Abu Ali ibn Sino
| Sharqiy falsafa |
|
|---|---|
 |
|
|
Ism |
ابن سينا (Abū ʿAlī al-Ḥusayn ibn ʿAbd Allāh ibn Sīnā; Avitsenna) |
|
Tavalludi |
|
|
Vafoti |
taxm. 16-avgust, 1037-yil (57 yoshda) |
|
Falsafa maktabi |
|
|
Asosiy qiziqishlari |
tibbiyot, alkimyo, astronomiya, falsafa, islomshunoslik, mantiq, matematika, fizika, nazm, teologiya |
|
Mashhur fikrlari |
Zamonaviy tibbiyot otasi, moment konsepti va aromaterapiya, neyropsixiatriya kashshofi. |
|
Olgan taʼsirlari |
Arastu, Galen, Plotinus, Aflotunchilik, Muhammad, Vosil ibn Ota, al-Kindiy, al-Forobiy, al-Roziy, al-Beruniy |
'Abu Ali ibn Sinoʻ (toʻliq ismi: Abū ‘Alī al-Husayn ibn ‘Abd Allāh ibn Sīnā al-Balkhī; forcha: ابوعلى سينا/پورسينا; arabcha: أبو علي الحسین بن عبدالله بن سینا) tojik[2] olimi, faylasufi. 980-yilning 18-iyunida Buxoroda tugʻilgan va 1037-yilning 16-avgustida Hamadonda vafot etgan.
[tahrir] Tarjima holi
U 980-yilda Buxoro yaqinidagi Afshona qishlogʻida dunyoga keldi. 5-10 yoshlarida maktabda talim oldi. Maktabni bitirgach, ustozi Abu Abdullohdan mantiq, tibbiyot, falsafa, riyoziyot va fiqh ilmlarini oʻrganadi. 16 yoshidan boshlab turli fanlar boʻyicha Sharq va Gʻarb olimlarining ilmiy asarlarini mustaqqil oʻrganadi. Ayniqsa u tabobat ilmining qadimgi allomalari Gippokrat va Galen hamda oʻrta asr Sharqining buyuk hakimi va mutaffakiri Abu Bakr ar-Roziy (864—925)ning asarlarini puxta oʻrganadi. Ibn Sino 17 yoshidayoq eʼtiborli hakim va olim boʻlib yetishadi. U amr Nuh ibn Mansurni davolab tuzatgach, somoniylarning saroy kutubxonasidan foydalanishga ruxsat oladi. Kutubxinada u bir yil davomida turli sohalardagi ilmiy asarlarni mutolaa qilib, bilmlarni chuqurlashtiradi. XI asr oxiri va X asr boshlarida Movarounnahr va Hurosonda yuzaga kelgan ogʻir sharoitda Ibn Sino ona shahri Buxoroni tark etib, avval Urganchda, xorazmshoh Maʼmun saroyidagi olimlar qatoridan joy oladi. Soʻngra Mahmud G`aznaviyning tazyiqi tufayli Xorazmdan ham chiqib ketadi. U umrining oxirigacha Obivat, Goʻrgon, Ray, Qazvin, Isfaxon, Xamadon shaharlarida hukmdorlar qoʻlostida tabiblik va vazirlik qiladi.
1037-yilda Hamadonda vafot etadi. Ibn Sino arab va fors tillarida fanning turli sohalari boʻyicha 300 dan ortiq asarlar yozdi. Bu asarlarning eng buyugi «Tib qonunlari» asaridir.
Ibn Sino asarlari 280 dan ortiqdir. Shulardan 40-dan ortigʻi meditsinaga oid, 30 ga yaqini turli tabbiy fanlarga, 180 ta risolasi falsafa, mantiq, ruxshnoslik, geologiya, etika va ijtimoiy masalalarga, 3 risolasi musiqiy ilmga bagishlangan. Lekin bizga bu asarlarning 160 ga yaqini yetib kelgan. Asarlar orasidagi 18 jildli «Kitob uf-shifo» asarini falsafa bilimlar qomusi desa boʻladi. U «Urjuza» risolasi muallifi.
[tahrir] Manbalar
[tahrir] Ishoratlar
 |
Bu shaxsiyat haqida tugallanmagan maqoladir. Iltimos, ushbu sahifani toʻldiring. |
