Amur viloyati

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Amur viloyati — Rossiya Federatsiyasi tarkibi-dagi viloyat. 1932 yil 20 oktabrda Xabarovsk o‘lkasi tarkibida tashkil etilgan. 1948 yil 2 avgustdan alohida Amur viloyati Maydoni 363,7 ming km². Aholisi 1063 ming kishi (1993), asosan ruslar, ukrainlar; shuningdek beloruslar, evenklar, yakutlar yashaydi. Shaharliklar 68%. Amur viloyatida 10 shahar, 33 shaharcha bor. Markazi – Blagoveshchensk sh. Amur viloyati Amur daryosi havzasida. Shim.da Stanovoy tizmasi (eng baland nuqtasi 2312 m) bilan o‘ralgan. Tukuringra, Jug-dir, Turana, Jagdi tizmalari, Yuqori Zeya, Zeya-Bureya tekisliklari va Amur-Zeya platosi bor. Oltin, temir rudasi, kumir, kaolin, ohaktosh, kvars qumlari konlari, mineral buloklar mavjud. Amur viloyati iqlimi keskin kontinental. Musson ta’siri ostida. Yanvarning o‘rtacha temperaturasi – 24° dan – 33° gacha, iyulniki 18 – 21°. Yiliga o‘rtacha 450 – 800 mm yogin tushadi. Eng katta daryolari: Amur, uning irmoqlari – Zeya, Bureya. Tuprogi asosan qo‘ng‘ir o‘rmon tuprogi, bir qismi pod-zollashgan, jan.da qoramtir tuprokdar. A. hududining 65% o‘rmon. Amur viloyati hududida Zeya va Xingan qo‘riqxonalari joylash-gan. Kon qazish (oltin, ko‘mir), o‘rmon, yog‘ochsozlik, elektrotexnika, mashina-sozlik, oziq-ovqat sanoati tarmoqlari bor. Zeya GES ishlab turibdi. Bureya GES qurilmoqda (1993).Amur viloyati – Uzoq Sharqning eng yirik qishloq xoʻjaligi rayoni. G‘alla ekinlari (bug‘doy, suli, arpa), soya, kartoshka, sabzavot yetishti-riladi. Go‘sht-sut chorvachiligi, asala-richilik, buguchilik, darrandachilik ri-vojlangan. Ovchilik bilan shug‘ullaniladi. Hududidan Transsibir temir yoʻl va Baykal – Amur temir yoʻl magistrali o‘tadi. Amur, Zeya, Bureya daryolarida kema qatnaydi.[1]

Uzoq Sharq federal okrugining trkibiga kiradi. Shimoldan Saha respublikasiga (Yoqutiston), Sharqda Xabarovsk o'lkasiga, janubi-sharqdan Yahudiy avtonom viloyatiga va garbdan Zabaykal o'lkasiga. Janubdan Xitoy bilan cegaradosh.

Manbalar[tahrir]

  1. "Amur viloyati" OʻzME. A-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil