Aktiniy

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Aktiniy (lot. Actinium, yun. aktinos — nur), Ac — Mendeleyev davriy sistemasining III guruhiga mansub kimyoviy radioaktiv element. Tartib raqami 89, atom massasi 227, 0278; yer po‘stining otirlik jihatdan qismini tashkil eta-di, 1899 yilda fransuz kimyogari A. De-bern uran rudasi chiqindilarini nur-276lantirish paytida kashf etgan. Uning 10 izotopi ma’lum: As2" (yarim yemirilish davri 21,8 y.), As228 (yarim yemirilish davri 6,13 soat), As225 (yarim yemirilish davri 10 kun). A.kumush rang metall; suyuqlanish temperaturasi 1040°, kimyoviy xos-salari jihatidan lantanga o‘xshaydi. U 3 valentli, havoda tez oksidlanadi, xlo-rid va nitrat kislotalarda eriydi. Toza A.ni-yadroviy jarayonlar yordamida olish qulay.Radiyni atom reaktorida ney-tronlar yordamida nurlantirish yo‘li bilan ko‘p miqdorda A. olish mumkin.

Adabiyotlar[tahrir]

  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil