Raboti Malik

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Navigatsiya qismiga oʻtish Qidirish qismiga oʻtish
Raboti Malik karvonsaroyining saqlanib qolgan kirish qismi
Raboti Malik ansamliga kiruvchi suv qudugʻi – Raboti Malik sardobasi
2019 yil

Raboti malik, Shoh raboti -Oʻrta Osiyodagi qoraxoniylar turkiy sulolasi vakili Shamsalmulk tomonidan qurilgan karvonsaroy. Tarminan 10691079-yillarda qurilgandir.[1].

Qadimiy BuxoroSamarqand yoʻlining Choʻli Malikdagi yirik chegara va savdo bekatida qurilgan, hozirgi Navoiy shahri yaqinida, Karmana tumanida. Bizgacha uning faqat peshtoq qismi (diametri — 12,6 m.) saqlangan. Janubiy minorasi (balandligi 5,5 m) 1930-yilgacha mavjud boʻlgan. Raboti Malik tarixda karvonsaroy vazifasidan tashqari, istehkom, qoʻrgʻon sifatida ham muhim oʻrin tutgan. Bugungi kunda Raboti Malik harobasi davlat muhofazasiga olingan.

Arxitekturasi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Rabot katta keng hovli (22,5x22,5 m) va atrofi oʻralgan 2 qavatli xona-hujralardan iborat boʻlib, ularga sopol quvurlar orqali suv oʻtkazilgan. Markaziy qismi toʻridagi muhtasham saroy oldi bir qatorli ravoqli ayvon (7,5x13 m) 2 qanotiga joylashgan. 20 ta gʻishtin ustun ishlangan. Unga janubdagi peshtoqli darvoza orqali kirilgan. Atrofi qalin devorlar bilan oʻralgan (janubiy va shimoliy balandligi 2,35 m, gʻarbiy va sharqiy qismi 1,5 m, uzunligi 84–86 m, old devor balandligi 12 m ga yaqin). Maydonga qaragan janubiy tarzi oʻrtasidagi ulkan peshtoq (boʻyi 18 m, eni 12 m) Oʻrta Osiyoda eng qadimiy boʻlib, 8 qirrali yulduzlar, turli handasiy shakllar mavjud. 2 chekkasida burj boʻlib, ular oʻzaro baland devor bilan ulangan. Devor oʻrtasida piltavor burjlar qatori tepasi kichrayuvchi ravoqlar bilan bogʻlangan. Devor yuqorisi gʻishtin kufiy xatlar bilan hoshiyalangan. Burjlar tepasida ravoqli koʻshk boʻlib, undan atrofni kuzatish qulay boʻlgan. Koʻshk ostida ganchdan yasalgan ikki qator yirik sharafa va kufiy xat halqasi koʻzga tashlanadi. Rabot devorlarining oʻzagi xom gʻishtdan (28x28x6,5 sm) terilgan, sirti pishiq gʻishtdan (24x24x4 sm) ishlangan. Bezaklari, asosan, gʻishtin, oz miqdorda oʻyma ganch naqshlar ham uchraydi.


Adabiyot[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • Художественная культура Средней Азии XII—XIII веков, T., 1983.

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil