Sopol

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Sopol — maxsus loy (tuproq, suv, qisman qum va toʻzgʻoq aralashmasi)dan ishlanib olovda qizdirib tayyorlanadigan magʻsulot; kulollik buyumlari. Loy 2 xil usulda — koʻlda hamda kulollik charxi yordamida shaklga solib yasaladi, soʻng gulxan (xumdon)da qizdirib S. tayyorlanadi. Roʻzgʻorda (piyola, kosa, lagan, koʻza, oftoba, xum va boshqalar), meʼmorlik (koshin, sopolak, parchin va boshqalar) hamda sanoat (utga chidamli qoliplar va boshqalar)da S. buyumlari keng qoʻllanadi; bolalar oʻyinchoqlari, ayrim bezak buyumlari (haykalcha, yirik haykallar) ham shu usulda tayyorlanadi. Foydalaniladigan loy tarkibiga qarab S.ning rangi turlicha (och sariq, qizgʻish, kulrang va boshqalar) boʻladi. Angob (loya)ga chayib olingan S. soyada quritilib, yana xumdonda pishiriladi. Sta bezak ishlash ham turlicha: boʻrtma, oʻyma naqshlar uning hoʻlligida, qirma gullar S. angobga chayib olingandan soʻng ishlanadi; xumdonga bir bor kirib chiqqan buyumlar gullar ishlangandan keyin yana bir bor xumdonda qizdiriladi. S. buyumlar 2 xil — sirlangan S. hamda sirlanmagan S. (terrakota)ga boʻlinadi. S. neolit davridan maʼlum boʻlib, sirlanmagan S. kadimiydir. Sirlangan S. buyumlar ishlab chiqarish. Oʻrta Osiyoda 10—12-a.lardan yuksak taraqqiy etdi. Oʻzbekiston hududida S. buyumlar ishlab chiqarish. keng yoʻlga qoʻyilgan; S. buyumlarni bezatilishi jihatidan birbiridan farqlanuvchi kulollik maktablari shakllangan (yana q. Keramika).