Tojiklar

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Tojiklar
Тоҷикон
Umumiy aholi soni

qariyb 35 million

Katta aholiga ega mintaqalar
 Afgʻoniston 14 000 000 [1]
 Tojikiston 7 550 000 [2][3]
 Oʻzbekiston 8 165 713 - 11 000 000 [4]
[5]
 Pokiston 1,220,000 [6]
 Eron 500,000 [7]
 Rossiya 200,303 [8]
 Olmoniya 100,000 [9]
 AQSh 56 000 [10]
 Qirgʻiziston 52 000 [11]
 Xitoy 51 000 [12]
 Buyuk Britaniya 40 000 [13]
 Qozogʻiston 31 000 [14]
 Shvetsiya 26 000 [15]
 Kanada 22 000 [16]
 Ukraina 4 255 [1]
Tillar
Tojik tili
Oʻzbek tili
Dinlar
Islom
Qarindosh etnik guruhlar
boshqa forsiy xalqlar, kurdlar

Tojiklar (toj. Тоҷик, dari. تاجک [tɔː'ʤɪk]) — Markaziy Osiyodagi qadimgi xalqlardan biri. Tojikiston Respublikasining asosiy aholisi (4 mln. 898 mingdan ortiq, 2010). Oʻzbekistonda (1 mln. 165 mingdan ortiq, 2000; asosan, Samarkand, Buxoro, Surxandaryo hamda Fargʻona Vodiysi), Afgʻonistonda (3 mln. 700 ming), Xitoyning sharqida, Eron Xurosonida, Rossiya Federatsiyasida, Qozogʻistonda, Qirgʻiziston va Turkmanistonda, shuningdek, Pokistonda yashaydilar. T.ning umumiy soni 10 mln.dan ortiq. Asosiy qismi tojik-dariy tilida soʻzlashadi. Togʻli Badaxshon Muxtor viloyati hamda Yagʻnob aholisining asosiy qismi sharqiy eron tillari guruhi oilasiga kiruvchi tillarning dialektlarida soʻzlashadi. T. asosan, islom dinining sunniy mazhabiga, Badaxshon aholisining aksariyati esa shia mazhabining ismoiliya oqimiga eʼtiqod qiladi.

T.ning etnik maydonda shakllanishiga Markaziy Osiyoda yashagan bir qator etnik guruh va qabilalar, chunonchi sugʻdiylar, baqtriyaliklar, toxarlar, koʻchmanchi sak va skiflar katta taʼsir koʻrsatgan.

T. T.i shimoliy va janubiy T.ga boʻlinib, har 2 guruh geohududiy kelib chiqishiga qarab yana bir qancha guruhlarga boʻlinadi. Chunonchi: xoʻjandlik, koʻloblik, garmlik, pomirlik, darvozlik, romitlik, vaxonlik, gʻozimaliklik, yovonlik va gʻ.k. Pomirda yashovchi T., turfa dialektlarda soʻzlashishlariga qaramasdan, ular ham oʻzlarini T.ning ajralmas qismi sifatida eʼtirof etadilar.

T.ning xoʻjalik mashgʻuloti qadimdan, asosan, sunʼiy sugʻorishga asoslangan dehqonchilik va bogʻdorchilik hisoblanib, chorvachilik ham muhim rol oʻynagan. Shuningdek, hunarmandchilik: yogʻoch oʻymakorligi va ganchkorlik, kashtachilik, choʻptaroshlik (tovoq, choʻmich va qoshiqlar yasash) keng rivojlangan.

Manbalar[tahrir]

  1. "Afghanistan in 2004 – A survey of the Afghan people" (PDF). Kabul, Afghanistan: The Asia Foundation. 2004. Retrieved 2012-11-28. The 2004 survey interviewed 804 Afghans, Which ethnic group do you belong to? Pashtun 46%, Tajik 39%, Uzbek 6%, Hazara 6%, Turkmen 1%, Baloch 0%, Nuristani 1%, Aimak 0%, Arab 1%, Pashaye 0%, Other 1%.
  2. В Душанбе родился девятимиллионный житель Таджикистана
  3. Численность и национальный состав населения доля таджиков в населения Таджикистан, 2010 году - 84,3%.
  4. D. Carlson, ʻʻ"Uzbekistan: Ethnic Composition and Discriminations"ʻʻ, Harvard University, August 2003
  5. CIA factbook 2000 - Uzbekistan
  6. There are 1,000,000 Tajiks Persian-speaking native to Pakistan and 220,000 Tajik war-refugees from Afghanistan remain in Pakistan. Ethnologue.com's entry for Languages of Pakistan. Census of Afghans in Pakistan.
  7. http://www.unhcr.org/news/NEWS/452b78394.html
  8. Russian 2010 Census results; see also Ethnic groups in Russia
  9. GTZ: Migration and development – Afghans in Germany: estimate for Tajiks based on total of 100,000 Afghans in Germany.
  10. This figure only includes Tajiks from Afghanistan. The population of people from Afghanistan the United States is estimated as 80,414 (2005). United States Census Bureau. US demographic census. 2008-01-23. Of this number, approximately 65% are Tajiks according to a group of American researchers (Barbara Robson, Juliene Lipson, Farid Younos, Mariam Mehdi). Robson, Barbara and Lipson, Juliene (2002) "Chapter 5(B)- The People: The Tajiks and Other Dari-Speaking Groups" Archived 2010-01-27 at the Wayback Machine. The Afghans – their history and culture Cultural Orientation Resource Center, Center for Applied Linguistics, Washington, D.C., OCLC 56081073.
  11. Tajik in Kyrgyzstan. Joshuaproject.net.
  12. (2010)Chinese Nationalities and Their Populations (2010)
  13. Tajik in United Kingdom. Joshuaproject.net.
  14. Tajik in Kazakhstan. Joshuaproject.net.
  15. Tajik in Sweden. Joshuaproject.net.
  16. This figure only includes Tajiks from Afghanistan. The population of people with descent from Afghanistan in Canada is 48,090 according to Canada's 2006 Census. Tajiks make up an estimated 27% of the population of Afghanistan. The Tajik population in Canada is estimated from these two figures. Ethnic origins, 2006 counts, for Canada.

Adabiyot[tahrir]

  • Bartold V.V., Tadjiki, T. 2,(1), M., 1963;
  • Vamberi A., Ocherki o Sredney Azii. M., 1868;
  • Shishov A., Tadjiki: Etnograficheskiye i antropologicheskoye issledovaniye, T., 1910.