Tobias Asser

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Tobias Asser
TMCasser.jpg
Tobias Asser in 1911
Tavalludi
Tobias Michel Karel Asser

28-aprel 1838-yil
Vafoti 29-iyul 1913-yil(1913-07-29)
(75 yoshda)
The Hague, Netherlands
Fuqaroligi Kingdom of the Netherlands
Turmush oʻrtogʻi
Johanna Ernestina Asser (turm. 1864)
Otasi Carel Daniël Asser
Onasi Rosette Henry Godefroi
Mukofotlari Nobel Peace Prize (1911)

Tobias Maykl Karel Asser (Dutch pronunciation: [ˈtoːbiɑs miˈʃɛl ˈkaːrel ˈɑsər] ; 1838-yil 28-aprel - 1913-yil 29-iyul) gollandiyalik huquqshunos va huquqshunos olim.

1911-yilda u xalqaro xususiy huquq sohasidagi faoliyati, xususan, xalqaro xususiy huquq boʻyicha Gaaga konferentsiyasini (HCCH) tashkil etishdagi yutuqlari uchun (Alfred Frid bilan birgalikda) Tinchlik uchun Nobel mukofotiga sazovor boʻldi.

Hayot[tahrir | manbasini tahrirlash]

Tobias Maykl Karel Asser 1838-yil 28-aprelda Niderlandiyaning Amsterdam shahrida tugʻilgan. U Karel Daniel Asserning (1813-1885) oʻgʻli va Karel Asserning (1780-1836) nabirasi edi. U Amsterdam universiteti va Leyden universitetida huquqshunoslik boʻyicha tahsil olgan va Amsterdam universitetida huquq professori boʻlgan.

Asser Jon Westlake va Gustav Rolin-Jaequemyns bilan Revue de Droit International et de Législation Comparée jurnaliga asos solgan. Shuningdek, u 1873-yilda Institut de Droit International[1] ga asos solgan. 1880-yilda Niderlandiya Qirollik sanʻat va fanlar akademiyasining aʻzosi boʻldi.[2]

Xalqaro xususiy huquq boʻyicha Gaaga konferentsiyasi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Asser xalqaro xususiy huquq sohasidagi yetakchi huquqshunos edi va xususiy transchegaraviy munosabatlarni tartibga soluvchi mustahkam huquqiy asoslar tinchlik va barqarorlikka yordam berishiga qatʻiy ishongan. 1893-yilda Asser xalqaro xususiy huquq sohasidagi nufuzli global tashkilot - HCCHning Birinchi Diplomatik sessiyasini chaqirish tashabbusi bilan chiqdi. Ishtirokchi davlatlar Avstriya-Vengriya, Belgiya, Fransiya, Germaniya, Italiya, Lyuksemburg, Niderlandiya, Portugaliya, Ruminiya, Rossiya, Ispaniya va Shveytsariya edi. Asser sessiyaning prezidenti etib saylandi va keyinchalik mos ravishda 1894, 1900 va 1904-yillarda boʻlib oʻtgan ikkinchi-toʻrtinchi sessiyalarda qayta saylandi. Uning rahbarligida HCCH Nikoh (1902), Ajralish (1902), Vasiylik (1902), Fuqarolik protsessual (1905), Fuqarolik protsessi (1905), Xalqaro xususiy huquq normalarini birlashtiruvchi bir qator koʻp tomonlama shartnomalar, Gaaga konventsiyalarini ishlab chiqdi Nikoh (1905) va fuqarolik huquqlaridan mahrum boʻlish (1905).

1911-yilda Asser tinchlik uchun Nobel mukofotini oldi. 1911-yil 10-dekabrda Nobel qoʻmitasi raisi Yorgen Gunnarsson Lovland oʻzining taqdirlash marosimidagi nutqida Asserning xalqaro xususiy huquq sohasidagi faoliyatini va uning HCCHni tashkil etishdagi yutuqlarini Nobel Tinchlik mukofotini olish sabablari sifatida alohida taʼkidlab, Asserni shunday taʼrifladi. "XVII asrda Niderlandiyaning xalqaro huquq sohasidagi kashshof ishining davomchisi yoki qayta tiklangani", oʻz davrining Gyugo Grotius.[3]

Gaaga tinchlik konferentsiyasi[tahrir | manbasini tahrirlash]

U 1899 va 1907-yillarda Gaaga tinchlik konferentsiyasida Niderlandiyaning delegati boʻlgan[1]

Doimiy arbitraj sudi[tahrir | manbasini tahrirlash]

1902-yilda u 1899-yildagi Gaaga tinchlik konferentsiyasi (Kaliforniya ishi boʻyicha dindorlar jamgʻarmasi) natijasida tashkil etilgan Doimiy Arbitraj sudi homiyligida ikki davlat tomonidan olib borilgan xalqaro nizolarni tinglash uchun birinchi hakamlik hayʻatida oʻtirdi.). U, shuningdek, Gaaga Xalqaro huquq akademiyasini tashkil etishda ishtirok etdi, garchi u 1923-yilda uning asos solinganini koʻrishgacha yashamagan edi[1]

Asser 1913-yil 29-iyulda Gaagada vafot etdi.

Ism[tahrir | manbasini tahrirlash]

Xususiy va ommaviy xalqaro huquq, Yevropa huquqi va xalqaro tijorat arbitraji sohalaridagi tadqiqot institutiga Tobias Maykl Karel Asser nomi berilgan. Bu Gollandiyaning Gaaga shahrida joylashgan TMC Asser Instituti.[4]

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. 1,0 1,1 1,2 „In Memoriam: T. M. C. Asser“. American Journal of International Law. 8-jild, № 2. American Society of International Law. April 1914. 343–44-bet. doi:10.1017/S0002930000769867.
  2. „Tobias Michaël Carel Asser (1838–1913)“. Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences. Qaraldi: 26-iyul 2015-yil.
  3. „Tobias Asser – Facts“. www.nobelprize.org. Qaraldi: 3-noyabr 2017-yil.
  4. „Tobias M.C. Asser“ (en). T.M.C. Asser Instituut. Qaraldi: 26-aprel 2022-yil.

Havolalar[tahrir | manbasini tahrirlash]