Varshava

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Varshava (polyakcha: Warszawa) — Polsha Respublikasining va Mazovshe viloyatining poytaxti.

Varshava — Polsha Respublikasining poytaxti, Varshava voyevodaligining maʼmuriy markazi. Mamlakatning eng katta shahri, siyosiy, iqtisodiy, madaniy va ilmiy markazi. Vislaning har ikki sohilida joylashgan. Iqlimi moʻʼtadil kontinental, oʻrtacha yillik yogʻin 558 mm; yanv.ning oʻrtacha t-rasi —3,5°, iyulniki 19°. Aholisi 1,727 mln. kishi (2014). Shahar 8 ta maʼmuriy r-nga boʻlingan.

V. tarixiy manbalarda 13-a.dan boshlab tilga olinadi. 15—16-a.larda Ma-zoveskiy knyazligi, 16-a. oxiri — 19-a. boshigacha butun Polsha poytaxti, 1807—13 y.lar Varshava knyazligi, Vena kongressi (1814—15) qaroriga muvofiq, V. Rossiya tarkibiga kirgan Polsha qirolligining poytaxti. 19-a. oxiridan yirik sanoat shahri. 1915— 18y.larda V.ni Germaniya qoʻshinlari bosib oldi. 1918 y. kuzidan mustaqil Polsha davlatining poytaxti. 1939 y. sent.da V.ni nemis qoʻshinlari egalladi. 1945 y. 17 yanv.

da V. ulardan ozod kilindi. Oʻsha vaqtdan boshlab, shaharni tiklash ishlari boshlanib ketdi. Qayta tiklash ishlarining butun dunyo miqyosidagi ramzi sifatida V.ga jahon Faxriy muko-foti berilgan (1950). 1955 y.daV.da Varshava shartnomasi imzolandi.

V. mamlakatdagi transport yoʻllarining yirik tuguni va muhim sanoat markazi. Shahardan 9 t.y. va 9 avtomobil yoʻli chiqadi. 2 dare porti va Okense xalqaro aeroporti bor. Mashinasozlik va metallsozlik (avto qurilish, elektrotexnika va b.), metallurgiya, kimyo, poligrafiya, tikuvchilik va oziqovqat sanoati tarmoqlari rivojlangan.

V.da 15 oliy oʻquv yurti, jumladan un-t (1918 y.dan), politexnika in-ti (1915), iqtisod va q.x. oliy oʻquv maktabi joylashgan; konservatoriya, Polsha FA, med., nafis sanʼat va jismoniy tarbiya akademiyalari bor. Koʻplab kutubxona, 20 dan ziyod muzey, teatrlardan Katta teatr, Xalq teatri mavjud. Meʼmoriy yodgorliklardan gotika uslubidagi Yan sobori (14-a.), Qasr maydonidagi (1643) Sigizmund III ustunlari (1644), Krasinskiylarning sobiq saroyi (17-a.), Vilyanuv (17-a.) va Lazenki (18-a.) bogʻ saroy ansambllari va b. saqlangan.[1]

Havolalar[tahrir]


Manbalar[tahrir]

  1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil