Chelyabinsk

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Chelyabinsk - RF Chelyabinsk viloyatidagi shahar (1743 yildan), viloyat markazi. RFning muhim iktisodiy, madaniy, ilmiy markazi, yirik transport yoʻllari chorrahasi. Jan. Uralning sharqiy yon bagʻrida, Miass daryosi sohilida joylashgan. Aholisi 1077,2 ming kishi (2002). Qora (metallsozlik kti, quvur prokati zdi) va rangli metallurgiya, mashinasozlik va metallsozlik ("Chelyabinsk abraziv zavodi", "Polyot", "Turbodetal" korxonalari; traktor, stanoksozlik, "Teplopribor", soatsozlik, yul tuzatish mashinalari zdlari va boshqalar) sanoatlari mavjud. Issiklik elektr styasi ishlab turibdi.

1736 yilda rus qalʼasi sifatida boshqirdlarning Selyaba (Chelyaba) qishlogʻi oʻrnida vujudga kelgan. 1743 yildan shahar, Iset provinsiyasi (Perm, keyinroq Ufa noibligi), 1796 yildan Orenburg gubernyasining uyezd shahri. 19a. ning 90- yillarida Buyuk Sibir magistrali va Yekaterinburg yoʻnalishidagi temir yoʻl qurilishi munosabati bilan shahar yirik transport va savdo markaziga aylandi. Sanoattez rivojlandi. 1933 yil da traktor zdi (CHTZ) qurylib foydalanishga topshirildi. Urush davrida (1941—45) Ch.ga 60 ga yaqin sanoat korxonasi evakuatsiya qilindi. Shu davrda shahar sanoati turli harbiy qurollarni ishlab chikardi. Aeroport bor. universitet, politexnika, qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash va elektrifikatsiyalash, tibbiyot, jismoniy tarbiya, ped., madaniyat oliy ukuv yurtlari, i.t. institutlari faoliyat koʻrsatadi. 4 teatr, filarmoniya, oʻlkashunoslik muzeyi, kartinalar galereyasi mavjud.