Willem-Alexander

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Willem-Alexander
Willem-Alexander (Royal Wedding in Stockholm, 2010) cropped.jpg
Niderlandlar bayrogʻi Niderlandiya Qiroli
Mansab davri
2013-yil 30-martdan — 
Oʻtmishdoshi Beatrix
Vorisi Catharina-Amalia
Shaxsiy maʼlumotlari
Tavalludi 27-aprel 1967-yil (1967-04-27) (55 yosh)
Utrext, Niderlandlar bayrogʻi Niderlandiya
Mukofotlari
Andoza:Wilhelm harbiy ordeni katta xochi Andoza:Niderland sheri ordeni katta xochi Andoza:Oranje xonadoni ordeni
Andoza:Qirolicha Beatrixning toj kiyish medali Andoza:Huwelijksmedaille 2002 Andoza:Qirol Willem-Alexanderning toj kiyish medali
Andoza:Adolphe de Nassau ordeni katta xochi Andoza:Eman toji ordeni katta xochi Andoza:Nassau sheri ordeni katta xochi
Hurmatli legion ordeni
Andoza:Xizmatlari uchun ordeni (Fransiya) Andoza:Oq sher ordeni (Polsha)
Muqaddas Olaf ordeni katta xochi kavaleri Andoza:Toj ordeni katta xochi Andoza:Fil ordeni
Andoza:Germaniya oldidagi uchun xizmatlari uchun maxsus toifadagi xoch ordeni Andoza:Seraphimerorden Andoza:Isabel la Católica ordeni katta xochi
Andoza:Xaloskor ordeni katta zanjiri Xrizantema ordeni Andoza:Xizmatlari uchun ordeni katta xochi (Chili)
Andoza:Chula Chom Klao ordeni Andoza:Janub xochi ordeni katta xochi Andoza:Atstek burguti ordeni katta xochi
Andoza:Uygʻonish ordeni Andoza:Federatsiya ordeni (BAA) Andoza:1-klass Bruney qirollik xonadoni ordeni
Andoza:1-darajali Mahaputra yuduzi ordeni Andoza:Leopold I ordeni katta xochi Andoza:Xaloskor San-Martin ordeni zanjiri
Andoza:Don Enrique Infant ordeni katta zanjiri Italiya Respublikasi oldidagi xizmatlari uchun katta xochli ordeni Andoza:Maria yeri xochi zanjirli ordeni
Uch yulduz ordeni Andoza:Buyuk Vitautas oltin zanjirli ordeni Andoza:Bogʻich ordeni
Imzosi

Willem-Alexander Claus George Ferdinand (ˈʋɪləm aːlɛkˈsɑndər; talaffuzi: Villem-Aleksandr Klaus Jorj Ferdinand; 27-aprel 1967-yil) - 2013-yildan buyon Niderlandlar Qiroli[1].

Niderlandlar malikasi Beatrix va diplomat Klaus van Amsbergning to'ng'ich farzandi. 1980-yilning 30-aprel kuni mamlakat shahzodasi etib tayinlandi va 2013-yilda Beatrix taxtdan voz kechganidan keyin, uning oʻrnini egalladi. U Gollandiyadagi davlat boshlang'ich va o'rta maktablariga, Uelsdagi xalqaro kollejiga bordi, Niderlandiya Qirollik dengiz flotida xizmat qildi va Leyden universitetida o'qidi. 2002-yilda Maxima Zorreguieta Cerruti bilan turmush qurgan va ularning uchta qizi bor: Catarina-Amalia, (2003-yilda tug'ilgan), malika Alexia (2005-yilda tug'ilgan) va malika Ariane (2007-yilda tug'ilgan).

Villem-Alexander sport va xalqaro suv resurslarini boshqarish masalalariga qiziqadi. Taxtga oʻtirguniga qadar u Xalqaro Olimpiya qoʻmitasi aʼzosi (1998–2013)[2], Gollandiya infratuzilma va atrof-muhit vaziri huzuridagi suv masalalari boʻyicha maslahat qoʻmitasi raisi (2004–2013)[3] va Birlashgan Millatlar Tashkilotining suv masalalari bo'yicha muovini (2006–2013) bo'lgan[4].

Bolaligi va ta'limi[tahrir | manbasini tahrirlash]

1982-yildagi (chapda) surati

Villem-Aleksandr Klaus Jorj Ferdinand Niderlandiyaning Utrext shahridagi Utrext universiteti kasalxonasida (hozirgi Utrext universiteti tibbiyot markazi) tug'ilgan. U malika Beatriks va shahzoda Klausning birinchi farzandi[5]. Qirolicha Juliana va shahzoda Bernhardning birinchi nevarasi. 1851-yilda shahzoda Aleksandr tug'ilgandan beri Gollandiya qirolligining birinchi erkak merosxo'ri.

1967-yil 2-sentabrda Gollandiya islohot cherkovining aʼzosi sifatida Gaagadagi Avliyo Yakob cherkovida choʻqintirilgan[6]. Uning choʻqintirgan ota-onasi onasi tomondan bobosi Lippe-Biesterfeld shahzodasi Bernhard, buvisi Gösta Frein fon dem Bussche-Haddenhausen, shahzoda Ferdinand fon Bismark, sobiq bosh vazir Jelle Tsiylstra, Jonkvrouw Renegre Margrethe II va qirolicha Marmark Rueldir[7].

Uning ikkita ukasi bor edi: shahzoda Friso (1968–2013) va shahzoda Konstantin (1969-yilda tug'ilgan). Oilasi bilan Lage Vuursche qishlog'idagi Drakenstein qal'asida 1981-yilgacha, ular Gaagadagi Huis ten Bosch saroyiga ko'chib o'tgunga qadar yashagan. Uning onasi Beatriks 1980-yilda buvisi Juliana taxtdan voz kechganidan keyin Niderlandiya qirolichasi bo'ldi. Keyinchalik, 13 yoshida Niderlandiya Qirolligi taxtining vorisi sifatida Orange shahzodasi unvonini oldi.

1973-yildan 1979-yilgacha Baarn shahridagi Nieuwe Baarnse boshlang'ich maktabida o'qigan. U ikki xil davlat oʻrta maktablarida oʻqigan: 1979-1981-yillarda Baarn shahridagi Baarns litseyi, 1981-1983-yillarda Gaagadagi Eerste Vrijzinnig Christelijk litseyi va Uelsdagi Atlantika xususiy kollejida (1983-yildan 1985-yilgacha), xalqaro bakalavr darajasini oldi[5][8].

1985-yildan 1987-yilgacha harbiy xizmatni o‘taganidan so‘ng 1993-yili Leyden universitetida tarix fakultetida magistrlik darajasini oldi[9][10]. Uning yakuniy dissertatsiyasi prezident Sharl de Goll davrida Fransiyaning NATO integratsiyalashgan qoʻmondonlik tuzilmasini tark etish qaroriga Gollandiyaning munosabatiga bagʻishlangan[5].

Ingliz, ispan, fransuz va nemis tillarida bemalol gapiradi[11].

Harbiy tayyorgarlik va faoliyat[tahrir | manbasini tahrirlash]

Villem-Aleksandr o'rta maktab va universitetdagi ma'lumoti orasida 1985-yil avgustidan 1987-yil yanvarigacha Niderlandiya Qirollik dengiz flotida harbiy xizmatni o'tagan. U Niderlandiya Qirollik dengiz kollejida, HNLMS Tromp va HNLMS Abraham Crijnssen fregatlarida xizmat qilgan. 1988-yilda HNLMS Van Kinsbergen kemasida xizmat qildi va leytenant bo'ldi[12].

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. "Dutch Crown Prince quits IOC in preparation to become king", Sports Illustrated, 2013, archived from the original on 2013-12-13, https://web.archive.org/web/20131213032548/http://sportsillustrated.cnn.com/-olympics/news/20130129/dutch-crown-prince-willem-alexander-ioc.ap/, qaraldi: 19-aprel 2013-yil 
  2. „Dutch Crown Prince quits IOC in preparation to become king“. Sports Illustrated (ingliz (Amerika)). 2013-01-29. 2013-12-13da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2013-04-19.
  3. „Prins Willem-Alexander neemt afscheid van Adviescommissie Water“ (nl). de Volkskrant (16-aprel 2013-yil). Qaraldi: 19-aprel 2013-yil.
  4. „Willem-Alexander neemt afscheid als 'waterprins'“ (nl). Trouw (21-mart 2013-yil). Qaraldi: 19-aprel 2013-yil.
  5. 5,0 5,1 5,2 „The Prince of Orange“ (en-GB). Dutch Royal House (may 2009). 9-may 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-iyul 2009-yil.
  6. „Doopplechtigheid Prins Willem-Alexander in Sint Jacobskerk“ [Baptism ceremony of Prince Willem-Alexander in St. Jacob Church: 3 parts] (nl). Radio Netherlands Worldwide (27-aprel 2009-yil). 27-iyul 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-dekabr 2009-yil.
  7. Manba xatosi: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named 40questions
  8. „Z.M. koning Willem-Alexander, koning der Nederlanden, prins van Oranje-Nassau“ [H.M. King Willem-Alexander, King of the Netherlands, Prince of Orange-Nassau] (nl). Parlement. 6-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-aprel 2013-yil.
  9. Hoff, Ruud „Leiden, 2 juli 1993“ [Leiden, 2 July 1993]. ANP Historisch Archief Community. 12-dekabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-iyun 2017-yil.
  10. „Dutch royals in Leiden“. Leiden University. 17-may 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-aprel 2022-yil.
  11. „Prins Willem-Alexander blundert tijdens staatsbezoek Mexico“ [Prince Willem-Alexander blunders during state visit to Mexico]. 925 (5-noyabr 2009-yil). 10-dekabr 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 3-may 2013-yil.
  12. „Military career“ (en-GB). Dutch Royal House. 24-noyabr 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-dekabr 2009-yil.