Grigoriy Perelman

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Grigoriy Perelman
Tavalludi 13-iyun 1966 (1966-06-13) (53 yosh)
Leningrad, Sovet Ittifoqi
Fuqaroligi Rossiya
Sohasi Matematika
Alma mater Leningrad davlat universiteti
Akademik rahbarlari Aleksandr Aleksandrov
Yuriy Burago
Mashhur ishlari Riemannian geometriyasi
Geometrik topologiya
Qalb gipotezasi isboti
Poincaré gipotezasi isboti
Mashhur sovrinlari Sankt-Peterburg Matematika jamiyati mukofoti (1991) (qabul qilgan)
EMJ mukofoti (1996) (rad etgan)
Fields medali (2006) (rad etgan)
Ming yillik mukofoti (2010) (rad etgan)

Grigoriy Yakovlevich Perelman (ruscha: Григорий Яковлевич Перельман) (1966-yil 13-iyunda tugʻilgan) – rossiyalik matematik. Perelman Riemannian geometriyasi hamda Geometrik topologiya sohalariga hissa qoʻshgan. 1994-yil Qalb gipotezasini isbotlagan. 2003-yilda Thurston gipotezasini isbotlab berdi, uning isboti 2006-yilda tasdiqlandi. Bu esa Poincaré gipotezasi (talaffuzi: Puankare) toʻgʻri ekanligi isbotlanishiga olib keldi.

2006-yilda Perelmanga Fields medali taklif qilingan, ammo olim „Meni pul yoki shuhrat qiziqtirmaydi; hayvonot bogʻidagi hayvon kabi koʻrgazma boʻlishni istamayman“, deb, uni qabul qilishdan bosh tortgan. 2006 yilda Science ilmiy jurnali Perelman Poincaré gipotezasini isbotlab berganini „Yilning ilmiy yutugʻi“ deb topdi. Bundan oldin ushbu mukofot matematika sohasida ishlagan shaxsga berilmagan edi.

2010-yilning martida Perelman Poincaré gipotezasini hal qilgani uchun Clay matematika instituti taklif qilgan Ming yillik masalalari mukofotiga loyiq deb topildi. Oʻsha yilning iyulida olim 1 million dollar mukofotni olishdan bosh tortdi. Perelman Clay matematika instituti Ming yillik masalalari kengashi qarori odil emasligini, chunki Poincaré gipotezasini yechishga qoʻshgan hissasi unga hujum qilish maqsadida Ricci oqimi ustida ishlagan matematik Richard Hamilton hissasidan koʻproq emasligini aytdi. Perelman 1996-yilda Yevropa matematika jamiyati mukofotini ham rad etgan. Hozirgi kunda Poincaré gipotezasi Ming yillik masalalarga kiritilgan yetti masala orasida oʻz yechimini topgan yagona masaladir.