Kontent qismiga oʻtish

Anqara Esenbogʻa aeroporti

Anqara Esenbogʻa aeroporti
turkcha: Ankara Esenboğa Havalimanı
IATA kodi: ESBICAO kodi: LTAC
Qisqacha bayon
Aeroport turi Fuqarolik
Egasi Turkiya Davlat aeroportlari bosh boshqarmasi (DHMİ)
Operator TAV Airports Holding
Xizmat doirasi Anqara, Turkiya
Ochilgan 1955
Havo yoʻli tuguni
Dengiz sathidan balandligi 3,125 ft / 953 m
Koordinatalari 40°07′41″N 032°59′42″E / 40.12806°N 32.99500°E / 40.12806; 32.99500
Vebsayti esenbogaairport.com
Xarita
ESB/LTAC (Turkiya)
ESB/LTAC
Aeroportning Turkiya xaritasidagi joylashuvi
Uchish/qoʻnish yoʻlaklari
Uzunligi Yuzasi
m ft
03R/21L 3,750 12,303 Asfalt
03L/21R 3,750 12,303 Asfalt
Maʼlumotlar (2024)
Yoʻlovchilar soni 12 853 024
Yoʻlovchilar sonining oʻzgarishi 2023–24 8%
Parvozlar soni 96 882
Parvozlar sonining oʻzgarishi 2023–24 4%
Manba: Yevronazoratdagi Turkiya Aeronavtika axborot nashri[1]
Yoʻlovchilar oqimi, ACI Europe[2]

Anqara Esenbogʻa aeroporti (IATA: ESB, ICAO: LTAC) (turkcha: Ankara Esenboğa Havalimanı) – Turkiya poytaxti Anqara shahriga xizmat koʻrsatuvchi xalqaro aeroport. 2024-yilda aeroport jami 12 milliondan ortiq yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan, ulardan 9 millioni mahalliy yoʻlovchilardir. Umumiy yoʻlovchi tashish hajmi boʻyicha 4-oʻrinni (Istanbul aeroporti, Sabiha Goʻkchen aeroporti va Antaliya aeroportidan keyin), mahalliy yoʻlovchi tashish boʻyicha (Istanbul aeroporti va Sabiha Goʻkchen aeroportidan keyin) Turkiyadagi aeroportlar orasida 3-oʻrinni egalladi[3]. Aeroport Newsweek Turkiya jurnalining 100-sonida chop etilgan „Turkiyada umid beruvchi 100 narsa“ roʻyxatida 22-oʻrinni egalladi[manba kerak].

Umumiy tavsifi

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Aeroport Anqara shimoli-sharqida, shahar markazida 28 km (17 mi) masofada joylashgan. Aeroport Qiziloy (shahar markazi) va Anqara shaharlararo avtobus terminali (turkcha: Ankara Şehirlerarasi Terminal İşletmesi, AŞTİ) bilan 442-sonli EGO shahar avtobusi (soat 6:00 dan 23:00 gacha harakatlanadi) bilan bogʻlangan. Shahar markaziga transport taksida (taxminan 900 TRY, bir tomonlama hisoblangan) va Havaş avtobus liniyasi orqali (taxminan 120 TRY) amalga oshiriladi. Esenbogʻa aeroporti va Anqara halqa yoʻli oʻrtasidagi yoʻl 2006-yilning yozida kengaytirildi, bu shahar markazi va aeroport oʻrtasidagi haydash vaqtini bir necha daqiqaga qisqartirdi.

Aeroport nomi Esenbogʻa qishlogʻidan kelib chiqqan boʻlib, soʻzma-soʻz maʼnosi „Shamolda oqayotgan buqa“ yoki „Sokin buqa“ boʻlib, 1402-yil Anqara jangida oʻz qoʻshinlarini shu yerga joylashtirgan Amir Temur qoʻshinidagi turkiy sarkardaning nomi Isen Buqaning zamonaviylashtirilgan shakli hisoblanadi[4].

Esenbogʻa xalqaro aeroporti ACI Europe (Xalqaro aeroportlar kengashi) tomonidan Yevropaning eng yaxshi aeroporti sifatida taqdirlandi va 2009-yil 17-iyun kuni Manchester shahrida aeroport xodimlariga mukofot topshirildi. Mukofot har yili 4 toifada beriladi va Esenbogʻa yiliga 5-10 million yoʻlovchilar toifasida edi. Turkiya aeroportiga birinchi marta ACI mukofoti berildi. ACI Europe maʼlumotlariga koʻra, „Ushbu toifadagi eng yaxshi nomzodlar soni kabi, aeroport faoliyatning barcha asosiy yoʻnalishlarida ustundir, ammo hakamlar uni ekologik innovatsiyalar sohasidagi ishi uchun ajratib koʻrsatdi – konditsioner qurilmalarini quvvatlantirish uchun chiqindi gazlarni qayta ishlash orqali 25% energiya tejalgan“. 2020-yilda Esenbogʻa aeroporti Xalqaro aeroportlar kengashi tomonidan 15-25 million yoʻlovchi sigʻimiga ega Yevropaning eng yaxshi aeroporti sifatida taqdirlandi[5].

Terminal binosining sharqida yangi parallel uchish-qoʻnish yoʻlagi qurilmoqda. Qurilish tugagandan soʻng, hozirgi 03R/21L uchish-qoʻnish yoʻlagi 03C/21C sifatida foydalanishdan toʻxtatiladi va yangi uchish-qoʻnish yoʻlagi avvalgi nomini oladi[6].

Ichki koʻrinishi

„Qurish-ishlatish-topshirish“ modeli asosida qurilgan Esenbogʻa aeroportining mahalliy va xalqaro terminali rekord muddatda qurib bitkazildi – belgilangan muddatdan bir yil oldin. 2006-yil 16-oktyabrda 10 million yoʻlovchi sigʻimi bilan foydalanishga topshirilgan Esenbogʻa aeroporti mahalliy va xalqaro terminali 182 ming m2 maydonga yoyilgan[7]. Maydoni 469 m2 (5,048 kv ft) boʻlgan yangi umumiy aviatsiya terminali 2012-yil yanvar oyida xususiy va biznes samolyotlariga xizmat koʻrsatish uchun ochildi.

2006-yilda ochilgan yangi mahalliy va xalqaro terminallar 168,000 m2 (1,808,337 kv ft) maydondan, 10 000 000 yoʻlovchi / yil, 18 dona teletrap, 105 ta roʻyxatga olish punkti, 34 ta pasport peshtaxtasi, maydoni 123,000 m2 (1,323,961 kv ft) avtoturargoh va 4000 avtomobil sigʻimidan iborat.

Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Quyidagi aviakompaniyalar Anqara Esenbogʻa aeroportida muntazam va charter reyslarini amalga oshirib keladi:

AviakompaniyaManzillar
Air AlbaniaMavsumiy: AlbaniyaTirana[8]
Air SerbiaBelgrad[9]
AJet[10]Adana/Mersin[11][12], TurkiyaAdıyaman[13], IordaniyaAmman-Qirolicha Aliya, Amsterdam, Antaliya, TurkiyaArzinjon, TurkiyaArzirum, TurkiyaAgʻrı, TurkiyaBatman, Bayrut, Bagʻdod[14], Belgrad, GermaniyaBerlin, TurkiyaBingoʻl, Bishkek[15], TurkiyaBodrum, Boku, Bursa, TurkiyaDalaman, Damashq[16], Diyorbakır, Dubay-Xalqaro[11][17], GermaniyaDüsseldorf [13], TurkiyaEdremit, Eloziq, Shimoliy KiprErjan, Frankfurt, TurkiyaGaziantep, TurkiyaHakkari, TurkiyaHatay, Istanbul-Sabiha Goʻkchen, Izmir, TurkiyaIgʻdır, Jidda, TurkiyaKars, AngliyaLondon–Stansted[13], Madina, Malatya, TurkiyaMardin, Moskva-Vnukovo, TurkiyaMush, Olmaota[18], TurkiyaOrdu/Giresun, Ostona, Parij-Sharl de Goll, TurkiyaQahramonmarʼash, TurkiyaRize-Artvin[19], TurkiyaSamsun, TurkiyaSiirt, Tehron-Imom Xumayniy, TurkiyaTokat, Toshkent[20], TurkiyaTrabzon, TurkiyaVan, Vena, Gʻoziposho-Alaniya, TurkiyaShirnak, TurkiyaShonliurfa, TurkiyaChanoqqalʼa
Mavsumiy: BelgiyaBrussel[21], GermaniyaHamburg, ShveysariyaJeneva[11], GermaniyaKyoln/Bonn, Myunxen, ShvetsiyaStokgolm-Arlanda, GermaniyaShtutgart[22]
Ariana Afghan AirlinesKobul
Azerbaijan AirlinesBoku
Caspian Airlines, Eron bayrogʻi EronTehron-Imom Xumayniy
Corendon Airlines, Turkiya bayrogʻi Turkiya[23]Mavsumiy: GermaniyaDusseldorf[24], GermaniyaKyoln/Bonn[24], GermaniyaNyurenberg[24]
FlyArystanOstona
Fly Baghdad, Iroq bayrogʻi IroqIroqArbil, Bagʻdod
flydubaiDubay-Xalqaro[25]
Iraqi Airways, Iroq bayrogʻi IroqIroqArbil, Bagʻdod, IroqKarkuk[26]
Kam AirKobul
Mahan Air, Eron bayrogʻi EronTehron-Imom Xumayniy
Pegasus AirlinesIordaniyaAmman-Qirolicha Aliya[27], Antaliya, IroqArbil, TurkiyaBodrum, Boku (2025-yil 17-iyundan boshlanadi)[28] Bodrum,[27], RuminiyaBuxarest-Otopeni[29], Dubay-Xalqaro, GermaniyaDusseldorf, Shimoliy KiprErjan, Frankfurt, GermaniyaHamburg[30], Istanbul-Sabiha Goʻkchen, Izmir[31], Jidda[32], PolshaKrakov, GermaniyaKyoln/Bonn, AngliyaLondon-Stansted, Shahzoda Muhammad bin Abdulaziz xalqaro aeroporti, Olmaota[33], ShvetsiyaStokgolm-Arlanda[34], Tbilisi[35], Tehron-Imom Xumayniy, Varshava-Shopen[36], Vena, Sharja, GermaniyaShtutgart, TurkiyaChorlu
Mavsumiy: GermaniyaBerlin[36], DaniyaKopengagen[37], PortugaliyaLissabon[38], Moskva-Domodedovo[31]
Qatar AirwaysDoha
Qeshm AirTehron-Imom Xumayniy
SaudiaJidda, Madina
Sepehran Airlines, Eron bayrogʻi EronTehron-Imom Xumayniy[39]
SunExpress[40]GermaniyaDusseldorf[41], Frankfurt, GermaniyaHannover, Myunxen[42]
Mavsumiy: Amsterdam, GermaniyaBerlin[43], BelgiyaBrussel, GermaniyaHamburg[43], DaniyaKopengagen[44], GermaniyaKyoln/Bonn[45], ShvetsiyaStokgolm-Arlanda[43], ShveysariyaSyurix, Tbilisi[46], Vena, GermaniyaShtutgart
TransaviaFransiyaParij-Orli[47]
Turkish AirlinesIstanbul
UR Airlines, Iroq bayrogʻi IroqBagʻdod[48]
Oʻzbekiston havo yoʻllariToshkent[49]

Yoʻlovchilar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
Anqara Esenbogʻa xalqaro aeroportining yoʻlovchilar oqimi statistikasi[3]
Yillar Mahalliy Oʻzgarishi, %da Xalqaro Oʻzgarishi, %da Jami Oʻzgarishi, %da
2024 9 623 337 5% 3 229 687 14% 12 853 024 8%
2023 9 123 505 35% 2 827 435 47% 11 950 940 38%
2022 6 756 212 18% 1 923 382 48% 8 679 594 23%
2021 5 728 315 30% 1 301 315 74% 7 029 630 36%
2020 4 415 805 Decrease 61% 746 764 Decrease 67% 5 162 569 Decrease 62%
2019 11 463 200 Decrease 21% 2 277 395 2% 13 740 595 Decrease 18%
2018 14 498 102 5% 2 241 901 13% 16 740 003 6%
2017 13 828 365 20% 1 988 793 33% 15 817 158 21%
2016 11 547 240 9% 1 496 876 Decrease 3% 13 044 116 8%
2015 10 562 282 10% 1 551 157 7% 12 113 439 10%
2014 9 591 350 2% 1 444 256 Decrease 8% 11 035 606 1%
2013 9 369 832 22% 1 572 228 Decrease 1% 10 942 060 18%
2012 7 679 371 8% 1 593 737 13% 9 273 108 9%
2011 7 080 072 10% 1 405 395 6% 8 485 467 9%
2010 6 435 211 29% 1 328 693 21% 7 763 914 28%
2009 4 990 134 12% 1 094 270 Decrease 12% 6 084 404 7%
2008 4 444 311 23% 1 247 822 Decrease 8% 5 692 133 15%
2007 3 609 122 10% 1 349 006 7% 4 958 128 9%
2006 3 287 585 25% 1 259 993 6% 4 547 578 19%
2005 2 640 604 23% 1 189 250 5% 3 829 854 17%
2004 2 141 047 21% 1 134 678 12% 3 275 725 18%
2003 1 773 531 Decrease 2% 1 010 396 Decrease 1% 2 783 927 Decrease 2%
2002 1 814 563 1 022 065 2 836 628

Parvozlar soni

[tahrir | manbasini tahrirlash]
Anqara Esenbogʻa xalqaro aeroporti parvozlar soni statistikasi
Yillar Mahalliy Oʻzgarishi, %da Xalqaro Oʻzgarishi, %da Jami Oʻzgarishi, %da
2024 71 541 3% 25 341 9% 96 882 4%
2023 69 762 29% 23 312 34% 93 074 30%
2022 53 926 2% 17 429 23% 71 355 7%
2021 52 753 28% 14 160 56% 66 913 33%
2020 41 321 Decrease 48% 9 073 Decrease 55% 50 394 Decrease 49%
2019 78 871 Decrease 21% 20 371 4% 99 242 Decrease 17%
2018 100 258 1% 19 513 6% 119 771 2%
2017 99 384 11% 18 453 14% 117 837 12%
2016 89 458 8% 16 152 3% 105 610 7%
2015 82 852 5% 15 758 0% 98 610 4%
2014 78 712 Decrease 2% 15 706 Decrease 6% 94 418 Decrease 2%
2013 80 107 16% 16 711 1% 96 818 13%
2012 69 335 3% 16 548 7% 85 883 4%
2011 67 513 13% 15 452 7% 82 965 12%
2010 59 509 18% 14 420 17% 73 929 18%
2009 50 347 4% 12 273 Decrease 15% 62 620 Decrease 0%
2008 48 463 2% 14 396 Decrease 12% 62 859 Decrease 2%
2007 47 578 16 331 63 909

Boshqa imkoniyatlari

[tahrir | manbasini tahrirlash]
  • Aeroportda AJet kompaniyasining bosh ofisi joylashgan.
  • Esenboʻgʻa aeroporti NASA kosmik kemasi uchun favqulodda qoʻnish joylaridan biri sifatida belgilangan[50].
Ichki koʻrinishi

Baxtsiz hodisalar va falokatlar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
  • Scandinavian Airlines System 871-reysi: OY-KRB bort raqamli Sud Aviation SE-210 Caravelle I samolyoti qoʻnish vaqtida halokatga uchrab, bortdagi barcha 42 yoʻlovchi halok boʻldi[51].
  • Turkish Airlines 835-reysi: TC-TAY bort raqamli Fokker F27 Friendship samolyoti qoʻnishdan biroz oldin tepalikka urilib, 29 kishidan 28 nafari halok boʻldi.
  • British European Airways 226-reysi: G-ARJM bort raqamli de Havilland Comet 4B samolyoti uchishdan koʻp oʻtmay qotib qolish tufayli qulab tushdi. 34 kishidan 27 nafari halok boʻldi[52][53].
  • 1979-yilgi Turkish Airlines Anqara halokati: TC-JAT bort raqamli Fokker F28 Fellowship samolyoti qoʻnish vaqtida halokatga uchrab, 45 yoʻlovchidan 41 nafari halok boʻldi[54].
  • Turkish Airlines 158-reysi: TC-JBR bort raqamli Boeing 727-2F2 samolyoti uchish-qoʻnish yoʻlagidan 50 metr oldin yerga qoʻndi va 67 kishidan 47 nafari halok boʻldi[55].

Anqaradagi boshqa aeroportlar

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Anqarada uchta harbiy aeroport mavjud:

  • Akınci aviabazasi
  • Etimesgut aviabazasi
  • Güvercinlik harbiy havo bazasi
  1. EAD Basic. Ead.eurocontrol.int. Retrieved on 2011-08-01.
  2. „ACI EUROPE Airport Traffic Report. December, Q4 and Full Year 2015“. Qaraldi: 2016-yil 28-avgust.
  3. 1 2 Müdürlüğü, DHMİ Genel „Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü“. www.dhmi.gov.tr. 2015-yil 28-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 11-yanvar.
  4. Bardakçi. „Murat Bardakçı: Esenboğa, 600 yıllık bir hezîmetin adıdır“ (2000-yil 31-dekabr). Qaraldi: 2018-yil 11-yanvar.
  5. „ACI reveals world's best airports for customer experience“. Airports Council International (2020-yil 9-mart). 2020-yil 5-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 5-may.
  6. „General Directorate of State Airports Authority“. 2019-yil 3-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 11-avgust.
  7. „ANKARA ESENBOĞA AIRPORT“. www.esenbogaairport.com. 2013-yil 12-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2014-yil 5-yanvar.
  8. „Air Albania nis nga prilli fluturimet në Ankara e Izmir! Rihap dhe fluturimet në Bolonja, Pisa e Verona“.
  9. „Air Serbia reveals third set of new routes“ (2022-yil 8-dekabr).
  10. „Flight Schedule“. anadolujet.com.
  11. 1 2 3 Liu, Jim „AJet NS24 New Flight Number Designations – 12MAR24“ (en-ca). Aeroroutes.com (2024-yil 13-mart). Qaraldi: 2025-yil 2-fevral.
  12. „10 Ağustos'ta Adana Şakirpaşa Havalimanı kapatılıyor! Uçuşlar yeni havalimanına aktarılacak“ (2024-yil 3-avgust).
  13. 1 2 3 Liu, Jim „AJet NS24 Additional Flight Number Changes“ (en-ca). Aeroroutes.com (2024-yil 29-mart). Qaraldi: 2025-yil 2-fevral.
  14. „Turkish Airlines adds Ankara – Baghdad service in S19“. 2019-yil 22-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 22-yanvar.
  15. „✅ ✈️️ Fly with Most Affordable and Cheap Ticket Opportunities | AnadoluJet“. www.anadolujet.com. Qaraldi: 2023-yil 8-iyun.
  16. „Turkish low-cost air carrier to begin flights to Damascus“
  17. „Flight VF549“. Flightradar24.
  18. „AnadoluJet Adds Ankara – Kazakhstan Routes in NW22“.
  19. „✅ ✈️️ Fly with Most Affordable and Cheap Ticket Opportunities | AnadoluJet“.
  20. „ANADOLUJET ADDS ANKARA – TASHKENT SERVICE FROM MID-APRIL 2023“. Aeroroutes. Qaraldi: 2023-yil 27-mart.
  21. „News for Airlines, Airports and the Aviation Industry | CAPA“.
  22. „✅ ✈️️ Fly with Most Affordable and Cheap Ticket Opportunities | AnadoluJet“.
  23. „Corendon Ankara Flight Plan“. corendonairlines.com.
  24. 1 2 3 „CORENDON AIRLINES NW22 SCHEDULED SERVICE ADJUSTMENT – 20OCT22“. aeroroutes.com (2022-yil 20-oktyabr).
  25. Release, Press „Ankara becomes the latest destination to join the flydubai network“. www.zawya.com. Qaraldi: 2023-yil 8-iyun.
  26. „Iraqi Airways Begins Kirkuk – Turkey Service From Nov 2022“. Aeroroutes (2022-yil 31-oktyabr).
  27. 1 2 "Ankara" (en). OAG Flight Guide Worldwide (Luton, United Kingdom: OAG Aviation Worldwide Limited) 25 (5): 44-45. November 2023. ISSN 1466-8718.
  28. „Pegasus Expands Baku Service in late-2Q25“. Aeroroutes. Qaraldi: 2025-yil 18-aprel.
  29. Bobon, Gabriel „New route: Bucharest - Ankara with Pegasus Airlines from August 2022“ (2022-yil 13-iyul).
  30. „Pegasus adds Hamburg / Rotterdam service in W18“. routesonline.com. Qaraldi: 2018-yil 28-oktyabr.
  31. 1 2 „PEGASUS NS23 NETWORK ADDITIONS – 16APR23“. aeroroutes.com (2023-yil 18-aprel).
  32. Liu, Jim „Pegasus NS23 International Service Adjustments – 28FEB23“ (en). Aeroroutes.com (2023-yil 1-mart). Qaraldi: 2025-yil 25-mart.
  33. „Pegasus Adds Ankara – Almaty Service from Nov 2022“.
  34. „Pegasus Resumes Ankara – Stockholm Service from Nov 2022“.
  35. „Schedule“. Flypgs.com.[sayt ishlamaydi]
  36. 1 2 Liu, Jim „Pegasus NS23 Network Additions – 16APR23“ (en). Aeroroutes.com (2023-yil 18-aprel). Qaraldi: 2025-yil 25-mart.
  37. „Pegasus NW24 Network Additions – 11SEP24“. Aeroroutes. Qaraldi: 2024-yil 12-sentyabr.
  38. Liu, Jim „Pegasus Airlines NS24 Network Additions – 23APR24“ (en). Aeroroutes.com (2024-yil 24-aprel). Qaraldi: 2025-yil 25-mart.
  39. „Sepehran Airlines launches new route between Tehran and Ankara“ (2023-yil 15-oktyabr).
  40. Liu, Jim „SunExpress 01-19SEP20 International operations as of 30AUG20“. routesonline.com (2020-yil 3-sentyabr).
  41. „SunExpress Germany S19 network additions as of 18OCT18“. routesonline.com.
  42. „SunExpress adds Ankara – Munich route from late-Oct 2018“.
  43. 1 2 3 „SUNEXPRESS NS23 NETWORK ADDITIONS – 30OCT22“. aeroroutes.com (2022-yil 31-oktyabr).
  44. Casey, David „SunExpress Schedules New Summer Routes“. Routesonline. Qaraldi: 2022-yil 19-yanvar.
  45. „SunExpress S19 network additions as of 18OCT18“. routesonline.com.
  46. „SunExpress NS23 Routes Addition Summary – 22NOV22“.
  47. Flight Search Transavia
  48. Liu, Jim „UR Airlines files S20 network“. Routesonline. Qaraldi: 2020-yil 4-mart.
  49. „Uzbekistan Airways Schedules Ankara Launch in Nov 2023“ (en-CA). AeroRoutes (2023-yil 19-sentyabr). Qaraldi: 2023-yil 19-sentyabr.
  50. Pike. „SPACE SHUTTLE EMERGENCY LANDING SITES“. www.globalsecurity.org. Qaraldi: 2018-yil 11-yanvar.
  51. Ranter, Harro „Accident Sud Aviation SE-210 Caravelle I OY-KRB, Tuesday 19 January 1960“. asn.flightsafety.org. Qaraldi: 2024-yil 24-dekabr.
  52. „Crash of a De Havilland DH.106 Comet 4B in Ankara: 27 killed | Bureau of Aircraft Accidents Archives“. www.baaa-acro.com. Qaraldi: 2024-yil 24-dekabr.
  53. Ranter, Harro „Accident de Havilland DH-106 Comet 4B G-ARJM, Thursday 21 December 1961“. asn.flightsafety.org. Qaraldi: 2024-yil 24-dekabr.
  54. Ranter, Harro „CFIT Accident Fokker F-28 Fellowship 1000 TC-JAT, Sunday 23 December 1979“. asn.flightsafety.org. Qaraldi: 2024-yil 24-dekabr.
  55. Ranter, Harro „Accident Boeing 727-2F2 TC-JBR, Sunday 16 January 1983“. asn.flightsafety.org. Qaraldi: 2024-yil 24-dekabr.