Asfandiyorxon

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Asfandiyorxon (Isfandiyorxon) (? – 1643) – Xiva xoni (1623-43), Arab Muhammadxonning o‘g‘li. Eron shohi Ab-bos I homiyligida, turkmanlar yordami bilan ukasi Elbars (Ilbars) Sultonni taxtdan ag‘darib, 1623 yil Xivada xonlik taxtiga o‘tirdi. U turkman zodagonlariga tayanib ish yuritdi. Eron davlati qo‘liga o‘tib qolgan Janubiy Turkmanistonni Xiva xonligiga qo‘shib olishga intildi, ammo 1628 yilda safaviylar qo‘shinidan yen-gildi. 17-asrning 30–40-yillarida Bu-xoro va Rossiya savdo karvonlariga za-rar yetkazayotgan qalmoqlarga qarshi qattiq kurash olib bordi; qalmoqlarga qarshi ittifoq tuzish maqsadida Mo-skva bilan muzoqaralar yuritdi. Arab Muhammadxonni o‘ldirishgani uchun ukalari Habash Sulton bilan Elbars Sultonni qatl etib, ularga yordam bergan Xorazmda-gi uyg‘ur va nayman qabilalarining chorva mollarini tortib oldi va ularga qarshi qirg‘in uyushtirdi. A. davrida tarqoqlik va zulm kuchaydi. Bundan foydalangan yirik mulkdorlar o‘z vakillaridan biri Abulg‘oziyni A.ga qarshi qo‘ydilar. Na-tijada 1643 yil Abulg‘oziy xon qilib ko‘tarildi. Xuddi shu yili A. vafot etdi. Oradan 2 yil o‘tgach, Abulg‘oziy Bahodirxon Xivada taxtga o‘tirdi.

Adabiyotlar[tahrir]

  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil