Matematik statistika

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Matematik statistika - statistik maʼlumotlarni toʻplash, ularni tizimga solish, qayta ishlash hamda ulardan ilmiy va amaliy xulosalar chiqarish usullarini oʻrganadigan fan. Statistik maʼlumotlar deganda muayyan (mikdoriy) belgilarga ega boʻlgan majmualarning elementlari soni haqidagi maʼlumotlar tushuniladi. Biror majmua elementlarining mu-ayyan belgilari toʻgʻrisida shu haqdagi statistik maʼlumotlarga qarab u yoki bu xulosaga kelish usuli statistik usul deyiladi. Bu usul ilm-fanning juda koʻp sohalarida keng qoʻllaniladi. Statistik usulning turli sohalardagi tatbiqlarining umumiy hislatlari (biror guruhga kiruvchi elementlarni hisoblash, mikdoriy belgilarning taqsimotlarini topish, tanlamalar usulini qoʻllash, biror xulosaga kelish uchun zarur boʻlgan tajribalar sonini ehtimollar nazariyasidan foydalanib topish, mikdoriy belgilar orasidagi bogʻlanishlarni anikdash va h. k.), yaʼni urganilayotgan obʼyektlarning tabiati ahamiyatsiz boʻlgan masalalar M. s.ning predmetini tashkil qiladi. Statistik usul koʻp hollarda ommaviy tasnifli hodisalarni oʻrganish usuli boʻlgani uchun ehtimollar nazariyasi bu usulning nazariy asosini tashkil qiladi. M. s. bayoniy statistika, nomaʼlum parametrlarni baholash, statistik gipotezalarni tekshirish, mikdoriy belgilarning statistik bogʻlanishlarini anikdash va b. boʻlimlardan iborat.

Adabiyot[tahrir]

  • Vander-Vaarden B. L., Matematicheskaya statistika, per. s nem., M., 1960; Romanovskiy V.I., Matematicheskaya statistika, t. 1—2, T., 1961—63; Sirojiddinov S.H., Mamatov M.M., Ehtimollar nazariyasi va matematik statistika, T., 1980; Bocharov P.P., Pechinkin A. V., Teoriya veroyatnostey, Matematicheskaya statistika, M., 1998.

Tursun Azlarov.[1]

Manbalar[tahrir]

  1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil