Madrid

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Madrid— Ispaniya poytaxti, Madrid provinsiyasining va Yangi Kastiliya tarixiy viloyatining bosh shahri. Mamlakatning asosiy siyosiy, iktisodiy va madaniy markazi. Mansanares daryosi (Taxo havzasi) boʻyida, Meseta platosida, 650 m balandlikda joylashgan. Iklimi quruq subtropik iqlim. Yanv.ning oʻrtacha t-rasi 4,9°, iyulniki 24,2°. Yillik yogʻin 420 mm. T.y. va avtomobil yoʻllari tuguni. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Ahrlisi 2,8 mln. kishi (1998). M. ilk bor qoʻlyozmalarda 932 y.da qayd etilgan.M. oʻrnida Yu-a.aa mavr-ush/jing Majirit nomli qalʼasi boʻlgan. 1083 y.da arablardan ozod etilgan va 1118 y.dan erkin shahar huquqi berilgan. 14—15-a.larda Kastiliya qirollari qarorgohi. 1561 y.dan Ispaniyaning rasmiy poytaxti. M. va uning atrofidagi korxonalar mamlakatda ishlab chiqariladigan mahsulotning 1/10 qismini beradi. Shahar sanoatining yetakchi tarmogʻi — mashinasozlik (avtomobilsozlik, samolyotsozlik, lokomotivsozlik), elektrotexnika (optika priborlari, radiotexnika va telefon jihozlari, q.x. qurollari i.ch.). Kime (jumladan, plastmassa i.ch.), qurilish materiallari, poligrafiya, kimyo-farmatsevtika, toʻqimachilik, koʻnpoyabzal, farfor-fayans va b. sa-noat korxonalari bor. Badiiy xunarmandchilik (kashta tikish, toʻr toʻqish, zargarlik buyumlari tayyorlash va b.) rivojlangan. M.da yirik korxonalar boshqarmasi, banklar, sugʻurta kompaniyalari, savdo firmalari va birjalar joylashgan. M. — xalqaro turizm markazlaridan. Untlar, Mariya Kristina qirollik kollegiumi, konservatoriya, sanʼatshunoslik va b. oʻquv mu-assasalari, Qirollik akademiyasi, i.t. institutlari, astronomiya rasadxonasi, botanika bogʻi, kutubxonalar, Prado muzeyi, Milliy arxeologiya, sanʼat va b. muzeylar bor. Metropoliten qurilgan. Meʼmoriy yodgorliklardan yepiskop ka-pellasi (1520), Pla sa Mayor ansambli (1619), Kirol saroyi (1738—64), cherkovlar, ratusha (17—18-a.lar) va b. saqlangan.[1]

Madrid
Bandera de Madrid.svg Escudo de Madrid.svg
Bayrogʻi Gerbi
CiudadMadridPosicion.PNG
Joylashishi
Tashkil qilinishi VIII asr
Viloyat Madrid viloyati
Aholi
Zichlik
3,228,359 (2005)
5,198 kishi/km²
Ona tillari Ispancha
Shahar hokimi Alberto Ruiz-Gallardón
Web sayti www.munimadrid.es

MadridIspaniyaning poytaxti va eng katta shahridir.

Tarixi[tahrir]

"Bo'ri va hayot daraxti" xaykaltaroshlik namunasi

Arxeologik izlanishlar Mansanares daryosining qirg'og'ida so'nggi paleolit davriga (tahminan 100 ming yil oldin) oid insoniyat izlari borligini isbotlab berdi. Madrid ilk bor solnomalarda eslanadi. Aytishlaricha shaharni Kordobaning amiri Muhammad I leonlar va kastillardan himoya qilgan. Shahar ilk bor Madjirit nomi bilan, milodiy 932-yilda atalgan.

Geografiyasi[tahrir]

Iqlimi[tahrir]

Hududiy boʻlinishi[tahrir]

Madrid tumanlarining xaritasi

Shahar tumanlari

  1. Centro: Palacio, Embajadores, Cortes, Justicia, Universidad, Sol.
  2. Arganzuela: Paseo Imperial, Acacias, Chopera, Legazpi, Delicias, Palos de Moguer, Atocha.
  3. Retiro: Pacífico, Adelfas, Estrella, Ibiza, Jerónimos, Niño Jesús.
  4. Salamanca: Recoletos, Goya, Fuente del Berro, Guindalera, Lista, Castellana.
  5. Chamartín: El Viso, Prosperidad, Ciudad Jardín, Hispanoamérica, Nueva España, Pza. Castilla.
  6. Tetuán: Bellas Vistas, Cuatro Caminos, Castillejos, Almenara, Valdeacederas, Berruguete.
  7. Chamberí: Gaztambide, Arapiles, Trafalgar, Almagro, Vallehermoso, Ríos Rosas.
  8. Fuencarral-El Pardo: El Pardo, Fuentelarreina, Peñagrande, Barrio del Pilar, La Paz, Valverde, Mirasierra, El Goloso.
  9. Moncloa-Aravaca: Casa de Campo, Argüelles, Ciudad Universitaria, Valdezarza, Valdemarín, El Plantío, Aravaca.
  10. Latina: Los Cármenes, Puerta del Ángel, Lucero, Aluche, Las Águilas, Campamento, Cuatro Vientos.
  11. Carabanchel: Comillas, Opañel, San Isidro, Vista Alegre, Puerta Bonita, Buenavista, Abrantes.
  12. Usera: Orcasitas, Orcasur, San Fermín, Almendrales, Moscardó, Zofio, Pradolongo.
  13. Puente de Vallecas: Entrevías, San Diego, Palomeras Bajas, Palomeras Sureste, Portazgo, Numancia.
  14. Moratalaz: Pavones, Horcajo, Marroquina, Media Legua, Fontarrón, Vinateros.
  15. Ciudad Lineal: Ventas, Pueblo Nuevo, Quintana, La Concepción, San Pascual, San Juan Bautista, Colina, Atalaya, Costillares.
  16. Hortaleza: Palomas, Valdefuentes, Canillas, Pinar del Rey, Apóstol Santiago, Piovera.
  17. Villaverde: San Andrés, San Cristóbal, Butarque, Los Rosales, Los Ángeles (Villaverde).
  18. Villa de Vallecas: Casco Histórico de Vallecas, Santa Eugenia.
  19. Vicálvaro: Casco Histórico de Vicálvaro, Ambroz.
  20. San Blas: Simancas, Hellín, Amposta, Arcos, Rosas, Rejas, Canillejas, Salvador.
  21. Barajas: Alameda de Osuna, Aeropuerto, Casco Histórico de Barajas, Timón, Corralejos.

Iqtisodiyoyi[tahrir]

Madaniyati[tahrir]

Bayramlari[tahrir]

  • 15-may — Avliyo Isidora kuni.
  • 13-iyun — Avliyo Antoniya Florid kuni.
  • 16-iyul — Avliyo Virgen Karmen kuni.
  • 7-avgust — Avliyo Kayetana kuni.
  • 10-avgust — Avliyo Lavrentiy kuni.
  • 15-avgust — Avliyo Virgen Paloma kuni.
  • 12-oktabr — Avliyo Virgen Pilar kuni.
  • 9-noyabr — Avliyo Virgen Almudena kuni.

Hamdoʻstlik shaharlari[tahrir]

Havolalar[tahrir]


Manbalar[tahrir]

  1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil