Oxun

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Oxund (ozarbayjoncha: Axund; forscha: آخوند, axun[1] — Ozarbayjon, Eron va Rossiya imperiyasida, eng oliy darajadagi musulmon olimi unvoni, arab qozisining analogi. 1788-yilgacha axundlar darug (viloyatlar) va shahar jamoalari imomlarining boshliqlari boʻlib, qirol hokimiyati imomlar bilan oʻzaro aloqada boʻlgan. OMDSning dastlabki uch muftiysi ham dastlab oxund boʻlgan. Oxundlarning mavqei koʻpincha maʼlum bir urugʻ va (yoki) mintaqa bilan bogʻliq edi. Shunday qilib, Ufaning birinchi masjidi va shahar axundi lavozimi anʼanaviy ravishda Nijniy Novgorod viloyati aholisi bilan bogʻliq edi.

19-asrning oʻrtalarigacha Svat knyazligi (Pokistonning hozirgi Shimoli-Gʻarbiy chegara viloyati hududida) Oxundlar tomonidan boshqarilgan, ular orasida eng mashhuri Abdul Gʻafur (1794-1877) boʻlgan. Uning butun Yaqin Sharqdagi shon-shuhrati va Britaniya jamoatchiligining unga boʻlgan qiziqishi, u va uning togʻli knyazligi haqida maʼlumotlarning kamligi bilan birgalikda Edvard Lirning mashhur „Akond of Swat“ (Svatning Oxundi) sheʼrida oʻz aksini topgan[2].

Xuddi shu „oxun“ soʻzi bilan (xitoycha: 阿訇, baʼzan 阿衡, 阿洪;; pinyin : ahōng) Uygʻurlar va Xitoy musulmonlari oʻz imomlarini chaqirishadi (Huizu, Dungan). „Oxun“ (oʻzbekcha: охун) Fargʻona uygʻurlarining oʻzbekcha nomi hamdir.

Eslatmalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. Ахунд // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.. 
  2. „Akond of Swat“. 8-fevral 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-yanvar 2007-yil.