yaş	caş	Saas	жаш	саас	яш
yaşdaş	caştaş	Saastas	жашташ	саастас	яшдаш
Yat	cat	Sıt-	жат	сыт	ят
yedi	ceti	Sette	жети	сэттэ	еди
Yel	cel	Siel	жел	сиэл	ель
yeni	cañı	Saña	жаңы	саҥа	ени
Yeniden	cañıdan	Sañattan	жаңыдан	саҥаттан	ениден
yer	cer	Sir	жер	сир	ер
Yumak (yıkamak)	cuu-	Suuy-	жуу	сууй	юмак(йыкамак)
Yıldız	cıldız	Sulus	жылдыз	сулус	йылдыз
Yirmi	cıyırma	Süürbe	жыйырма	сүүрбэ	йирми
Yok (hayır)	cok	Suoh	жок	суох	ёк(хайыр)
Yol	col	Suol	жол	суол	ёл
Yumurta	cumurtka	Sımmııt	жумуртка	сымыыт	юмурта
Yumuşak	cumşak	Sımnağas	жумшак	сымнаҕас	юмурта
Yüz	cüz	Süüs	жүз	сүүс	юзь

Kelishiklar

Qirgʻiz tilida 6 ta kelishik bor.

	Kelishiklar	Kelishik ko‘rsatkichlari	Kelishik savollari	Misollar
1	Атооч жөндөмө	—
2	Илик жөндөмө	-
3	Барыш жөндөмө	-
4	Табыш жөндөмө	-
5	Жатыш жөндөмө	-
6	Чыгыш жөндөмө	-