Oʻsh (viloyat)

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Oʻsh viloyati
Ош областы
Oʻsh viloyati Qirgʻiziston xaritasida
Markazi Oʻsh
Maydoni 29 200 km²
Aholisi

- Barchasi
- Zichligi


1 130 900 (2011)
38,73/km²

Gubernator V. B. Sooronbay Jeenbekov
(2010 apreldan)[1]
ISO 3166-2 KG-O
Soat mintaqai UTC +6
Avtomobil kodi O, Z


Oʻsh viloyatiQirgʻiziston Respublikasi tarkibidagi viloyat. 1939-yilning 21-noyabrida tashkil qilingan.[2] Oʻsh viloyati respublikaning janubi-gʻarbiy qismida joylashgan. Janubiy sharqida Xitoy bilan chegaradosh. Maydoni 29,2 ming km². Aholisi 1 130 900 kishi, asosan, qirgʻizlar va oʻzbeklar, shuningdek, rus, tatar, ukrain, tojik va boshqa millat vakillari ham yashaydi. Markazi — Oʻsh shahri.



Geografiyasi[tahrir]

Viloyat hududi Tyanshan va Pomir — Olay togʻlarida joylashgan. Shim. gʻarb, shim. va shim.sharqida Chatqol, Piskom, Talas Olatovi tizmalari, Susamirtov va boshqalar, sharqida Fargʻona tizmasi (tizmalar orasida yirik togʻlararo botiqlar: Chatqol botigʻi — bal. 750—1000 m, Ketmontepa botigʻi — bal. 750—1000 m) bor. Janubiy da Turkiston, Orqa Olay tizmalari (Oʻsh viloyati ning eng baland joyi — 7134 m) qadimiy koʻtargan. Fargʻona vodiysi atroflari adir va togʻ etaklaridan iborat.[3]

Iqlimi[tahrir]

Iqlimi kontinental, quruq. 500 m dan 1000-1100 m gacha balandlikda yanv.ning oʻrtacha t-rasi —3°, iyulniki 24 — 27°. Vegetatsiya davri 210—215 kun. Shu balandliklarda viloyatning asosiy obikor vohalari joylashgan. 2000—3000 m balandlikda iyulning oʻrtacha t-rasi 11—18°, qishi sovuq va davomli. Yillik yogʻin 400—600 mm (Fargʻona tizmasining gʻarbiy yon bagʻrida 900 mm gacha). 3000 m dan balandda iqlim anchagina sovuq (iyulning oʻrtacha t-rasi 10°dan past), yil boʻyi sovuqsiz kunlar kam.

Daryolari[tahrir]

Eng yirik daryolari: Norin va Qoradaryo. Sarichelak koʻli, Toʻxtagʻul, Papan suv omborlari bor. Togʻlarda 1500 m balandlikkacha boʻz tuproqlarda quruq togʻ dashtlari, undan yuqorida oʻtloq dashtlar tarqalgan. Chatqol va Fargʻona tizmalarida yongʻoqzormevazor oʻrmonlar uchraydi. Yovvoyi mevali daraxtlardan yongʻoq, olma, pista, bodom, olcha, doʻlana, zirk oʻsadi. Olay va Turkiston tizmalarida archa oʻrmonlari bor. 3000—4000 m balandliklarda — togʻ oʻtloqi tuproqlarda subalp va alp oʻtloqlari mavjud. Ulardan yozgi yaylov sifatida foydalaniladi. Yongʻoqzormevazor oʻrmonlarda tulki, boʻri, boʻrsiq, oq sichqon, qoʻngʻir ayiq, qobon, yelik, jayra; baland togʻlarda togʻ echkisi, qor qoploni yashaydi. Oʻ.v. da Sarichelak qoʻriqxonasi joylashgan.

Iqtisodiyoti[tahrir]

Qirgʻiziston Respublikasida qazib olinadigan neft va gaz, koʻmirning asosiy qismini Oʻsh viloyati beradi. Rangli metallurgiya, metallsozlik va mashinasozlik korxonalari, ip va ipak yigiruv, paxta tozalash, goʻsht korxonalari bor. Oʻsh viloyati togʻyaylov chorvachiligining muhim rayoni. Gʻalla (shu jumladan, sholi), paxta, arpa, tamaki ekiladi. Fargʻona atrofidagi vodiylarda bogʻdorchilik (oʻrik, olma, behi) va tokchilik rivojlangan.

Togʻlarda yaylov chorvachiligi mavjud. Asosiy tarmogʻi — goʻsht jun qoʻychiligi. Qoramolchilik sugʻorib dehqonchilik qilinadigan tumanlarda, Olay vodiysida qoʻtoslar, shuningdek, qoramol, qoʻy va echki, yilqi boqiladi. Parrandachilik hamda ipakchilik sohalari rivojlanmoqda. Avtomobil — asosiy transport turi. Muhim avtomobil yoʻllari: Oʻsh—Bishkek, Oʻsh—Toshkent, Oʻsh—Xorugʻ, Oʻsh—Qorasuv—Oʻzgan— Qoragʻulja, Oʻsh — Qizilqiya — Isfana, Oʻsh — Aravon. Temir yoʻl transporti muhim ahamiyatga ega. Pedagogika intituti, tarixiy madaniy muzey qoʻriqxona, 2 drama teatri, kurort va sanatoriylar bor. Turizm rivojlangan.

Tarixi[tahrir]

Hududiy boʻlinshi[tahrir]

Vilyoyat tarkibida:

Aholisi[tahrir]

Milliy tarkibi[tahrir]

Manbalar[tahrir]

  1. Сообщение АКИpress от 13.4.10; сообщение сайта inkg.info от 12.4.10.
  2. Ош облусу
  3. АЙМАКТЫК МҮНӨЗДӨМӨСҮ