Rostov viloyati

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Rossiya Federatsiyasi subyekti
Ростовская область
Rostov viloyati
Rostov viloyati bayrog'i Rostov viloyati gerbi
Rostov viloyati bayrogʻi Rostov viloyati gerbi
Map of Russia - Rostov Oblast (2008-03).svg
Administrativ markaz Rostov-na-Donu
Maydon 100 967 km² (33-chi)
- suv qismi 2,06%
Aholi 4 254,8 ming kishi (6-chi)
- maʼlumot olingan vaqt 2013
- zichlik 42,1 kishi / km²
YaIM 632,2 mlrd rub. (16-chi)
- maʼlumot olingan vaqt 2010
- jon boshiga 135,7 ming rub.
Federal okrug Janubiy
Iqtisodiy tuman Shimoli-Kavkaz
Gubernator Vasiliy Yuriyevich Golubev
RF subyekti kodi 61, 161
Vaqt mintaqasi MSK+4 (UTC+8)
Rasmiy sayt www.donland.ru

Rostov viloyati — RF tarkibidagi viloyat. 1937 y. 13 sent.da tuzilgan. Jan. federal okrugiga kiradi. Mayd. 100,8 ming km2. Axrlisi 4406,7 ming kishi (2002), asosan, ruslar, shuningdek, ukrain, arman, belorus va b. millat vakillari ham yashaydi. Shahar aholisi — 67,6%. Viloyat tarkibida 43 maʼmuriy tuman, 23 shahar, 25 shaharcha bor. Markazi — RostovDon sh. Boshqa yirik shaharlari: Taganrog , Shaxti, Novocherkassk, Volgodonsk, Novoshaxtinsk.

R.v. Rossiya Yevropa qismining jan.da joylashgan. Jan.gʻarbda Azov dengizining Taganrog qoʻltigʻiga tutash. Relyefi, asosan, tekislik. Gʻarbida Donetsk kryajining sharqiy etaklari (eng baland joyi — 253 m), shim.da Don gryadasi, jan.sharkda Yergeni qirlari, jan.da KumaManich botigʻi joylashgan. Foydali qazilmalari: temir rudasi, antratsit, kokslanuvchi kumir, kvarsit, ohaktosh, qurilish materiallari, osh tuzi, tabiiy gaz va b.

Iqlimi moʻʼtadil kontinental. Yanv. ning oʻrtacha trasi —9° dan (shim.da) — 5°gacha (jan.da), iyulniki 22°, 24°. Oʻrtacha yillik yogʻin 400—650 mm. Vegetatsiya davri 165—180 kun. Asosiy daryolari — Don va uning irmoqlari (Severe kiy Donets, Sal, Manich va b.).

Qoratuproq, kashtan, shoʻrtob tuproqlar tarqalgan. Har xil boshoklilar, betagachalov, shuvoq oʻsadi. Tulki, saygʻoq, sassiqkoʻzan, yumronqoziq, qoʻshoyoq, bedana, kaklik yashaydi. Viloyat hududida Rostov qoʻriqxonasi joylashgan.

Sanoatining yetakchi tarmoqlari: mashinasozlik va metallsozlik, shu jumladan, q.x. (kombaynlar, kultivatorlar va b. — "Rostselmash" i.ch. birlashmasi), energetika; temirchilikpresslash ("Donpressmash" i.ch. birlashmasi), metallurgiya, neft, savdo jihozlari, metallsozlik stanoklari, asboblar, elektrovozlar (Novocherkassk elektrovoz zdi), ekskavatorlar, optikamexanika, uyroʻzgʻor elektr asboblari, neftgazni qayta ishlaydigan jihozlar va b. mahsulotlarni ishlab chiqarish. Qora va rangli metallurgiya, kimyo va neft kimyosi (kimyo tolasi, plastmassa, texnik rezina, lokboʻyoq mahsulotlari), oziq-ovqat (goʻsht, yogʻmoy, konserva va b.) sanoatlari ham rivojlangan. Qurilish materiallari ishlab chiqariladi. Toshkoʻmir qazib olinadi (Donetsk havzasi). Novocherkassk va b. issiqlik elektr stansiyalari, Simlyansk GES bor. Q.x.ning yetakchi tarmogʻi — dehqonchilik. Bugʻdoy, arpa, sholi, kungaboqar, poliz, sabzavot, kartoshka, yemxashak ekinlari ekiladi. Tokchilik va mevachilik rivojlangan. Chorvachiligi goʻshtsutga ixtisoslashgan. Qoramol, qoʻy va echki, choʻchqa, parranda boqiladi. Azov dengizi, Don, Severskiy Donets, Gʻarbiy Manich daryolarida kema qatnaydi. Dengiz porti — Taganrog; daryo portlari — RostovDon, UstDonetskiy. T.y.lar uz. 1865 km, kattik qoplamali avtomobil yoʻllar uz. 10988 km (2002). 16 oliy oʻquv yurti, 8 muzey, 7 teatr, filarmoniya, sirk, kimiz bilan davolaydigan Manich iklim kurorti, Vyoshenskaya kurorti va 12 sanatoriy mavjud.[1]

Manbalar[tahrir]

  1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil