15-may

15-may — Grigoriy taqvimida yilning 135- (kabisa yilida 136-) kuni. Yil yakuniga 230 kun qoladi.

Bayramlar

Yana qarang: Turkum:15-may bayramlari oila kuni

Voqealar

Yana qarang: Turkum:15-may voqealari

• 221 yil — Liu Bey, Xitoy sarkardasi, oʻzini Xan sulolasining vorisi Shu Xan imperatori deb eʼlon qildi.
• 392 yil — Imperator Valentinian II Franklar bosqinchisi Arbogastga qarshi Galliyaga yurish paytida oʻldirildi. U Venadagi qarorgohida osilgan holda topilgan.
• 589 yil — Qirol Autari Bavariya gersogi Garibald I ning qizi Teodelindaga uylandi. Katolik boʻlib, u Lombard zodagonlari orasida katta taʼsirga ega edi.
• 756 yil — Arab sulolasining asoschisi Abdurrahmon I Ispaniyaning Kordova amiri boʻldi.
• 1525 yil — Anabaptist plastor Tomas Myuntser boshchiligidagi qoʻzgʻolonchi dehqonlar Frankenhauzen jangida magʻlub boʻlib, Muqaddas Rim imperiyasida nemis dehqonlari urushini tugatdi.
• 1536 yil — Angliya qirolichasi Ann Boleyn Londonda hiyonat, zino va qarindoshlar oʻrtasidagi nikohda ayblanib sudlanmoqda; u maxsus tanlangan hakamlar hay’ati tomonidan oʻlimga hukm qilingan.

1600-1900-yillar

• 1602 yil — Keyp Kod burnini ingliz sayyohi Bartolomeu Gosnold koʻrdi.
• 1618 yil — Iogann Kepler sayyoralar harakatining uchinchi qonuni haqidagi ilgari rad etilgan kashfiyotini tasdiqladi.
• 1648 yil — Myunster tinchligi ratifikatsiya qilindi, unga koʻra Ispaniya Gollandiya suverenitetini tan oladi.
• 1791 yil — Fransiya inqilobi : Maksimillian Robespier oʻzini oʻzi inkor etish toʻgʻrisidagi farmonni taklif qiladi.
• 1817 yil — Qoʻshma Shtatlardagi birinchi xususiy ruhiy salomatlik shifoxonasining ochilishi, oʻz sabablaridan mahrum boʻlgan shaxslarga yordam berish uchun boshpana (hozirgi Friends kasalxonasi , Filadelfiya, Pensilvaniya).

Chyotki Beyli

• 1836 yil — F. Baley "Beyli nuqtasi"ni (tasvirda) kashf etdi.
• 1849 yil — 1848 yildagi Sitsiliya inqilobi nihoyat oʻchirildi (tugadi).
• 1850 yil — Arana-Janubiy shartnomasi ratifikatsiya qilindi, bu Buyuk Britaniya va Argentina oʻrtasidagi „mavjud tafovutlar“ ni tugatdi.
• 1851 yil — Avstraliyada birinchi oltin shovqini eʼlon qilindi, garchi kashfiyot uch oy oldin qilingan boʻlsa ham.
• 1864 yil — Amerika fuqarolar urushi: Yangi bozor jangi, Virjiniya : Virjiniya harbiy instituti talabalari Ittifoq generali Frans Sigelni Shenandoah vodiysidan chiqarib yuborish uchun Konfederatsiya armiyasi bilan birga jang qilishdi.
• 1891 yil — Papa Leo XIII zamonaviy katolik ijtimoiy taʼlimotining boshlanishi boʻlgan " Rerum novarum " ensiklikida ishchilarning huquqlari va mulkiy huquqlarini himoya qiladi.

1900-2000-yillarda

• 1905 yil — Las-Vegas shahri AQShning Nevada shtatida tashkil etilgan.
• 1911 yil — Standard Oil Nyu-Jersi Amerika Qo'shma Shtatlariga qarshi oʻyinda Qoʻshma Shtatlar Oliy sudi Standard Oilni Sherman Monopoliyaga qarshi qonuniga binoan „asossiz“ monopoliya deb eʼlon qildi va kompaniyani tarqatib yuborishni buyurdi.
• 1911 yil — Emilio Madero boshchiligidagi Meksika inqilobi kuchlari Torreon shahrini Federallardan tortib olganida, Torreon qirgʻinida 300 dan ortiq xitoylik muhojir halok boʻldi.
• 1918 yil — Finlandiya fuqarolar urushi oqlar Kareliya Istmusidagi Rossiya qirgʻoq artilleriya bazasi Fort Inoni rus qoʻshinlaridan tortib olganida tugadi.
• 1919 yil — Vinnipegda umumiy ish tashlash boshlandi. Soat 11:00 ga kelib, Vinnipegning deyarli barcha ishlaydigan aholisi ishdan ketishdi.
• 1919 yil — Gretsiyaning Smirnani bosib olishi. Bosqin paytida yunon armiyasi 350 nafar turkni oʻldiradi yoki yarador qiladi; aybdorlar yunon qoʻmondoni Aristid Stergiades tomonidan jazolanadi.
• 1929 yil — Ogayo shtatining Klivlend shahridagi Klivlend klinikasidagi yongʻinda 123 kishi halok boʻldi.
• 1932 yil — Davlat toʻntarishiga urinish natijasida Yaponiya Bosh vaziri Inukay Tsuyoshi oʻldirildi.
• 1933 yil — Germaniyaning RLM tarkibidagi yoki nazorati ostidagi barcha harbiy aviatsiya tashkilotlari „Wehrmacht“ armiyasining havo qoʻli — „Luftwaffe“ tashkil qilish uchun rasmiy ravishda yashirin tarzda birlashtirildi.
• 1935 yil — Moskva metropolitenining birinchi liniyasi ishga tushdi.
• 1940 yil — USS „Sailfish“ qayta ishga tushirildi. Bu dastlab „USS Squalus“ edi .
• 1940 yil — Ikkinchi Jahon urushi: Gollandiya jangi : Shiddatli janglardan soʻng, yomon oʻqitilgan va jihozlangan Gollandiya qoʻshinlari Germaniyaga taslim boʻlib, besh yillik ishgʻolning boshlanishini anglatadi.
• 1940 yil — Richard va Moris MakDonald birinchi McDonald's restoranini ochishdi.
• 1941 yil — „Gloster E.28/39“ birinchi Britaniya va ittifoqchi reaktiv samolyotning birinchi parvozi.
• 1942 yil — Ikkinchi Jahon urushi: Qoʻshma Shtatlarda Ayollar armiyasining yordamchi korpusini (WAAC) tashkil etish toʻgʻrisidagi qonun loyihasi imzolandi.
• 1943 yil — Iosif Stalin Kominternni (yoki Uchinchi Xalqaro) tarqatib yubordi .
• 1945 yil — Ikkinchi Jahon urushi: Polyana jangi, Yevropadagi soʻnggi otishma Sloveniyaning Prevalje shahri yaqinida boʻlib oʻtdi .
• 1948 yil — Britaniyaning Falastin uchun mandati tugagandan soʻng, Misr Qirolligi , Transiordaniya , Livan , Suriya , Iroq va Saudiya Arabistoni Isroilga bostirib kirishdi va shu tariqa 1948 yildagi Arab-Isroil urushi boshlandi.
• 1957 yil — Tinch okeanidagi Maldiv orolida Britaniya Grapple operatsiyasida birinchi vodorod bombasini sinovdan oʻtkazdi.
• 1963 yil — Merkuriy loyihasi : Merkuriyning yakuniy missiyasi, „Mercury-Atlas“ 9 bortida astronavt Gordon Kuper bilan. U kosmosda bir kundan ortiq vaqt oʻtkazgan birinchi amerikalik va kosmosga yolgʻiz chiqqan oxirgi amerikalik boʻldi.
• 1970 yil — Prezident Richard Nikson Anna Mey Xeys va Elizabet P. Hoisingtonni Qoʻshma Shtatlar armiyasining birinchi ayol generallari etib tayinladi.
• 1972 yil — 1945 yilda bosib olinganidan beri AQSh harbiy boshqaruvi ostidagi Ryukyu orollari Yaponiya nazoratiga qaytadi.
• 1974 yil — Maalot qirgʻini : Falastinni ozod qilish uchun Demokratik front aʼzolari Isroil maktabiga hujum qilishdi va asirlarni garovga olishdi; jami 31 kishi halok boʻldi, ulardan 22 nafari maktab oʻquvchilari.
• 1988 yil — Sovet-Afg'on urushi : Sakkiz yildan ortiq davom etgan janglardan soʻng Sovet Armiyasi Afgʻonistondan 115 000 askarni olib chiqishni boshladi .
• 1991 yil — Edit Kresson Fransiyaning birinchi ayol bosh vaziri boʻldi.
• 1997 yil — Amerika Qo'shma Shtatlari hukumati Laosda „Yashirin urush“ mavjudligini tan oldi va Xmong va boshqa „Yashirin urush“ faxriylari sharafiga Laos yodgorligini bagʻishladi.
• 1997 yil — " Atlantis " kosmik kemasi Rossiyaning " Mir " kosmik stantsiyasiga tutash uchun STS-84 da uchirildi.

Tavalludlar

Yana qarang: Turkum:15-mayda tugʻilganlar

Vafot etganlar

Yana qarang: Turkum:15-mayda vafot etganlar

Havolalar

• days.peoples.ru (Wayback Machine saytida 2006-07-20 sanasida arxivlangan)^(rus.)