Mustaqillik kuni

Mustaqillik kuni – bu har yili nishonlanadigan tadbir boʻlib, xotiralash maqsadida millatning mustaqilligi yoki davlat suverenitetining yilligini esga olish uchun oʻtkaziladi. Odatda bu boshqa bir davlat yoki millat tarkibidan chiqilgandan soʻng, yoki harbiy bosqin tugaganidan keyin, yoxud hukumatda katta oʻzgarish sodir boʻlgandan keyin nishonlanadi. Koʻplab mamlakatlar oʻz mustaqilligini mustamlakachi imperiyadan ozod boʻlish bilan bogʻliq holda xotirlaydi.

Barcha mamlakatlar ham mustaqillikni milliy bayram sifatida nishonlamaydi. Koʻplari, jumladan Avstraliya, Kanada, Xitoy, Daniya, Fransiya^[1], Yaponiya, Yangi Zelandiya, Irlandiya, Lyuksemburg, Saudiya Arabistoni, Janubiy Afrika, Tayvan va Turkiya boshqa muhim sanalarni milliy kun sifatida nishonlaydi.

Roʻyxat

Quyida dunyo mamlakatlarining mustaqillik kunlari keltirilgan:

Mamlakat	Sana	Qachon va kimdan mustaqil boʻlgan
Afgʻoniston	19-avgust	1919-yili Birlashgan Qirollikdan.
Albaniya	28-noyabr	1912-yili eʼlon qilingan, Usmonlilar imperiyasidan.
Jazoir	5-iyul	1962-yil, Fransiyadan.
Andorra	14-mart	1993-yili Fransiya va Ispaniyadan.
Angola	11-noyabr	1975-yili Portugaliyadan.
Antigua va Barbuda	1-noyabr	1981-yili Birlashgan Qirollikdan.
Argentina	9-iyul	1816-yili Ispaniyadan.
Armaniston	21-sentabr	1991-yili Sovet Ittifoqidan.
Avstriya	15-may	1955-yili AQSh, Sovet Ittifoqi, Birlashgan Qirollik hamda Fransiyadan.
Ozarbayjon	18-oktabr	1991-yili Sovet Ittifoqidan.
Bagamalar	10-iyul	1973-yili Birlashgan Qirollikdan.
Bahrayn	15-avgust	1971-yili Birlashgan Qirollikdan.
Bangladesh	26-mart	Pokistondan ozodlik eʼlon qilingan, natijada toʻqqiz oy davom etgan urush (1971, 16-dekabrgacha).
Barbados	30-noyabr	1966-yili Birlashgan Qirollikdan.
Belarus	3-iyul	1944-yili Sovet qoʻshinlarining Minskni fashistlar Germaniyasidan ozod etishi.
Belgiya	21-iyul	1831-yili Belgiya inqilobi tufayli.
Beliz	21-sentabr	1981-yili Birlashgan Qirollikdan.
Benin	1-avgust	1960-yili Fransiyadan.
Boliviya	6-avgust	1825-yili Ispaniyadan.
Bosniya va Gersegovina	1-mart	1992-yili Yugoslaviyadan.
Botsvana	30-sentabr	1966-yili Birlashgan Qirollikdan.
Braziliya	7-sentabr	1822-yili Portugaliyadan mustaqillik eʼlon qilindi. Biroq 1825-yilning 29-avgustigacha tan olinmadi.
Bruney	1-yanvar	1984-yili Birlashgan Qirollikdan.
Bolgariya	22-sentabr	1908-yili Usmonlilar Imperiyasidan.
Burkina Faso	5-avgust	1960-yili Fransiyadan.
Burundi	1-iyul	1962-yili Belgiyadan.
Kamerun	1-yanvar	Fransiya va Birlashgan Qirollikdan.
Kabo Verde	5-iyul	1975-yili Portugaliyaiyadan.
Chad	11-avgust	1960-yili Fransiyadan.
Chili	12-fevral	1818-yili Ispaniyadan mustaqillik eʼlon qilingan. Biroq chililiklar Mustaqillik Kunini 1844-yilgacha 18-sentabrda nishonlashgan.
Kolumbiya	20-iyul va 7-avgust	1810-yili Ispaniyadan.
Kongo	30-iyul	1960-yili Belgiyadan.
Kosta Rika	15-sentabr	1821-yili Ispaniyadan.
Xorvatiya	8-oktabr	1991-yili Yugoslaviyadan.
Kipr	1-oktabr	1960-yili 16-avgustda Birlashgan Qirollikdan. Biroq kiprliklar Mustaqillik Kunini 1-oktabrda nishonlashadi.
Chexiya va Slovakiya	28-oktabr 17-noyabr	Chexoslovakiya oʻlaroq 1918-yili Avstriya-Vengriyadan. Slovakiya 1989-yili Chexoslovakiyadan.
Dominikan Respublikasi	27-fevral	1844-yili Gaitidan.
Sharqiy Timor	20-may	2002-yili Indoneziyadan.
Ekvador	10-avgust va 24-may	1809 10-avgustda Ispaniyadan mustaqillik eʼlon qilindi, biroq 1810-yil 2-avgustda bekor qilindi. 1822-yil 24-mayda batamom mustaqil boʻldi.
Eritreya	24-may	1993-yili Efiopiyadan.
Estoniya	24-fevral	1918-yili Rossiyadan. Sovet Ittifoqi tarkibida boʻlgan vaqti (1944 – 1991) mustamlaka deb koʻrilsa-da, undan chiqish sanasi Mustaqillik Kuni sifatida nishonlanmaydi.
Finlandiya	6-dekabr	1917-yili Rossiyadan.
Gambiya	18-fevral	1965-yili Birlashgan Qirollikdan.
Gruziya	26-may	1918-yili Rossiyadan.
Gana	6-mart	1957-yili Birlashgan Qirollikdan.
Gretsiya	25-mart	1821-yili Usmonlilar Imperiyasidan.
Gvatemala	15-sentabr	1821-yili Ispaniyadan.
Gayana	26-may	1966-yili Birlashgan Qirollikdan.
Gaiti	1-sentabr	1804-yili Fransiyadan.
Gonduras	15-sentabr	1821-yili Ispaniyadan.
Islandiya	17-iyul	1944-yili Daniyadan.
Hindiston	15-avgust	1947-yili Birlashgan Qirollikdan.
Indoneziya	17-avgust	Niderlandiyadan mustaqillik eʼlon qilingan kun. 1945-yili Yaponiyadan.
Isroil	14-may	Yahudiy taqvimiga koʻra 5 Iyar kuni (15-aprel va 15-may orasida) nishonlanadi. Zamonaviy mustaqillikka 1948-yilning 14-mayida erishdi (Birlashgan Qirollikdan).
Yamayka	6-avgust	1962-yili Birlashgan Qirollikdan.
Iordaniya	25-may	1946-yil Birlashgan Qirollikdan.
Qozogʻiston	16-dekabr	1991-yili Sovet Ittifoqidan.
Keniya	12-dekabr	1963-yili Birlashgan Qirollikdan.
Shimoliy Koreya	9-sentabr	1948-yili, Korea Xalq Demokratik Respublikasi tashkil topishi bilan.
Janubiy Koreya	15-avgust	1945-yili Yaponiyadan.
Quvayt	26-yanvar	1961-yili Birlashgan Qirollikdan.
Qirgʻiziston	31-avgust	1991-yili Sovet Ittifoqidan.
Latviya	18-noyabr	1918-yili Rossiyadan.
Livan	22-noyabr	1943-yili Fransiyadan.
Lesoto	4-oktyabr	Birlashgan Qirollikdan, 1966-yil
Liberiya	26-iyul	1847-yil
Litva	16-fevral	1990-yil
Madagaskar	26-iyun	1960-yil Fransiyadan.
Malavi	6-iyul	[Birlashgan Qirollik]]dan, 1964-yil
Malayziya	31-avgust	Birlashgan Qirollikdan, 1957-yil
Maldives	26-iyul	Birlashgan Qirollikdan, 1965-yil
Mali	22-sentyabr	Fransiyadan, 1960-yil
Malta	21-sentyabr	Birlashgan Qirollikdan, 1964-yil
Mavrikiy	12-mart	Birlashgan Qirollikdan, 1968-yil
Meksika	16-sentyabr	1821-yil
Moldova	27-avgust	Sovet Ittifoqidan, 1991-yil
Mongoliya	26-noyabr	Xitoydan, 1921-yil
Montenegro	21-may	Serbiyadan, 2006-yil
Marokash	2-mart	Fransiya va Ispaniyadan, 1956-yil
Mozambik	25-iyun	Portugaliyadan, 1975-yil
Myanma	4-yanvar	Birlashgan Qirollikdan, 1948-yil
Namibiya	21-mart	1990-yil
Nikaragua	15-sentyabr	Ispaniyadan, 1821-yil
Niger	3-avgust	Fransiyadan, 1960-yil
Nigeriya	1-oktyabr	Birlashgan Qirollikdan, 1960-yil
Norvegiya	17-may	Shveysariyadan, 1905-yil^[2].
Pokiston	14-avgust	Birlashgan Qirollikdan, 1947-yil
Panama	28-noyabr	Ispaniyadan, 1821-yil^[3]
Papua Yangi Gvineya	16-sentyabr	Avstraliyadan, 1975-yil
Paragvay	15-may	Ispaniyadan, 1811-yil
Peru	28-iyul	Ispaniyadan, 1821-yil
Filippin	12-iyun	Ispaniyadan, 1898-yil
Polsha	11-noyabr
Portugaliya	1-dekabr	Ispaniyadan, 1640-yil^[4].
Qatar	3-sentyabr	Birlashgan Qirollikdan, 1971-yil
Irlandiya	6-dekabr	Birlashgan Qirollikdan, 1922-yil
Makedoniya	8-sentyabr	1991.
Ruminiya	9-may	Usmonlilar imperiyasidan, 1877-yil
Rossiya	12-iyun	Sovet Ittifoqidan 1991-yil
Ruanda	1-iyul	Belgiyadan, 1962-yil
San-Tome va Prinsipi	12-iyul	Portugaliyadan, 1975-yil
Serbiya	15-fevral	1804-yil
Seyshell orollari	29-iyun	Birlashgan Qirollikdan, 1976-yil
Syerra-Leone	27-aprel	Birlashgan Qirollikdan, 1961-yil
Singapur	9-avgust	Malayziyadan, 1965-yil
Slovakiya	17-iyul	1993-yil
Sloveniya	26-dekabr	1990-yil
JAR	11-dekabr	Birlashgan Qirollikdan, 1931-yil
Shri Lanka	4-fevral	Birlashgan Qirollikdan, 1948-yil
Surinam	25-noyabr	Niderlandlardan, 1975-yil
Svazilend	6-sentyabr	Birlashgan Qirollikdan, 1968-yil
Shveysariya	1-avgust	1291-yil
Tojikiston	9-sentyabr	Sovet Ittifoqidan, 1991-yil
Tanzaniya	9-dekabr	Birlashgan Qirollikdan, 1961-yil
Trinidad va Tobago	31-avgust	Birlashgan Qirollikdan, 1962-yil
Tonga	4-iyun	Birlashgan Qirollikdan, 1970-yil
Tunis	20-mart	Fransiyadan, 1956-yil
Ukraina	24-avgust	Sovet Ittifoqidan, 1991-yil
BAA	2-dekabr	Birlashgan Qirollikdan, 1971-yil
AQSh	4-iyul	Birlashgan Qirollikdan, 1776-yil
Urugvay	25-avgust	Braziliyadan, 1825-yil
Oʻzbekiston	1-sentyabr	Sovet Ittifoqidan, 1991-yil
Vatikan	11-fevral	Italiyadan, 1929-yil
Venesuela	5-iyul	Ispaniyadan, 1811-yil
Vyetnam	2-sentyabr	Fransiyadan, 1945-yil
Yaman	30-noyabr	Birlashgan Qirollikdan, 1967-yil
Zambiya	24-oktyabr	Birlashgan Qirollikdan, 1964-yil
Zimbabve	18-aprel	Birlashgan Qirollikdan, 1980-yil

Galereya

Braziliyada Mustaqillik kuni
Xorvatiyada Davlatchilik kuni
Germaniya birlashuvi kuni
Italiya birlashuvining yilligi
Koreya Milliy Ozodlik kuni
Meksikadagi Dolores nidosi
Vyetnam Milliy kuni
Indoneziyada Mustaqillik kuni
Amerika Qo‘shma Shtatlarida Mustaqillik kuni

Yana qarang

Manbalar

↑ „Bastille Day – 14th July“. Official Website of France. — „1789-yil 14-iyulda Bastiliya qamoqxonasining egallanishini xotirlovchi Bastiliya kuni har yili aynan shu sanada o‘tkaziladi. Asosiy tadbir — Yelisey maydonlarida bo‘lib o‘tadigan ulkan harbiy parad bo‘lib, unda Respublika Prezidenti va boshqa siyosiy yetakchilar ishtirok etadi. Shuningdek, butun Fransiya bo‘ylab mushakbozliklar va ommaviy raqslar bilan nishonlanadi.“. 2014-yil 15-iyulda asl nusxadan arxivlangan.
↑ Commonly celebrated on the Constitution Day set by signing of the Norwegian Constitution at Eidsvoll, 1814
↑ The 1903 separation from Colombia is also celebrated Separation Day
↑ The country’s original independence (from the Kingdom of León) was recognized on 5 October of 1143. That day is a holiday in Portugal, but for a different reason. (Implantation of the Republic, or Republic Day. Event of 1910.) Note that none of these events are similar to today’s declarations or recognition of independence as these are in fact the recognition of the rule of a king to the land. Portugal existed as a separated entity before 1143 and during the union with Ispaniya between 1580-1640

Havolalar

Vikiomborda „Mustaqillik kuni“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor.

[FranceOfficialWebsite-1] „Bastille Day – 14th July“. Official Website of France. — „1789-yil 14-iyulda Bastiliya qamoqxonasining egallanishini xotirlovchi Bastiliya kuni har yili aynan shu sanada o‘tkaziladi. Asosiy tadbir — Yelisey maydonlarida bo‘lib o‘tadigan ulkan harbiy parad bo‘lib, unda Respublika Prezidenti va boshqa siyosiy yetakchilar ishtirok etadi. Shuningdek, butun Fransiya bo‘ylab mushakbozliklar va ommaviy raqslar bilan nishonlanadi.“. 2014-yil 15-iyulda asl nusxadan arxivlangan.

[2] Commonly celebrated on the Constitution Day set by signing of the Norwegian Constitution at Eidsvoll, 1814

[3] The 1903 separation from Colombia is also celebrated Separation Day

[4] The country’s original independence (from the Kingdom of León) was recognized on 5 October of 1143. That day is a holiday in Portugal, but for a different reason. (Implantation of the Republic, or Republic Day. Event of 1910.) Note that none of these events are similar to today’s declarations or recognition of independence as these are in fact the recognition of the rule of a king to the land. Portugal existed as a separated entity before 1143 and during the union with Ispaniya between 1580-1640

[1]

[2]

[3]

[4]