Kara dengizi

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Kara dengizi - Shim. Muz okeani qavzasidagi chekka dengiz. Novaya Zemlya, Frans Iosif Yeri o.lari va Severnaya Zemlya arxipelagi oraligʻida. Mayd. 883 ming km2 (orollari bilan 893 ming km2). K.d., asosan, shelf zonasida joylashgan. Chuq. 30–100 m, maksimal chuq. 600m, suv hajmi 112 ming km3. Uzunligi (jan.-gʻarbdan shim.-sharqqa) 1500 km, eni (shim. qismida) 800 km. Orol koʻp. Yirik qoʻltiklari Ob va Yenisey. Dengizga Taymir, Pyasina, Yenisey, Ob, Kara daryolari quyiladi. Dengiz unga quyiluvchi Kara daryosi nomini olgan. Dengizda arktika iqlimi hukmron. Qishi davomli, sovuq, yozi qisqa, salqin. Yanv.ning oʻrtacha t-rasi — 20°, — 30°, iyulniki —G dan 5° gacha. Qishda kuchli shamol va boʻronlar, yezda tez-tez tuman boʻlib, iyulda ham sovuq kunlar 6 kundan 20 kungacha yetadi. Dengiz yilning koʻp qismida muz bilan qoplanib yotadi. Havo t-rasi dengizning shim.da 9—10 oy, jan.da 7—8 oy davomida 0°dan past boʻladi. Yiliga 3—4 oy qutb tuni, 2—3 oy qutb kuni boʻladi. Har xil baliklar (treska, muksun, nelma) va dengiz hayvonlari (nerpa, beluxa, dengiz quyoni, oq ayiq) ovlanadi. Asosiy porti — Dikson. Dengiz kemalari Yenisey daryosiga Dudinka va Igarka portlarigacha kira oladi.[1]

Manbalar[tahrir]

  1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil