Yil

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

YilYerning Quyosh atrofida aylanish davriga teng vaqt o`lchov birligi. Kalendar yili 12 oyga teng (365 sutka, kabisa yilida esa 366 sutka). Oʻrtacha 31 557 600 soniyaga teng.

Yil — vaqt oʻlchov birligi: Yerning Quyosh atrofida bir marta toʻla aylanib chiqadigan vaqtga yaqin. Uning davomiyligiga olimlar qadimdan qiziqqanlar. Qad. Xitoy va Misrda Y. ancha aniq hisoblangan. Yunon olimi Gipparx mil. av. 2-a.da Y. "1/300 kuni kam 365 1/4 kun" ekanligini aniqlagan. Bu esa hozirgidan farq qiladi (q. Kabisa yil). Hoz. vaqtda turli Y. tushunchalari qoʻllaniladi. Mac, Quyoshning koʻrinma harakatida uning yulduzlarga nisbatan ketma-ket 2 marta bir xil vaziyatni egallashi orasida oʻtgan davr yulduz Y.i (siderik Y.) deyiladi; uning davomiyligi 365,256360 oʻrtacha sutkaga teng . Quyoshning bahorgi teng kunlik nuqtasidan ketma-ket 2 marta oʻtishi orasidagi davr tropik Y. deyiladi, u 365,242196 oʻrtacha sutkaga teng . Bundan tashqari, anomalistik Y. — Quyoshning perigeliydan ketma-ket 2 marta oʻtish orasidagi davr (365,259641 oʻrtacha sutka), ajdar Y. — Quyoshning Oy orbitasi tugunlarining biridan (koʻtariluvchi yoki pasayuvchi) ketma-ket ikki marta oʻtishi orasidagi davr (346,620047 oʻrtacha sutka) va b. Y. hisoblari mavjud. Shuningdek, Y.ning fasl, oylarga boʻlinishi va davomiyligiga qarab hijriy- qamariy, hijriy-shamsiy Y. hisoblari va h.k. mavjud (q. Kalendar). [1]


Yil oylari[tahrir]

Yanvar[tahrir]

Asosiy maqola: Yanvar.

Yanvar oyi 31 kundan iborat bo'lib, qish faslining ikkinchi oyi hisoblanadi. Bu oy ayni qish chillasiga to'g'ri keladi.

Fevral[tahrir]

Fevral oyi qish faslining uchinchi oyi hisoblanadi. Kabisa yilida 29 kun, oddiy yillarda 28 kundan iborat.

Mart[tahrir]

Mart oyi kalendar yilining uchinchi, baxor faslining birinchi oyidir.

Aprel[tahrir]

Asosiy maqola: Aprel.

May[tahrir]

Asosiy maqola: May.

Iyun[tahrir]

Asosiy maqola: Iyun.

Iyul[tahrir]

Asosiy maqola: Iyul.

Avgust[tahrir]

Asosiy maqola: Avgust.

Sentabr[tahrir]

Asosiy maqola: Sentabr.

Oktabr[tahrir]

Asosiy maqola: Oktabr.

Noyabr[tahrir]

Asosiy maqola: Noyabr.

Dekabr[tahrir]

Asosiy maqola: Dekabr.

Shuningdek[tahrir]

Manbalar[tahrir]

  1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil