Minora

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Minora - (arabcha: منارة manāra yoki arabcha: مِئْذَنة miʾḏana, forscha: گل‌دسته goldaste, ozarbayjoncha: minarə , turkcha: minare) odatda masjidlar ichiga yoki ular yoniga qurilgan minora turidir. Minoralar odatda musulmon azonini (azon) aks ettirish uchun ishlatiladi, lekin ular Islom mavjudligining belgilari va timsoli boʻlib xizmat qilgan.[1] Ular turli xil shakllarga ega: qalin, choʻzilgan minoralardan yuqoriga koʻtarilgan, qalamdek ingichka shakllarda.[2]

Etimologiyasi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Minora soʻzini bildirish uchun ikkita arabcha soʻz ishlatiladi: manora va manor . Ingliz tilidagi „minora“ soʻzi birinchisidan turkcha (minare).[3] : Arabcha manora (koʻplik: manarot) soʻzi dastlab ibroniycha menora soʻzi boʻlgan “chiroq stend” degan ma’noni bildirgan . Bu eski rekonstruksiya qilingan manvara shaklining hosilasi deb taxmin qilinadi. Boshqa soʻz, manor (koʻplik: manaʼir yoki manayir) „nur joyi“ degan maʼnoni anglatadi. Ikkala soʻz ham arabcha nwr ildizidan olingan boʻlib, „nur“ bilan bogʻliq maʼnoga ega.[3] :  Har ikki soʻzning ham ilk islom davrida tasdiqlangan boshqa maʼnolari ham bor edi: manor “belgi” yoki “belgi” (qaerga borishni koʻrsatish) maʼnosini ham bildirishi mumkin, manora ham, manora ham “ mayoq ” maʼnosini anglatishi mumkin edi.[3]

Bundan tashqari, minoralar tarixan vizual ramziy maqsadga xizmat qilgan.[4] 9-asr boshlarida birinchi minoralar qibla devori roʻparasiga oʻrnatilgan. [lower-alpha 1][3] Koʻpincha bu joylashuv azon uchun jamoaga etib borishda foydali boʻlmagan.[3] Ular mintaqaning islomiy ekanligini eslatib turdi va masjidlarni atrofdagi meʼmorchilikdan ajratishga yordam berdi.

Ilk masjidlarda minoralar yoʻq edi va azon koʻpincha kichikroq minora inshootlaridan aytilar edi.[3] Madinaning ilk musulmon jamoasi azonni Muhammadning uyining eshigi yoki tomidan aytishgan, u ikki marta namoz oʻqiladigan joy boʻlib xizmat qilgan va bu toʻrtta Rashidun xalifalari (632-yil) davrida ham masjidlarda davom etgan.[3][5]

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. „Miranet Function, Design & Importance“. Britannica. Qaraldi: 9-yanvar 2022-yil.
  2. „Miranet“. World History Encyclopedia. Qaraldi: 9-yanvar 2022-yil.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 Bloom, Jonathan M.. The minaret. Edinburgh: Edinburgh University Press, 2013. ISBN 978-0748637256. OCLC 856037134. 
  4. Petersen, Andrew. Dictionary of Islamic architecture. Routledge, 1996 — 187–190 bet. ISBN 9781134613663. 
  5. „Minaret“,The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture Bloom: . Oxford University Press, 2009 — 530-533 bet. ISBN 9780195309911. 


Manba xatosi: <ref> tags exist for a group named "lower-alpha", but no corresponding <references group="lower-alpha"/> tag was found