Koltsovo xalqaro aeroporti

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Koltsovo xalqaro aeroporti
Международный Аэропорт Кольцово
IATA kodi: SVXICAO kodi: USSS
Qisqacha bayon
Aeroport turi Fuqarolik
Egasi „Koltsovo Invest“
Operator HC Airports of Regions
Xizmat doirasi Yekaterinburg
Joylashuvi Yekaterinburg, Sverdlovsk viloyati, Rossiya
Havo yoʻli tuguni Ural Airlines
Markazi
  • Pobeda
  • RusLayn
Dengiz sathidan balandligi 233 m / 764 ft
Koordinatalari 56°44′29″N 60°48′13″E / 56.74139°N 60.80361°E / 56.74139; 60.80361 G OKoordinatalari: 56°44′29″N 60°48′13″E / 56.74139°N 60.80361°E / 56.74139; 60.80361 G O
Vebsayti svx.aero
Xarita
SVX (Rossiya)
SVX
Aeroportning Rossiya xaritasidagi joylashuvi
Uchish/qoʻnish yoʻlaklari
Uzunligi Yuzasi
m ft
08R/26L 3,026 9,928 Sement-beton
08L/26R 3,004 9,856 Asfalt-beton
Maʻlumotlar (2018)
Yoʻlovchilar soni 5,953,840
Parvozlar soni
Manba: Rossiya federal havo transporti agentligi (2018-yilgi statistikani ham qarang)[1]

A. N. Demidov nomidagi Koltsovo aeroporti[2] (IATA: SVXICAO: USSS)- Yekaterinburg xalqaro aeroporti, Oktabr tumanining Koltsovo mitti tumanida, shahar markazidan 16 kilometr janubi-sharqda va Aramil shahridan toʻqqiz kilometr shimolda joylashgan. Yekaterinburgning oʻziga ham, Sverdlovsk viloyatining qoʻshni hududlariga ham xizmat qiladi. Federal aeroport maqomiga ega[3].

10 yil davomida (2015-yilgacha) yillik yoʻlovchi tashish hajmi boʻyicha Rossiyada beshinchi aeroport edi, hozirda bu koʻrsatkich boʻyicha yettinchi oʻrinda turadi. Shunday qilib, 2020-yilda Koltsovo aeroporti 3,5 millionga yaqin odamga xizmat koʻrsatdi. Aeroportning yuk tashish hajmi 2016-yilda 27,6 ming tonna yuk va pochtadan oshdi.

Aeroportda Rossiyaning Ural Airlines aviakompaniyasining asosiy texnik bazasi va bosh qarorgohi joylashgan boʻlib, Koltsovo aviakompaniya uchun asosiy hab ham hisoblanadi.

Aeroportni Rossiyaning „Renova“ kompaniyalar guruhining boʻlinmasi boʻlgan „Mintaqalar aeroportlari“ (ruscha: Аэропорты Регионов) yirik xoldingi tarkibiga kiruvchi „Koltsovo aeroporti“ OAJ boshqaradi.

Aeroport koʻplab aviatsiya mukofotlariga, jumladan 2014-yilda Rossiyaning eng yaxshi aeroporti va 2013-yilda MDHning eng yaxshi aeroporti mukofotlariga sazovor boʻlgan[4].

Tarixi[tahrir | manbasini tahrirlash]

VIP terminal, 2014-yil
Aeroportdagi BI-1 yodgorligi

Koltsovo harbiy aerodromi 1930-yilda SSSR harbiy havo kuchlari ilmiy-tadqiqot instituti ehtiyojlari uchun tashkil qilingan. 1942-yil 15-mayda G. Y. Baxchivanji boshqargan BI-1 birinchi sovet raketa samolyoti bu yerda osmonga koʻtarildi. 1943-yil 10-iyulda Qizil armiya harbiy havo kuchlari Bosh qoʻmondoni buyrugʻiga binoan Koltsovo harbiy aerodromida Sverdlovsk aeroporti tashkil etildi va fuqarolik havo transporti boshlandi. 1943-yilning dekabrida, aniqlashtirilmagan versiyaga koʻra, AQSh prezidenti F. D. Ruzvelt Tehrondan qaytayotganda aeroportda toʻxtagan. 1950-yillarning boshlarida Moskva — Pekin reysi Koltsovo aeroporti orqali amalga oshirildi. 1954-yilda terminal binosi va 100 oʻrinli mehmonxona, 1963-yilda 235 oʻrinli yangi „Layner“ mehmonxonasi qurildi. 1968-yilda soatiga 700 yoʻlovchiga moʻljallangan yangi yoʻlovchi terminali, 1983-yilda yoʻlovchilarni qabul qilish zali foydalanishga topshirildi.

1963-yil 1-yanvarda aeroport bazasida Fuqaro havo flotining 120-parvoz otryadi va boshqa xizmatlar, Ural fuqaro aviatsiyasi boshqarmasining Sverdlovsk birlashgan aviatsiya otryadi tashkil etildi, 1991-yilda u birinchi Sverdlovsk aviatsiya korxonasiga aylantirildi. 1967-yilda ikkinchi yoʻlovchi paviloni qurildi. 1984-yilda ikkinchi uchish-qoʻnish yoʻlagining qurilishi yakunlandi, bu Il-86 samolyotlarini qabul qilish imkonini berdi. 1993-yil oktabr oyida aeroport xalqaro maqom oldi. 1993-yil 28-dekabrda Birinchi Sverdlovsk aviatsiya korxonasining boʻlinishi va xususiylashtirilishi natijasida ikkita aksiyadorlik jamiyati tashkil etildi: AOOT (hozirgi OAJ) „Koltsovo aeroporti“ ochiq tipdagi aksiyadorlik jamiyati (hozirda OAJ) va „Ural Airlines“ OTAJ

2005-yilda shaharning yangi chegaralari oʻrnatildi, buning natijasida Koltsovo qishlogʻi va unda joylashgan Koltsovo aeroporti Yekaterinburg tarkibiga kirdi.

2007-yilda Koltsovo xizmatlaridan 2,35 million yoʻlovchi foydalandi. Ushbu koʻrsatkich boʻyicha Yekaterinburg aeroporti faqat Moskva va Sankt-Peterburg portlaridan keyingi oʻrinni egalladi va yoʻlovchi tashish hajmining oʻsishi boʻyicha — 33 foizga — birinchi oʻringa chiqdi.

2009-yil 1-iyunda aeroportda uzunligi 3025 metr boʻlgan zamonaviy uchish-qoʻnish yoʻlagi va qoʻmondonlik-nazorat minorasining yangi minorasi foydalanishga topshirildi. Yangilangan uchish-qoʻnish yoʻlagi aeroportga deyarli barcha toifadagi samolyotlarni qabul qilish imkonini beradi. Xususan, 14-iyun kuni Air China kompaniyasining Boeing 747 samolyoti ilk bor Koltsovoga qoʻndi va Xitoy delegatsiyasini Yekaterinburgdagi ShHT sammitiga yetkazdi[5]. 2009-yil 15-iyunda yangi xalqaro terminal ishga tushirildi. Uning ichida esdalik lavhasi oʻrnatilgan boʻlib, matnda Koltsovo aeroporti majmuasi Yekaterinburgdagi ShHT va BRICS sammitlari munosabati bilan toʻliq rekonstruksiya qilingani va 2009-yil 15-iyunda Rossiya prezidenti D. A. Medvedev tomonidan ochilgani bitilgan. Yangi terminalning foydalanishga topshirilishi bilan Koltsovo aerovokzal majmuasining umumiy maydoni 90 000 m² dan ortiqni tashkil etdi va oʻtkazish qobiliyati ikki baravar koʻpayib, yiliga 8,4 million yoʻlovchiga yetdi[6].

2009-yilda Malev Hungarian Airlines va bmi oʻz manzillarida yoʻlovchilar oqimining kamayishi tufayli aeroportni tark etdi[7].

2010-yil trafik hajmining oʻsishi bilan ajralib turdi: Koltsovo orqali 2,75 million kishiga xizmat koʻrsatildi. Aeroportga 14 ta yangi tashuvchi keldi. Qayta ishlangan yuk va pochta joʻnatmalari hajmi 22 945,5 tonnani tashkil etdi. 2010-yil dekabr oyi oxirida Aviatsiya pochtasining yangi binosi foydalanishga topshirildi. Koltsovoning mintaqaviy havo transporti markazi sifatida rivojlanish strategiyasi doirasida Dexter va RusLayn aviakompaniyalari bilan birgalikda mintaqaviy aviatsiyani tiklash dasturi ishga tushirildi, 8 ta yangi mintaqaviy yoʻnalishlar ochildi[8].

2011-yilda aeroportning havo yoʻlovchilari soni soʻnggi 20 yil ichida birinchi marta uch millionlik chegaradan oshib, 3,356 million kishini tashkil etdi[manba kerak].

2012-yil 24-iyulda aeroportda umumiy maydoni 19 185 m² boʻlgan yangi yuk majmuasi ochildi, ochilish marosimida Sverdlovsk viloyati gubernatori Yevgeniy Kuyvashev va Yekaterinburg shahri maʼmuriyati rahbari Aleksandr Yakob ishtirok etdi[9].

Aerodrom majmuasi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Samolyot Ximmash yoʻnalishidan qoʻnish uchun keladi

Birinchi toifadagi Koltsovo aerodromida ikkita uchish-qoʻnish yoʻlagi, 72 ta samolyot stendlari mavjud, shuningdek, barcha rus va xorijiy ishlab chiqarilgan zamonaviy turdagi samolyotlarni, shu jumladan Il-96, Airbus A330, Airbus A340, Airbus A350, Boeing 777, Boeing 787ni qabul qila oladi[10] [11].

2006-yilda yangi xalqaro terminal ochildi. 2007-yil oktabr oyida yangi mahalliy terminal foydalanishga topshirildi. Eski terminal oʻrniga 2009-yilda yangi ichki terminal qurildi va birinchisi xalqaro terminal bilan birlashtirildi. Natijada, aeroport Rossiyadagi eng zamonaviylaridan biriga aylandi[12] [13]. Yangi terminal ishga tushirilgach, aeroportning oʻtkazish qobiliyati yiliga 8 million 400 ming yoʻlovchiga yaqinlashdi. Aeroportda zamonaviy mehmonxona, biznes aviatsiya terminali mavjud. Yirik logistika majmuasi va yuk terminali, mehmonxona qurilmoqda[manba kerak].

Aeroport mintaqaviy havo transporti markazini yaratish va mintaqaviy aviatsiyani tiklash dasturini amalga oshirmoqda, Rossiyaning Magnitogorsk, Orenburg, Perm, Omsk, Ufa, Samara, Qozon shaharlariga parvozlar amalga oshirilmoqda. Ushbu dasturni amalga oshirish uchun aeroport 2011-yil avgust oyida toʻrtta Embraer 120 samolyotini sotib oldi, ularning parvozlari RusLayn aviakompaniyasi tomonidan amalga oshiriladi[14].

Fuqarolik aviatsiyasidan tashqari, Rossiya Mudofaa vazirligining harbiy aviatsiyasi (2013-yildan — 390-alohida transport aralash aviatsiya polki) ham Koltsovo aerodromida joylashgan[15][manba kerak]. Koltsovo qishlogʻi yaqinida hozirda muntazam yoʻlovchi reyslari uchun yopiq, mahalliy havo yoʻllari aeroporti „Uktus“ mavjud.

Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Alrosa aviakompaniyasiningBoeing 737-800 samolyoti Koltsovo aeroportida
Koltsovo aeroportida Aeroflotning Airbus A321-200 samolyoti
Gazprom Avianing Tu-154M samolyoti Koltsovo aeroportida
Koltsovo aeroportida Air Astana aviakompaniyasining Embraer E-190 samolyoti

2019-yil boshida aeroport mahalliy yoʻnalishlar soni boʻyicha Rossiya aeroportlari orasida birinchilardan boʻldi — 40 ta shaharga reyslar amalga oshirildi.

Eng mashhur yoʻnalishlar: Moskva, Sankt-Peterburg, Novosibirsk, Krasnodar, Blagoveshchensk, Rostov-Don, Samara, shuningdek Qora dengiz sohilidagi shaharlar[16].

Asosiy tayanch tashuvchisi Ural Airlines hisoblanadi[17].

2020-yilda Red Wings Airlines Koltsovo aeroportidan mintaqalararo parvozlar uchun markaz sifatida foydalanish rejalarini eʼlon qildi[17] [18].

Aviakompaniya Manzillar
Aeroflot HindistonGoa-Dabolim (2023-yil 30-sentabrda tugaydi)[19], HindistonGoa-Mopa (2023-yil 1-oktabrdan boshlanadi)[20], Istanbul[21], Moskva-Sheremetyevo, Sochi
AlMasria Universal Airlines, Misr bayrogʻi Misr Mavsumiy charter reyslar: MisrSharm ash-Shayx
Air Arabia Abu-Dabi[22]
Avia Traffic Company, Qirgʻiziston bayrogʻi Qirgʻiziston Oʻsh
Azimuth, Rossiya bayrogʻi Rossiya RossiyaMagnitogorsk, RossiyaMineralnye Vodi, Moskva-Vnukovo
Azur Air, Rossiya bayrogʻi Rossiya Mavsumiy charter reyslar: Antaliya, TurkiyaDalaman
Belavia, Belorussiya bayrogʻi Belarus Minsk
Corendon Airlines, Turkiya bayrogʻi Turkiya Mavsumiy charter reyslar: Antaliya
flydubai Dubay-Xalqaro
Gazpromavia, Rossiya bayrogʻi Rossiya Mavsumiy charter reyslar: Nadim, RossiyaNoviy Urengoy, RossiyaYamburg
I-Fly, Rossiya bayrogʻi Rossiya Mavsumiy charter reyslar: MisrHurgada
IrAero, Rossiya bayrogʻi Rossiya Boku
NordStar, Rossiya bayrogʻi Rossiya Mavsumiy: RossiyaMineralnye Vodi, RossiyaNorilsk[23], RossiyaStavropol, Volgograd
Nordwind Airlines, Rossiya bayrogʻi Rossiya RossiyaAstraxan, Moskva-Sheremetyevo, Volgograd
Pobeda, Rossiya bayrogʻi Rossiya Moskva-Sheremetyevo, Sankt-Peterburg[24], Sochi[25]
Qazaq Air Ostona
Red Wings Airlines, Rossiya bayrogʻi Rossiya Antaliya, QozogʻistonAqtau, RossiyaBarnaul, Buxoro, RossiyaGorno-Altaysk, Istanbul, RossiyaKemerovo, RossiyaMaxachqala, Namangan, RossiyaNijniy Novgorod, RossiyaNovokuznetsk, Olmaota, RossiyaOmsk, Ostona, RossiyaOrenburg, Qozon, Samara, Samarqand, RossiyaSaratov, Toshkent, RossiyaTomsk[26], Ufa, RossiyaUlyanovsk-Barartayevka, Urganch, RossiyaVladikavkaz[27], Yerevan
Rossiya Airlines RossiyaKrasnoyarsk-Xalqaro, Moskva-Sheremetyevo, Sankt-Peterburg, Yerevan
RusLayn, Rossiya bayrogʻi Rossiya RossiyaArxangelsk, RossiyaBeloyarskiy, RossiyaNijnevartovsk, Qozon xalqaro aeroporti, Sankt-Peterburg, RossiyaTambov[28], RossiyaTomsk[29], Ufa, Volgograd
S7 aviakompaniyasi Irkutsk, Novosibirsk
Severstal Air, Rossiya bayrogʻi Rossiya RossiyaCherepovets
Shirak Avia, Armaniston Yerevan[30]
Smartavia, Rossiya bayrogʻi Rossiya Moskva-Sheremetyevo, Sankt-Peterburg
Somon Air Dushanbe
Southwind Airlines, Turkiya bayrogʻi Turkiya Mavsumiy charter reyslar: Antaliya
Ural Airlines Bishkek, RossiyaBlagoveshchensk, Dushanbe, RossiyaGorno-Altaysk, Irkutsk, Issiqkoʻl, RossiyaKaliningrad, RossiyaKrasnoyarsk-Xalqaro, TojikistonKoʻlob, RossiyaMaxachqala, RossiyaMineralnye Vodi, Moskva-Domodedovo, RossiyaNijniy Novgorod, RossiyaPetropavlovsk-Kamchatsk, Sankt-Peterburg, Sochi, Ufa, Vladivostok[31], RossiyaXabarovsk, Xoʻjand, RossiyaYakutsk, Yerevan, RossiyaYujno-Saxalinsk, Oʻsh,RossiyaChita
Utair Samara, RossiyaSovetskiy, RossiyaSurgut, RossiyaTyumen[32], Ufa[32], RossiyaUray, RossiyaXanti-mansiysk
Oʻzbekiston havo yoʻllari Namangan, Toshkent
Yakutia Airlines, Rossiya bayrogʻi Rossiya Sankt-Peterburg, RossiyaYakutsk
Yamal Airlines, Rossiya bayrogʻi Rossiya Nadim, Novosibirsk, RossiyaNoviy Urengoy, RossiyaNoyabrsk, RossiyaSalehard

Yer usti transpori[tahrir | manbasini tahrirlash]

Koltsovo aeroporti poyezd bekati
Koltsovo aeroporti bekatidagi elektropoezd

Aeroport va Yekaterinburg temir yoʻl bekati oʻrtasida elektropoyezdda muntazam qatnov yoʻlga qoʻyilgan (har bir yoʻnalishda kuniga 2 reys, sayohat vaqti 41 minut). Poyezd yoʻldagi barcha bekatlarga toʻxtab oʻtadi. 2010-yilgacha tezyurar poyezdlar liniyada harakat qilgan, ammo yoʻlovchilar oqimi kam boʻlganligi sababli uni oddiy shahar atrofi yoʻnalishlariga oʻtkazishga majbur boʻlgan. 2009-yildan 2011-yilgacha RA2 relsli avtobus liniyada ishlagan. Elektr poyezdining kirish yoʻli va bort platformasi 2008-yilda aeroport va Rossiya temir yoʻllari tomonidan birgalikda qurilgan. 2009-yil 5-iyuldan boshlab yoʻl haqi sayohat masofasiga bogʻliq va boshlangʻich nuqtadan yakuniy nuqtagacha boʻlganida 67 rublni tashkil qiladi.

Yekaterinburg va aeroport oʻrtasida muntazam yoʻlovchi tashish 65-sonli (temir yoʻl stantsiyasidan) va 01-sonli (Botanika metro bekatidan) avtobuslar orqali amalga oshiriladi. Shahar jamoat transportining ish vaqti 05:00 dan 22:00 gacha. Narxi 33 rubl. Shaxsiy transport vositalari va yoʻlovchi taksilari yoʻlovchilarni qisqa muddatga tushirish uchun aeroport terminallarigacha bepul (15 daqiqagacha), avtotransport vositalarini terminallar oldida uzoq muddatli toʻxtash uchun haq toʻlanadigan avtoturargohlar mavjud. Uzoq muddatli avtoturargoh va VIP toʻxtash joylari ham mavjud.

Aeroportning avtovokzalidan Chelyabinsk, Nijniy tagil, Serov, Krasnoturinsk, Kamensk-uralskiy, Ozyorsk, Qoʻrgʻon, Magnitogorsk shaharlariga muntazam avtobus qatnovlari amalga oshiriladi.

Aeroport va Yekaterinburg oʻrtasidagi asosiy yoʻl aloqasi 2008-yilda rekonstruksiya qilingan uzunligi 11 km boʻlgan Novokoltsovskaya avtomagistrali boʻylab amalga oshiriladi. Trassa kengligi 8 yoʻlakli boʻlib, har bir yoʻnalishda 4 ta yoʻlakdan iborat. Ikki pogʻonali oʻtish joylari tufayli aeroportdan shahar aylanma yoʻliga avtotransport vositalarining uzluksiz harakatlanishi taʼminlangan.

Korporativ maʼlumotlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Egaligi va rahbariyati[tahrir | manbasini tahrirlash]

Aktsiyalarning 50,19% „Koltsovo-Invest“ YoAJga (Renova kompaniyalar guruhi tomonidan nazorat qilinadi) va blokirovka qiluvchi ulush — 46,08% aktsiyalari — RFFI vakili boʻlgan davlatga tegishli [21]. Aeroport ijrochi direktori Aleksey Piskunov, Yekaterinburgdagi „Aeroportlarni boshqarish kompaniyasi“ YoAJ vakolatxonasi direktori[22]

Aksiyalarning 50,19 % „Kolsovo-Invest“ OAJga (Renova kompaniyalar guruhi tomonidan nazorat qilinadi), yopib qoʻyuvchi ulushga — 46,08% davlat nomidan Rossiya federal mulk jamgʻarmasi egalik qiladi[33]. „Mintaqalar aeroportlari“ YAJ boshqaruvchi kompaniyasining Yekaterinburg vakolatxonasi direktori Aleksey Piskunov aeroport direktori hisoblanadi[34].

Avvalgi bosh direktorlar:

  • 1993—2005 — Yuriy Kirillov (ilgari Sverdlovsk qoʻshma aviaotryadining komandirining oʻrinbosari
  • 2005—2007 — Mixail Maksimov (keyinchalik — Sverdlovsk viloyati hukumati raisining birinchi oʻrinbosari)[35];
  • 2007—2009 — Kirill Shubin (keyinchalik — Sverdlovsk viloyati gubernatori va Sverdlovsk viloyati hukumati ishlari boʻyicha menejer)[36];
  • 2009—2012 — Yevgeniy Chudnovskiy[37].

Mukofotlari[tahrir | manbasini tahrirlash]

Bir necha bor „Yilning eng yaxshi aeroporti“ tanlovi gʻolibi boʻlgan, 2000-yilda Koltsovo „MDHdagi yilning eng yaxshi aeroporti“ mukofotini qoʻlgan kiritdi[manba kerak].

2015-yil 12-martda aeroport Skytrax tadqiqot kompaniyasi mutaxassislari tomonidan 4-yulduzli reyting bilan taqdirlandi[38]. Kolsovo ushbu mukofotni qoʻlga kiritgan jahondagi yigirmanchi aeroportga aylandi.

2019 yilda Koltsovo Rossiya va MDHning eng yaxshi mintaqaviy aeroporti va World Airport Awards 2019 sovrindori deb topildi[39].

Bosma nashri[tahrir | manbasini tahrirlash]

Aeroport Koltsovoga parvoz qiluvchi bir nechta aviakompaniyalar bilan hamkorlikda havo yoʻlovchilari uchun toʻliq rangli Aviaterminal jurnalini chop etadi. Xorijlik yoʻlovchilar uchun jurnal matnining 10 foizi ingliz tilida yoziladi. Jurnal LifeStyle toifasida, yaʼni nashr sahifalarida oʻquvchi turli xil materiallarni topadi: aviakompaniya yangiliklaridan biznes, moda va sayohat haqidagi maqolalargacha.

2006 va 2008-yillarda Koltsovo „Rossiya va MDH mamlakatlaridagi eng dinamik rivojlanayotgan aeroport“, 2009-yilda „Rossiya va MDH mamlakatlaridagi istiqbolli rivojlanayotgan aeroport“ deb topildi[40].

Baxtsiz hodisalar va falokatlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • 1949-yil 30-dekabrda Sverdlovsk yaqinida, Koltsovo aeroportidan 8,5 km janubi-sharqda, Moskvadan Vladivostokga uchib kelayotgan Fuqarolik havo flotining Moskva direksiyasining Li-2 transport samolyoti qulab tushdi. 3 kishi halok boʻldi[41].
  • 1950-yil 5-yanvarda Li-2 samolyotida havo kuchlari xokkey jamoasi halok boʻldi[42][43].
  • 1950-yil 11-avgustda Sverdlovsk yaqinida, Koltsovo aeroportidan 3 km sharqda Xabarovsk — Moskva yoʻnalishi boʻyicha parvoz qilgan Fuqarolik havo flotining 1-Moskva havo guruhining Il-12 samolyoti qulab tushdi. 2 kishi vafot etdi[44].
  • 1951-yil 11-oktabrda Sverdlovsk viloyati Bogdanovich shahridan 18 km janubda Fuqarolik havo flotining Ural boshqarmasining Li-2 samolyoti Adler — Sverdlovsk reysi bilan qulab tushdi. 1 kishi vafot etdi. Yomon ob-havo sharoitida, muzlash va kuchli havo aralashuvi sharoitida ekipaj oʻz yoʻnalishini yoʻqotdi va maydonga qoʻnishga majbur boʻldi[45].
  • 1954-yil 12-noyabrda Koltsovo aeroportidan parvoz paytida Fuqarolik havo floti shimoliy direksiyasining Li-2 samolyoti Leningrad — Novosibirsk yoʻnalishi boʻyicha parvoz qilayotganda qulab tushdi. 6 kishi halok boʻldi. Falokatga ekipajning qopqoqlarni boshqarishdagi xatosi sabab boʻlgan[46].
  • 1955-yil 9-dekabrda Tyumen viloyatidagi Omutinskaya bekati yaqinida Fuqarolik havo flotining Qozogʻiston hududiy boshqarmasining Li-2 samolyoti Moskva — Ust-Kamenogorsk yoʻnalishi boʻylab parvoz qilayotganda qulab tushdi. 7 kishi halok boʻldi. Ekipaj xatosi tufayli samolyot Sverdlovsk-Petropavlovsk uchastkasida parvoz qilishda yoʻnalishini yoʻqotdi. Havo harakatini boshqarish xizmati tomonidan qoniqarsiz parvoz nazorati tufayli yoqilgʻi tugab qolgan samolyot maydonga favqulodda qoʻnishga majbur boʻldi[47].
  • 1956-yil 2-noyabrda Sverdlovsk havo guruhining Li-2 samolyoti Moskvadan Omskga uchib ketayotganda Koltsovo aeroporti yaqinida qulab tushdi. 2 ekipaj aʼzosi halok boʻldi. Ekipaj xatosi tufayli samolyot 1,5 kilometrlik uchish-qoʻnish yoʻlagiga chiqa olmadi[48].
  • 1960-yil 15-yanvarda Sverdlovsk viloyatining Didino qishlogʻi yaqinida Ural United Air Group kompaniyasining Li-2 samolyoti Sverdlovskdan Moskvaga texnik parvozni amalga oshirayotganda qulab tushdi. 1 kishi vafot etdi. Falokat sababi dvigatelning ishdan chiqishi va samolyotning notoʻgʻri tekislanishi edi[49].
  • 1960-yil 27-aprelda Il-18 samolyoti oʻquv parvozi vaqtida halokatga uchradi. 30 metr balandlikda qoʻnish chogʻida samolyot tushish burchagini keskin oshirib, uchish-qoʻnish yoʻlagidagi burun shassisiga urilgan. Keyin u 5 metr balandlikka koʻtarildi va 100 metrga uchib, yana uchish-qoʻnish yoʻlagiga urilgan. Zarba natijasida oldingi qoʻnish moslamasi tutqichining sirgʻasi vayron boʻlgan. Samolyot 10 metrga keskin koʻtarilib, keyin uchish-qoʻnish yoʻlagiga qulagan. Yongʻin sodir boʻlib, samolyot yonib ketgan. Parvoz mexanik vafot etdi[50].
  • 1960-yil 1-mayda Koltsovo aeroporti yaqinida havo hujumidan mudofaa raketasi bilan urilgandan so'ng, SSSR hududida razvedka parvozini amalga oshirayotgan AQSh Harbiy-havo kuchlarining Lockheed U-2 samolyoti qulab tushdi.
  • 1961-yil 16-martda, parvozdan ko'p o'tmay, Fuqarolik havo flotining G'arbiy Sibir hududiy boshqarmasining Tu-104 samolyoti aeroportdan 9 kilometr shimoli-g'arbda, Xabarovskdan Leningradga yo'nalishda Sverdlovskga oraliq qo'nish bilan qulab tushdi. 130-150 m balandlikda parvoz qilgandan so'ng, o'ng dvigatel ishlamay qoldi. Keyinchalik, FAC stajyori tasodifan chap dvigatelni ham o'chirib qo'ydi. Dvigatelni ishga tushirish uchun yetarlicha past balandlikda emasligini hisobga olib, PIC samolyotni Nijneysetskiy hovuzining muziga qo'ndirishga qaror qildi. Samolyot tortilgan qo'nish moslamalari va qanotlari bilan yuqori tezlikda muz ustiga qo'ndi, qirg'oq va unga tutash binolar bilan to'qnashdi. 7 kishi halok bo'ldi: PIC va PIC stajyori, 3 yo'lovchi va dam olish uyida ikkita dam oluvchi. Radio operatori va 15 yo‘lovchi jabrlanmagan. Qolganlari turli jarohatlar olgan[51].
  • 1961-yil 8-iyulda Sverdlovsk viloyati, Nijnesergiskiy tumani, Sosnoviy Bor qishlogʻi yaqinida Ukraina fuqarolik havo floti hududiy boshqarmasining Il-14 samolyoti Kiyev — Sverdlovsk yoʻnalishi boʻyicha parvoz qilgan holda qulab tushdi. 9 kishi halok boʻldi. Ekipajning xatosi tufayli samolyot yetarlicha yonilgʻi bilan toʻldirilmagan va oʻrmonga favqulodda qoʻnishni amalga oshirgan[52].
  • 1967-yil 16-noyabrda Koltsovodan havoga koʻtarilish vaqtida nomaʼlum sabablarga koʻra Sverdlovsk-Toshkent reysi boʻyicha 1-Sverdlovsk aviatsiya eskadronining Il-18 samolyoti halokatga uchradi. 107 kishi halok boʻldi (99 yoʻlovchi va 8 ekipaj aʼzosi)[53].
  • 1973-yil 30-sentabrda aeroportdan 10 km janubi-gʻarbda, Rudniy qishlogʻi yaqinida, Sverdlovsk — Vladivostok yoʻnalishi boʻyicha parvoz qilayotgan Xabarovsk eskadronining Tu-104 samolyoti qulab tushdi. 360 graduslik burilish paytida havoga koʻtarilgandan soʻng, chap tomonda roʻyxat bor edi. Keyin samolyot balandlikni yoʻqota boshladi va uchish-qoʻnish yoʻlagi yaqinida qulab tushdi[54]. 108 kishi vafot etdi.
  • 1975-yil 10-oktabrda SSSR Aviatsiya sanoati vazirligiga qarashli An-8 samolyoti Koltsovodan havoga ko‘tarilish vaqtida dvigatelning yonishi natijasida halokatga uchradi[55].
  • 1978-yil 7-oktabrda Koltsovodan parvoz paytida, barcha dvigatellar ishlamay qolganligi sababli, Yak-40 Jambulga ketayotganda halokatga uchradi. 38 kishi vafot etgan[56].
  • 1984-yil 25-sentabrda Koltsovodan parvoz paytida Gʻarbiy Sibir aviatsiya maʼmuriyatining An-24 samolyoti ishdan chiqish va dvigatelning ishdan chiqishi natijasida Kemerovoga ketayotganda bosimni yoʻqotdi. 1 kishi halok boʻldi, yana 3 kishi jarohat oldi[57].
  • 1986-yil 20-oktabrda Kuybishevdagi Kurumoch aeroportiga qoʻnayotganda Shimoliy Kavkaz UGAning Tu-134 samolyoti Sverdlovskdan Grozniyga parvoz qilayotganda halokatga uchradi. 66 yoʻlovchi va 4 ekipaj aʼzosi halok boʻldi. Falokatga ekipaj tomonidan parvozlar xavfsizligi qoidalarini qoʻpol ravishda buzish sabab boʻldi[58].
  • 1989-yil 13-yanvarda 1-Sverdlovsk aviatsiya eskadronining An-12 samolyoti Xarkovga yuk reysini amalga oshirayotganda halokatga uchradi. Parvozdan keyin dvigatellar parvoz rejimida ishlashda davom etdi. Ekipaj qaytishga qaror qildi. Qoʻnish vaqtida samolyot yonib ketdi va uchish-qoʻnish yoʻlagidan chiqib ketdi[59].
  • 1990-yil 14-sentabrda Volgograd eskadronining Yak-42 samolyoti aeroportdan 1,7 kilometr g‘arbda qulab tushdi va 4 kishi halok bo‘ldi. Falokatga ekipajning uchish texnikasidagi qo'pol xatolari sabab bo'lgan[60].
  • 2001-yil 4-iyulda Irkutsk viloyati, Burdakovka qishlogʻi yaqinida Vladivostok Avia kompaniyasining Tu-154 samolyoti Yekaterinburg - Vladivostok yoʻnalishi boʻyicha parvoz qilayotganda halokatga uchradi. 145 kishi halok boʻldi. Ekipaj xatosi tufayli samolyot hujumning oʻta kritik burchaklariga yetib bordi va yiqilib tushdi[61]. Video YouTubeda
  • 2010-yil 6-noyabr kuni soat 04:25 da 143 yoʻlovchi va 8 ekipaj aʼzosi boʻlgan Airbus A321 Dubay — Yekaterinburg reysi bilan uchish-qoʻnish yoʻlagidan 30 metrga chiqib ketdi. Hech qanday zarar yoʻq. Hodisa qoʻnish joyidagi muz tufayli sodir boʻldi[62].
  • 2012-yil 5-noyabr kuni bortida 200 dan ortiq yoʻlovchi boʻlgan Red Wings Tu-204 samolyoti uchish-qoʻnish yoʻlagini 32 metrga bosib oʻtdi. Hech kim jabrlanmadi[51]. Voqea sababi ekipajning xatosi edi[63]. Prichinoy ChP stala oshibka ekipaja[64].
  • 2016-yil 21-dekabr kuni soat 01:01 da Yekaterinburg shahridagi Koltsovo aeroportida Yekaterinburg-Phuket yoʻnalishida parvoz qilayotgan Azur Air Boeing 767-300 samolyoti tezlanish vaqtida manevrni toʻxtatdi va uchish-qoʻnish yoʻlagidan chiqib ketdi[65]

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. „Объемы перевозок через аэропорты России“ [Transportation volumes at Russian airports] (ru). www.favt.ru. Federal havo transporti agentligi. 2016-yil 30-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 23-oktyabr.
  2. „Официальный интернет-портал правовой информации“. publication.pravo.gov.ru. 2019-yil 18-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 8-dekabr.
  3. „Распоряжение Правительства Российской Федерации от 20 апреля 2016 года № 726-р «Об утверждении перечня аэропортов федерального значения»“. Правительство России (2016-yil 20-aprel). 2016-yil 8-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 18-noyabr.
  4. „Пассажиры назвали аэропорт Кольцово лучшим в России“. e1.ru (2015-yil 12-fevral). 2015-yil 24-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 7-avgust.
  5. „Дмитрий Медведев в «Кольцово» проследил за посадкой резервного президентского ИЛ-62“. www.e1.ru. 2017-yil 1-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 18-noyabr.
  6. „Президент России Дмитрий Медведев осмотрел новый аэровокзальный комплекс «Кольцово»“. www.e1.ru. 2017-yil 1-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 18-noyabr.
  7. Татьяна Апрельская. „Не время для хабов“. «Деловой квартал - Екатеринбург» (2009-yil 9-noyabr). 2011-yil 27-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2009-yil 25-dekabr.
  8. „Международный аэропорт «Кольцово» нацелен обслужить в наступившем году более 3 миллионов пассажиров“. Официальный сайт аэропорта «Кольцово» (2011-yil 21-yanvar). 2011-yil 25-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2011-yil 21-yanvar.
  9. „Евгений Куйвашев и Александр Якоб открыли новый грузовой комплекс в аэропорту Кольцово“ (ru). Официальный портал Екатеринбурга. 2017-yil 1-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 18-noyabr.
  10. „Архивированная копия“. 2020-yil 16-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 14-may.
  11. Aeroport „Kolsovo“ gotov k vixodu na pole // AviaPort. Novosti
  12. V aeroportu „Kolsovo“ otkrilsya noviy mejdunarodniy terminal | e1.ru — novosti Yekaterinburga
  13. https://www.ekburg.ru/aboutcity/record_ekaterinburg/our_city/1285/
  14. „Для развития региональных маршрутов екатеринбургский аэропорт Кольцово приобрел четыре самолета Embraer 120“ (ru). аэропорт КОЛЬЦОВО. аэропорт КОЛЬЦОВО. 2016-yil 4-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 18-noyabr.
  15. Путякова, Полина. „Первым делом — самолёты. Меряемся аэропортами“ (ru). Город. 2018-yil 3-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 2-mart.
  16. „В маршрутной сети Кольцово появляются новые региональные рейсы | AviaPort. Daydjest“. 2020-yil 30-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 30-iyun.
  17. 17,0 17,1 „В Екатеринбурге официально появился второй базовый перевозчик | Aviatransportnoe obozrenie“. 2021-yil 14-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 14-aprel.
  18. „Возьмут под крыло: Экономика: Облгазета“. 2021-yil 14-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 14-aprel.
  19. „Aeroflot will operate flights to Goa’s new airport from Moscow and Yekaterinburg“. Aeroflot. Qaraldi: 2023-yil 7-fevral.
  20. „Aeroflot to launch services to Goa Mopa from Oct-2023“. CAPA. Qaraldi: 2023-yil 8-fevral.
  21. „AEROFLOT ADDS EKATERINBURG – GOA / ISTANBUL SERVICE FROM LATE-NOV 2022“. Aeroroutes. Qaraldi: 2022-yil 16-noyabr.
  22. „Air Arabia Abu Dhabi launches new routes to Russia“ (2022-yil 28-noyabr). Qaraldi: 2022-yil 5-dekabr.
  23. „Новый авиарейс свяжет Ростов-на-Дону с Екатеринбургом и Норильском“. Rostov-on-Don Airport (2016-yil 20-yanvar). Qaraldi: 2016-yil 20-yanvar.
  24. „Timetable“.
  25. „"Победа" открыла продажу билетов на семь новых направлений“. Pobeda Airlines LLC. 2015-yil 5-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 2-dekabr.
  26. „Улан-Удэ и Томск свяжут постоянные рейсы“ (2021-yil 23-mart).
  27. Liu, Jim „Red Wings expands Ekaterinburg domestic network in Oct 2020“. Routesonline. Qaraldi: 2020-yil 8-oktyabr.
  28. Liu, Jim. „RusLine adds new domestic sectors in 1Q20“. Routesonline (2019-yil 20-dekabr). Qaraldi: 2019-yil 20-dekabr.
  29. „Возобновляются рейсы Томск - Екатеринбург!“. tomskairport.ru. ООО «Аэропорт ТОМСК». Qaraldi: 2018-yil 1-noyabr.
  30. „Shirak Avia Expands Russia Network in 4Q22“ (en-GB). Aeroroutes (2022-yil 29-noyabr). Qaraldi: 2022-yil 29-noyabr.
  31. „"Уральские авиалинии" в ноябре откроют прямой рейс Екатеринбург-Владивосток“ (ru). Interfax-Russia.ru (2019-yil 9-sentyabr). Qaraldi: 2019-yil 9-sentyabr.
  32. 32,0 32,1 Liu, Jim. „UTair plans new regional routes from Ufa in May 2017“. Routesonline (2017-yil 6-aprel). Qaraldi: 2017-yil 6-aprel.
  33. Sverdlovskaya oblast stanet aksionerom Kolsovo — Novosti — AVIA.RU
  34. „Руководство“ (ru) (deadlink). аэропорт КОЛЬЦОВО. аэропорт КОЛЬЦОВО. 2017-yil 20-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 18-noyabr.
  35. Maksimov Mixail Igorevich // UralPolit.ru. Katalog (Wayback Machine saytida 2011-10-18 sanasida arxivlangan). — 14.01.2010.
  36. Shubin Kirill Yevgenevich // Yandeks. Press-portretiAndoza:Недоступная ссылка. — 14.01.2010.
  37. Ирина Леванова. „Гендиректора аэропорта «Кольцово» отправили в отставку. - Деловой квартал“ (ru). ekb.dkvartal.ru. 2013-yil 14-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 18-noyabr.
  38. Аэропорт «Кольцово».. „Международный аэропорт Кольцово получил 4 звезды Skytra“. Официальный сайт аэропорта «Кольцово» (2015-yil 12-mart). 2018-yil 16-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 22-mart.
  39. „Эксперты и пассажиры признали «Кольцово» лучшим аэропортом России и стран СНГ“. [sayt ishlamaydi]
  40. „Рейтинг аэропорта“ (ru). аэропорт КОЛЬЦОВО. аэропорт КОЛЬЦОВО. 2017-yil 1-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 18-noyabr.
  41. „Катастрофа Ли-2 Московского управления ГВФ близ а/п Свердловск-Кольцово“. 2012-yil 4-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 26-iyul.
  42. „Уроки хоккейной истории. Гибель хоккейной команды ВВС (часть1)“ (oʻlik havola — tarix ). Хоккейная история. Pro Sport DV. Qaraldi: 2009-yil 30-dekabr. [sayt ishlamaydi]Andoza:Недоступная ссылка
  43. „Катастрофа C-47 в аэропорту Кольцово. Гибель хоккеистов команды ВВС (борт 42 красный), 07 января 1950 года“. AirDisaster.ru. 2016-yil 29-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 18-noyabr.
  44. „Катастрофа Ил-12 1-й Московской авиагруппы ГВФ близ а/п Свердловск-Кольцово“. 2012-yil 4-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 26-iyul.
  45. „Катастрофа Ли-2 Уральского управления ГВФ близ ст. Богданович, Свердловская область“. 2012-yil 4-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 26-iyul.
  46. „Катастрофа Ли-2 Северного ТУ ГВФ в а/п Свердловск-Кольцово“. 2012-yil 4-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 26-iyul.
  47. „Катастрофа Ли-2 Казахского ТУ ГВФ в Тюменской области“. 2012-yil 4-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 18-oktyabr.
  48. „Катастрофа Ли-2 Уральской ОАГ ГВФ в Свердловской области“. 2012-yil 4-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 26-iyul.
  49. „Катастрофа Ли-2 Свердловской авиагруппы Западно-Сибирского ТУ ГВФ близ а/п Кольцово“. 2012-yil 4-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 26-iyul.
  50. „Катастрофа Ил-18А Уральской ОАГ ГВФ в а/п Кольцово“. AirDisaster.ru. 2012-yil 15-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 17-yanvar.
  51. „Катастрофа Ту-104Б ЗС УГВФ в Свердловске“. 2012-yil 4-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 22-iyul.
  52. „Катастрофа Ил-14П Украинского управления ГВФ в Свердловской области“. 2012-yil 4-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 26-iyul.
  53. „Катастрофа Ил-18В Уральского УГА в а/п «Кольцово» (Свердловск) (борт CCCP-75538), 16 ноября 1967 года“. AirDisaster.ru. 2011-yil 11-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2009-yil 30-dekabr.
  54. „Катастрофа Ту-104Б Хабаровского ОАО в а/п «Кольцово»“. AirDisaster.ru. 2012-yil 4-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 17-yanvar.
  55. „Катастрофа Ан-8 ЛИИ им. Громова в районе а/п Кольцово“. 2012-yil 4-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 26-iyul.
  56. „Катастрофа Як-40 Казахского УГА в аэропорту «Кольцово» (борт CCCP-87437), 07 октября 1978 года“. AirDisaster.ru. 2011-yil 12-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2009-yil 30-dekabr.
  57. „Авиационное происшествие с Ан-24РВ Западно-Сибирского УГА близ а/п Свердловск-Кольцово“. AirDisaster.ru. 2012-yil 4-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 8-avgust.
  58. „Катастрофа Ту-134А Северо-Кавказского УГА в а/п Курумоч (Куйбышев)“. AirDisaster.ru. 2012-yil 30-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 8-avgust.
  59. „Авария Ан-12Б Уральского УГА в а/п «Кольцово»“. AirDisaster.ru. 2012-yil 4-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 17-yanvar.
  60. „Катастрофа Як-42 Волгоградского ОАО в а/п «Кольцово»“. AirDisaster.ru. 2012-yil 4-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 17-yanvar.
  61. „Катастрофа Ту-154М а/к 'Владивосток-авиа' в районе Иркутска“. 2012-yil 30-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 26-iyul.
  62. „Самолет авиакомпании "Уральские авиалинии" при посадке выкатился за пределы взлетно-посадочной полосы“. www.e1.ru. 2017-yil 1-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 18-noyabr.
  63. „ТУ-204 выкатился с полосы при посадке в «Кольцово»“. 2012-yil 7-dekabrda asl nusxadan arxivlangan.
  64. „Телеграмма Росавиации № 070800 от 07.12.2012 г.“. Приволжское межрегиональное территориальное управление воздушного транспорта Федерального агентства воздушного транспорта (2012-yil 7-dekabr). 2016-yil 4-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 18-noyabr.
  65. „После инцидента с Boeing 767-300 в Кольцово проводится проверка - ИА REGNUM“ (ru). ИА REGNUM. 2016-yil 21-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 21-dekabr.

Havolalar[tahrir | manbasini tahrirlash]