Marganets

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Oʻtish: foydalanish, Qidir
Marganets / Manganum (Mn)
Atom raqami 25
Koʻrinishi Och kulrang, qattiq, moʻrt metall
Atom xossasi
Atom massasi
(molyar massasi)		 54,93805 m. a. b. (g/mol)
Atom radiusi 135 pm
Ionlashish energiyasi
(birinchi elektron)		 716,8 (7,43) kJ/mol (eV)
Elektron konfiguratsiyasi [Ar] 3d5 4s2
Kimyoviy xossalari
Kovalentlik radiusi 117 pm
Ion radiusi (+7e) 46 (+2e) 80 pm
Elektrmanfiylik
(Poling boʻyicha)		 1,55
Elektrod potensiali 0
Oksidlanish darajasi 7, 6, 4, 3, 2, 0, −1
Termodinamik xossalari
Zichlik 7,21 g/sm³
Solishtirma issiqlik sigʻimi 0,477 J/(K·mol)
Issiqlik oʻtkazuvchanlik (7,8) Vt/(m·K)
Erish harorati 1 517 K
Erish issiqligi (13,4) kJ/mol
Qaynash harorati 2 235 K
Qaynash issiqligi 221 kJ/mol
Molyar hajm 7,39 sm³/mol
Kristall panjarasi
Panjara tuzilishi kubik
Panjara davri 8,890 Å
Panjara/atom nisbati n/a
Debay harorati 400,00 K

Marganets - unsurlar davriy jadvalining 25 unsuri, metall.

Mundarija

[tahrir] Nomining kelib chiqishi va ochilish tarixi

Qadimiy yunon faylasufi Fales Miletskiy temirni tortadigan qora mineralning nushalarini oʻrgangan. U uni "magnetis litos" - Shimoliy Yunonistonning sharqiy qismi - Fessaliyaning togʻli joyi Magnesiyadan boʻlgan tosh deb ataydi. Hozirda bu magnitli temir - temirning qora oksidi - Fe3O4 - boʻlganligi aniqlangan.

Rim tajribachisi Pliniy Katta esa shunga oʻxshagan, ammo magnitlik xususiyatiga ega boʻlmagan mineralni magnetis (yoki magnes) termini bilan atagan. Keyinchalik, bu mineralni pirolyuzit, (yunonchadan "pir" - olov va "lusis" - tozalash, chunki, uni eritilgan shishaga qoʻshganda u rangsizlanardi, soʻzlaridan olingan) deb atashdi. Bu marganetsning dioksidi edi. Oʻrta asrlarda, qoʻlyozmalar koʻchirilayotganda magnes avval mangnesga, keyin manganesga aylanadi.

1774-yilda shved mineralogi Y. Gan pirolyuzitdan yangi metallni ajratadi va unga manganets nomini beradi. Shu koʻrinishda u Evropa tillarida (ingl. va frans. manganese, nem. Mangan) saqlanib qoladi. Rus tilining qoidalari "ngn" qoʻshilmasini rgnga aylantiradi - shunday qilib manganetsdan marganets paydo boʻladi.

[tahrir] Tabiatda tarqalishi

Marganets - Yerda tarqalishi boʻyicha 14-element, yer poʻstida esa temirdan keyin ikkinchi ogʻir metall (yer poʻsti atomlarining umumiy sonidan 0,03%).

[tahrir] Marganets minerallari

  • pirolyuzit MnO2·xH2O, eng keng tarqalgan mineral.
  • manganit (manganets rudasi) MnO(OH)
  • braunit 3Mn2O3·MnSiO3
  • gausmanit (MnIIMn2III)O4
  • rodoxrozit (marganetsli shpat, malina rangli shpat) MnCO3

[tahrir] Olinishi

1. Gausmanitdan yoki qizdirilgan pirolyuzitdan (gausmanitga oʻtib ketadi) alyuminotermik usul bilan:

3(MnIIMn2III)O4 + 8Al → 9Mn + 4Al2O3

2. Temir tarkibli marganets oksid rudalaridan koks bilan qaytarish yoʻli bilan.Bu usul bilan metallurgiyada odatda ferromarganets olinadi (≅80 % Mn).

[tahrir] Ximik hossalari

Oksidlangan shakli Qaytarilgan shakli Muhit E0, В
Mn2+ Mn H+ −1,186
Mn3+ Mn2+ H+ +1,51
MnO2 Mn3+ H+ +0,95
MnO2 Mn2+ H+ +1,23
MnO2 Mn(OH)2 OH− −0,05
MnO42- MnO2 H+ +2,26
MnO42- MnO2 OH− +0,62
MnO4− MnO42- OH− +0,56
MnO4− H2MnO4 H+ +1,22
MnO4− MnO2 H+ +1,69
MnO4− MnO2 OH− +0,60
MnO4− Mn2+ H+ +1,51


Unsurlarning davriy jadvali
H He
Li Be B C N O F Ne
Na Mg Al Si P S Cl Ar
K Ca Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn Ga Ge As Se Br Kr
Rb Sr Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag Cd In Sn Sb Te I Xe
Cs Ba * Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg Tl Pb Bi Po At Rn
Fr Ra ** Rf Db Sg Bh Hs Mt Ds Rg Uub Uut Uuq Uup Uuh Uus Uuo
* La Ce Pr Nd Pm Sm Eu Gd Tb Dy Ho Er Tm Yb Lu
** Ac Th Pa U Np Pu Am Cm Bk Cf Es Fm Md No Lr
Kimyo Bu kimyo haqida tugallanmagan maqoladir.
Iltimos, ushbu sahifani toʻldiring.
"http://uz.wikipedia.org/wiki/Marganets" dan olindi
Koʻrinishlar<!--Views-->
Shaxsiy uskunalar
o‘zgarishlar / ўзгаришлар