Qutlugʻmurod inoq madrasasi

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Qutlugʻmurod inoq madrasasiXivadagi meʼmoriy yodgorlik (180412); Ichan qalʼa tarkibida. Olloqulixonning togʻasi Qutlugʻmurod Inoq qurdirgan; vasiyatiga binoan miyonsaroy zamini tagiga dafn etilgan. Madrasa toʻrtburchak tarhli (57x44 m), masjid va darsxona (tarhi 5x5 m), hujralar (3x3 m), hovli (31,8x27,8 m) hamda hovli oʻrtasidagi sardoba (diametri 7,15 m)dan iborat. Q.Qutlugʻmurod inoq madrasasi Xivada dastlab qurilgan 2 qavatli madrasa boʻlib, Xiva madrasalariga xos boʻlmagan 2 qavatli, 3 ochiq ravoqli, bosh tarzi ochiq va mahobatli qilib bunyod etilgan; bino gʻishtdan loy bilan terilgan, poydevori devoridan yogʻoch toʻsinlar (sardobaniki marmar) bilan ajratilgan. Bosh tarzidagi peshtoq va uning 2 D. yoni 3 ravoqli, burchaklariga guldastalar ishlangan; peshtoq orqali miyonsaroyga kiriladi. Miyonsaroy 3 xonali, 2 yonida madrasa va darsxona joylashgan; masjid va darsxona gumbazi qalqonsimon bagʻallarga bogʻlangan, yozgi masjid pastak gumbaz bilan, hujralar balxi gumbaz bilan yopilgan; sardobaning gumbazi silindrsimon poygumbazga oʻrnatilgan, poygumbaziga ravoqli aylana yoʻlak (balandligi 1,65 m, eni 0,6 m) ishlangan.

Q.Qutlugʻmurod inoq madrasasi Xivadagi sirlanmagan va bosma usulida yaratilgan boʻrtma bezaklar qoʻllangan yagona yodgorlikdir; peshtogʻi, miyonsaroy rangli oʻyma ganch bilan ziynatlangan, ravoqlari muqarnaslar bilan toʻldirilgan; sirli koshin va parchinlar bilan qoplab beza-tilgan; derazalariga ganch panjaralar ishlangan; oʻymakori eshiklari amaliy sanʼatning nodir namunasidir (naqshlar orasida bino qurilgan sana bitilgan).