Laqay

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Laqay, loqay — oʻzbeklar tarkibiga kirgan elatlardan biri. L., asosan, Buxoro xonligining Hisor va Baljuvon bekliklari hududlarida, ayrim guruhlari hozirgi Surxondaryo viloyatining Denov, Tojikistonning Somoniyon, Kofarnihon, Hisor tumanlari, Xatlon viloyatining Qoʻrgʻontepa va Koʻlob mintaqalarida muqim aholi sifatida istiqomat qilishadi. L.lar Afgʻonistonning Bagʻlon va Balx viloyatlarida, Pokistonning Karochi shahri, Saudiya Arabistonidagi Makka, Madina, Jidda shaharlarida, Turkiyaning Antakiya, Istanbul mintaqalarida, Eronning Tehron viloyatidagi Qizil Hisor, Sheroz, Zohidon, Kermon, Qazvin va Hoʻrmuzgon viloyatlarida yashaydilar. taxminan maʼlumotga koʻra, umumiy soni 500 ming kishidan ortiq. 20-asr boshlarida Hisor bekligida L.lar hisor L. lari (esanxoʻja, bodroqli urugʻlari), Baljuvon bekligida yashovchilarni baljuvon L.lari (bayram, toʻrtuvul urugʻlari) (hozirgi Koʻlob L.lari) deb atalgan. Bu urugʻlarning har biri, oʻz navbatida, yana bir qancha kichik urugʻ (boʻlak)larga boʻlingan. L.lar ham oʻzbek xalqini tashkil etgan boshqa elatlar singari hozirgi yashab turgan hududlarda shakllanib rivojlangan. L.lar chorvachilik, yilqichilik bilan shugʻullangan. Laqay ot zoti va hisori qoʻylar Markaziy Osiyoda mashhur. Boy xoʻjaliklarda 300—400, ayrimlarida 900—1000 yilqi boʻlgan. 19-asr oxirlarida oʻtroqlashish jarayonida dehqonchilik bilan shugʻullanishgan. L.lar oʻziga xos urf-odat va anʼanalarga ega. L. qizlari tikadigan mapremech, juk charigʻich, aynaxalta, keshte va boshqa shunga oʻxshash milliy madaniyat namunalari mashhur. Ayniqsa, L.larda tikiladigan torlama va bostirma taqiyalar, yaʼni milliy bosh kiyimlar, oʻziga xos milliy madaniyat namunalari sifatida ajralib turadi. Ad.: Mallitskiy N. G., Uchebnoye posobiye po geografii Tadjikistana, T. —Samarqand, 1929; Karmisheva B. X., Oʻzbeki-lokaysi Yujnogo Tadjikistana, Stalinabad, 1954. Nasriddin Mamanazarov.[1]

Manbalar[tahrir]

  1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil