Bobiylik

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Bobiylik – XIX asrning 40-50-yillarida Eronda shialik ichida vujudga kelgan diniy oqim. Bu oqim asoschisi Mirzo Ali Muhammad Sheroziy (1849-yil vafot etgan) Bob laqabi bilan tanilgan. Uning vafotidan keyin Bahoullo laqabli Mirzo Husayn Ali oqimga rahbarlik qilgan. B. aqidasini quyidagilar tashkil qiladi: ular e’tiqod qilishlaricha, Bob butun borliqni yaratgan. Tanosux Bob aqidasining asosini tashkil qiladi. 19-raqamni muqaddas bilib oylarni va oylardagi kunlarni 19 tadan boʻlgan. Shuningdek, Bob aqidasida Budda, Konfutsiy, Braxma va Zardushtni paygʻambar deb e’tiqod qilish buyuriladi. Iso Masihni xochga mixlangan deb ishonadilar. Jannat, doʻzax, farishtalar, jinlar va paygʻambarlar moʻjizasini inkor qiladilar. Ayollar satri avratda hijob bilan yurishini harom deydilar. Bobiylar shaxsni himoya qilish, kambagʻallardan olinadigan soliqlarni bekor qilish, yirik yer egalari xususiy mulkini tugatish barcha mol-mulkni teng taqsimlashni talab qiladilar. Mavjud din va davlat tizimini agʻdarib tashlashni targʻib etadilar. Bobiylar ta’qib etildi, ularning qoʻzgʻolonlari shafqatsiz bostirildi. Qutulib qolganlari yashirindi yoki mamlakatni tark etdi. B. tarafdorlari Eronda, oz miqdorda Iroq, Suriya va Isroilda mavjud[1].

Bobiylik — XIX asrning 40-50-yillarida Eronda shialik ichida vujudga kelgan diniy harakat. Asoschisi — Bob. Yer egalari, shoh zulmiga qarshi qaratilgan yirik xalq qoʻzgʻolonlari B. bayrogʻi ostida koʻtarilgan. Bob „Bayon“ kitobida oʻzini Muhammad (s.a.v) oʻrniga kelgan paygʻambar, oʻz kitobini esa Qurʼon va shariat asosining oʻrnini olishi kerak deb eʼlon qildi. Bobiylar shaxsni himoya qilish, kambagʻallardan olinadigan soliqlarni bekor qilish, yirik yer egalarining xususiy mulkini tugatish, barcha molmulkni teng taqsimlashni talab qildi. Mavjud din va davlat tizimini agʻdarib tashlashni targʻib qildi. Bobiylar taʼqib etildi, ularning qoʻzgʻolonlari shafqatsiz bostirildi. Qutulib qolganlari yashirin holatga oʻtishdi yoki mamlakatni tark etishdi; ular orasida yangi oqimlar, jumladan bahoiylik vujudga keldi[2].

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. Айдарбек Тулепов. Исдом ва акидапараст окимлар. «Sharq» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси Бош тах,ририяти, 2013. 
  2. "Bobiylik" OʻzME. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil