1-yanvar
Vikipediya, ochiq ensiklopediya
(1 yanvardan yoʻnaltirildi)
1-yanvar — Grigoriy taqvimida yilning 1-kuni. Yil yakuniga 364 kun qoladi (kabisa yilida 365 kun).
Mundarija |
[tahrir] Bayramlar
Sh. qarang: Turkum:1-yanvar bayramlari
- Yangi yil
- Kuba, Sudan va Gaitilarning milliy kuni
[tahrir] Voqealar
Sh. qarang: Turkum:1-yanvar voqealari
- Mil. av. 154 — Qadimgi Rimda yillik konsullikning boshlanishi 1-yanvarga koʻchiriladi.
- Mil. av. 104 — Rim konsuli Gaius Marius Numidiyaning asir etilgan shohi Jugurthani Rim boʻylab oʻtkazadi.
- 1622 — Paplik devonxonasi yilni 1-yanvardan boshlashga qaror qiladi.
- 1660 — Samuel Pepys "Kundaliklar"ni yozishni boshlaydi.
- 1801 — Palermolik astronom Giuseppe Piazzi ilk asteroid — Sererani kashf qiladi. (Hozirda Serera asteroid deb hisoblanmaydi.
- 1801 — Irlandiyada navbatdagi qoʻzgʻolondan soʻng irland parlamenti bekor qilinadi.
- 1804 — Gaitining mustaqilligi eʼlon qilinadi.
- 1863 — Abraham Lincoln qullarni ozod etish haqidagi manifestni nashr qiladi.
- 1886 — Angliya Birmani bosib oladi
- 1887 — Buyuk Britaniya qirolichasi Victoria Hindiston imperatritsasi deb eʼlon qilinadi.
- 1909 — Buyuk Britaniyada nafaqalarning ilk toʻlovlari.
- 1912 — Nankinda Xitoy respublikasining eʼlon qilinishi.
- 1919 — Belorus SSRining tashkil topishi.
- 1925 — Norvegiya poytaxti Xristianiya nomini Osloga oʻzgartiradi.
- 1934 — Alkatras rasman AQShning federal qamoqxonasiga aylanadi.
- 1935 — Turkiyada familiyalar kiritiladi va unvonlar bekor qilinadi.
- 1942 — 26 ta davlat BMTning Vashington deklaratsiyasini imzolaydi va aksihitler ittifoqining asosiy hujjatlaridan boʻlmish Atlantik xartiyada ifodalangan prinsiplarga qoʻshiladi.
- 1946 — Yaponiya imperatori Xiroxito oʻzining ilohiy statusidan voz kechadi.
- 1947 — Churchill SSSRning temir pardasi haqida Fulton nutqini soʻzlaydi.
- 1956 — Sudan Misr va Buyuk Britaniyadan mustaqillikka erishadi.
- 1959 — Fidel Castro Kuba prezidenti Fulgencio Batistani qulatadi.
- 1973 — Buyuk Britaniya, Irlandiya va Daniya Yevropa Ittifoqiga qoʻshiladilar.
- 1983 — ARPANET asosiy protokolini NCPdan TCP/IPga oʻzgartiradi, buning natijasida zamonaviy internet kelib chiqadi.
- 1984 — Bruney mustaqillikka ega boʻladi.
- 1992 — Serbiya va Xorvatiya BMT qoʻshinlarini mintaqada joylashtirilishiga rozi boʻladilar.
- 1993 — Chexoslovakiya Chexiya va Slovakiyaga boʻlinib ketadi.
- 1995 — Avstriya, Finlandiya va Shvetsiya Yevropa Ittifoqiga qoʻshiladilar.
- 1999 — Yevro naqd boʻlmagan toʻlovlarga kiritiladi.
- 2002 — Yevro naqd toʻlovlarga kiritiladi.
[tahrir] Tavalludlar
Sh. qarang: Kategoriya:1-yanvarda tugʻilganlar
- 1431 — Rodrigo di Borgia, yaʼni Alexander PP. VI.
- 1449 — Lorenzo de Medici (vaf. 1492), Florensiya hukmdori, rassomlar va adiblar himoyachisi.
- 1467 — Zygmunt I Stary, Litva knyazi, Polsha qiroli.
- 1484 — Ulrich Zwingli (vaf. 1531), Shveysariya Reformatsiyasining faoli, svinglianchilikning asoschisi.
- 1618 — Bartolomé Esteban Murillo (vaf. 1682), ispan musavviri.
- 1714 — Kristijonas Donelaitis (vaf. 1780), Litva badiiy adabiyotining asoschilaridan biri, shoir, lyuteran pastor.
- 1767 — Maria Edgeworth (vaf. 1849), irland yozuvchisi, bolalar uchun didaktik hikoyalarning muallifi.
- 1815 — Charles Bernard Renouvier (vaf. 1.09.1903), faylasuf, fransuz neokantianligining yetakchisi.
- 1819 — Arthur Hugh Clough, shoir, Matthew Arnoldning doʻsti.
- 1823 — Sándor Petőfi (vaf. 1849), vengr shoiri.
- 1854 — James George Frazer (vaf. 1941), ingliz olimi, din tarixining tadqiqotchisi.
- 1863 — Pierre de Coubertin (vaf. 1937), baron, zamonaviy olimpiya harakatining asoschisi.
- 1863 — Rūdolfs Blaumanis (vaf. 1908), latish yozuvchisi.
- 1864 — Alfred Stieglitz (vaf. 1946), fotosanʼatning amerikalik ustasi va nazariyachisi.
- 1879 — Edward Morgan Forster, ingliz yozuvchisi.
- 1887 — Wilhelm Kanaris (vaf. 1945), nemis admirali, aygʻoqchi.
- 1895 — John Edgar Hoover (vaf. 1972), amerikalik kriminalchi, advokat, siyosiy arbob, FBI asoschisi.
- 1898 — Viktor Ullmann (vaf. 1944), chex bastakori, dirijyor.
- 1899 — Juozas Antano Tallat-Kljapsha (vaf. 1949), Litva bastakori, dirijyor, musiqiy-ijtimoiy arbob, Litva sanʼatlarining xizmat koʻrsatgan arbobi.
- 1899 — Лев Владимирович Кулешов (vaf. 1970), режиссёр и теоретик кино, педагог, народный артист России.
- 1907 — (19 декабря 1906 г. по старому стилю) Леонид Ильич Брежнев, Генеральный секретарь ЦК КПСС (1964), Председатель Президиума Верховного Совета СССР (1977), четырежды Герой Советского Союза (1966, 1976, 1978, 1981 гг.), Герой Социалистического труда (1961).
- 1908 — Кинуе Хитома (ingl. Kinue Hitoma), японский бегун на 800 м (Олимпийское серебро — 1928).
- 1909 — Дэна Эндрюс (Dana Andrews) (ум. 17.12.1992) — американский актёр.
- 1909 — Барри Моррис Голдуотер (ум. 25.05.1998), американский сенатор-"ястреб", кандидат в президенты США.
- 1912 — Ким Филби (ум. 11.05.1988), советский разведчик.
- 1913 — Лев Николаевич Раабен, советский музыковед, педагог.
- 1914 — Фарид Загидуллович Яруллин (Andoza:Lang-tt), татарский композитор, автор музыки к балету «Шурале».
- 1918 — Вели Ахмедов, советский композитор, дирижёр, музыкально-общественный деятель.
- 1919 — Джером Дэвид Сэлинджер (J.D. Salinger), американский писатель.
- 1919 — Даниил Александрович Гранин, русский писатель, Герой Социалистического Труда.
- 1919 — Игорь Владимиров, актёр и режиссёр.
- 1921 — Сезар.
- 1923 — Усман Сембен, сенегальский писатель и кинорежиссёр, один из зачинателей киноискусства в Африке.
- 1925 — Вениамин Ефимович Баснер (1925—1996), советский композитор, народный артист РСФСР.
- 1927 — Юрий Николаевич Григорович, артист балета, балетмейстер, народный артист СССР, Герой Социалистического Труда.
- 1927 — Баббара Бакслей, актриса.
- 1928 — Морис Бежар, французский балетмейстер.
- 1930 — Анатолий Владимирович Жигулин, русский поэт, автор повести «Чёрные камни».
- 1933 — Джеймс Абрахамсон (James A Abrachamson), американский астронавт.
- 1933 — Семён Фарада, актёр.
- 1933 — Джо Ортон (Joe Orton) (ум. 1967), английский актёр и драматург.
- 1935 — Валентин Николаевич Бендеров, космонавт.
- 1939 — Светлана Макарович, словенская поэтесса, детская писательница, актриса.
- 1939 — Мишель Мерсье (Michel Mercier), французская актриса.
- 1940 — Ласло Шари ({{langi|hu2|, композитор.
- 1940 — Ричард Генри Ортон, композитор.
- 1940 — Фрэнк Ланджелла (Frank Langella), американский актёр.
- 1941 — Сергей Каюмович Шакуров, актёр.
- 1942 — Геннадий Сарафанов, советский космонавт.
- 1942 — Кантри Джо Макдоналд, американский рок-гитарист, вокалист.
- 1947 — Владимир Титов, советский космонавт.
- 1947 — Алексей Иванович Бобров, космонавт.
- 1947 — Гарри Кольман, блюз-вокалист, гитарист.
- 1948 — Павел Сергеевич Грачёв, генерал армии, министр обороны России в 1992-1996.
- 1949 — Николай Тихонович Москаленко, космонавт.
- 1949 — Алимжан (Турсунович) Тохтахунов, преступник авантюрист, кличка Тайванчик.
- 1950 — Морган Фишер, рок-клавишник.
- 1950 — Светлана Георгиевна Береговкина, космонавт.
- 1950 — Евгений Владимирович Салей, космонавт.
- 1956 — Анатолий Борисович Полонский, космонавт.
- 1956 — Сергей Васильевич Авдеев, космонавт.
- 1961 — Сергей Юрьевич Глазьев, российский политик.
- 1961 — Марша Кросс (Marcia Cross), актриса.
- 1962 — Равчанбек Алиев, киргизский космонавт.
- 1964 — Фамке Янссен (Famke Janssen) — американская актриса.
- 1970 — Вадим Гловацкий, хоккеист-защитник.
- 1970 — Сергей Кирьяков, футболист.
- 1972 — Иван Дроппа, хоккейный защитник.
- 1972 — Андрей Малахов, телеведущий.
- 1972 — Кэтрин МакКормак, актриса
- 1973 — Фанг Ли (Fang Li), китайская теннисистка.
- 19?? — Александр Фёдорович Скороход, двойник Ельцина.
- 1980 — Карабиди Андрей Викторович, казахстанский вдохновитель.
[tahrir] Vafot etganlar
Sh. qarang: Turkum:1-yanvarda vafot etganlar
- 1560 — Joachim du Bellay (t. 1525), fransuz shoiri.
- 1573 — Малюта Скуратов, опричник.
- 1862 — Михаил Васильевич Острогра́дский (р. 1801), русский и украинский математик и механик.
- 1894 — Heinrich Heinz, nemis fizigi.
- 1938 — Gabriel D'Annunzio, italyan yozuvchisi.
- 1960 — Gianni Franciolini (t. 1910), italyan rejissyori.
- 1967 — Елена Фабиановна Гнесина (р. 1874), пианистка-педагог, заслуженный деятель искусств России, основательница, а затем директор Института им. Гнесиных.
- 1972 — Maurice Chevalier (t. 1888), fransuz kinoaktyori va estrada xonandasi.
- 1981 — Артур Бергер (р. 1892), российский художник.
- 1984 — Алексис Корнер () (р. 1928), английский блюзовый музыкант, открывший миру таких музыкантов, как Мик Джаггер (Mick Jagger) и Чарли Уоттс (Charlie Watts) из «The Rolling Stones», Джинджер Бейкер (Ginger Baker) и Джек Брюс (Jack Bruce) из «Cream», Роберт Плант (Robert Plant) из «Led Zeppelin» и многих других.
- 1985 — Франческа Бертини (настоящее имя Элена Серачини Витьелло) (Francesca Bertini — Elena Seracini Vitiello) (р. 1888), первая итальянская кинозвезда.
[tahrir] Havolalar
|
Bu maqola ruscha yozilgan. |
|
|
Iltimos, maqolani o`zbek tilga tarjima qiling. |
|