Chust

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Shahar
Chust
Mamlakat Oʻzbekiston
Viloyat Namangan viloyati
Tuman Chust tumani
Koordinatalari 40°59′52″N 71°14′25″E / 40.99778°N 71.24028°E / 40.99778; 71.24028Koordinatalari: 40°59′52″N 71°14′25″E / 40.99778°N 71.24028°E / 40.99778; 71.24028
Aholisi 63 800 nafar
Vaqt mintaqasi UTC+5
Chust (Oʻzbekiston)
Chust

Chust — Namangan viloyati Chust tumanidagi shahar, tuman markazi. Fargʻona vodiysining shimoliy chekkasida, togʻ etagidagi tekislikda, Chust soyi sohilida, Namangan shahridan 36 km gʻarbda, Chust temiryoʻl stansiyasidan 13 km shimmolda, dengiz sathidan 1000–1200 m balandlikda joylashgan. Aholisi 63,8 ming kishi (2004). Chust Fargʻona vodiysining qadimiy shaharlaridan biridir. Chustning shimoliy chekkasidagi Buonamozor (Bibionamozor) manzilgohi hududidan Chust madaniyatiga oid materiallar topilgan. Chustning yoshi toʻgʻrisida bir qancha taxminlar mavjud. Bibiona manzilgohida 1953, 1957, 1959, 1961-yillarda olib borilgan arxeologik qazilma ishlari natijasida bu yerdagi madaniyat soʻnggi jez va ilk temir davriga mansubligi maʼlum boʻldi. Oʻrta asrlarda shahar harbiy qalʼa sifatida rivojlandi. Boburning otasi Umarshayx Mirzo 1480-yilda Chustni oʻz qarorgohiga aylantirgan. 16-asr boshida Chust bir necha qoʻrgʻondan iborat boʻlib, ular umumiy devor bilan oʻralgan. 1882-yilda qalʼa devorlari buzib tashlandi. Shahar kengayib, 1886-yildan Chust uyezd markazi boʻlgan. Chustga oid dastlabki ilmiy maʼlumotlar sharqshunos olim akademik A.F. Middendorfning „Fargʻona vodiysi ocherklari“ da (Sankt-Peterburg , 1882) uchraydi.

Shahar nomining kelib chiqishi toʻgʻrisida tarixchi, tilshunos va toponimist olimlarning bir qancha taxminlari mavjud. Tarixiy manbalardan shahar qadimdan Chust va Tus nomlari bilan maʼlum boʻlganligi aniqlangan. Mahalliy tilshunos olimlarning fikricha chust soʻzi forschada „tez“, „tezkor“ maʼnosini bildiradi. Chust qadimdan Fargʻona vodiysining hunarmandchilik markazlaridan biridir. Chustlik temirchilar, toʻquvchilar, sopol buyum ustalari, zargarlarning mahorati shuhrat qozondi, chust pichoqlari va doʻppilarining dongʻi keng tarqaldi. 1912-yilda 6 paxta tozalash, charm zavodlari faoliyat koʻrsatgan. 1926-yildan Chust yangi tashkil qilingan Chust tumanining markazi boʻldi. Chustda „Barion“, „Paxta tolasi“, „Chustmash“ va boshqa aksiyadorlik jamiyatlari, „Suvmash“, non zavodlari va savdo korxonalari, bosmaxona, koʻzi ojizlar korxonasi, kichik korxona, mikrofirmalar, qurilish, transport korxonalari va boshqalar faoliyat koʻrsatadi.

Umumiy taʼlim maktablari, shu jumladan, gimnaziya-internat maktabi, sanatoriyinternat maktabi, iqtidorli bolalar internat maktabi, 2 bolalar va musiqa sanʼat maktablari, 6 kasb hunar kolleji, 3 bolalar va yoshlar sport maktabi, stadion, tennis korti, suzish havzasi, kutubxonalar va klublar, muzey, madaniyat va istirohat bogʻi, tugʻruqxona, markaziy tuman kasalxonasi va uning boʻlimlari ishlab turibdi.

Chust orqali Fargʻona halqa avtomobil yoʻli oʻtadi va shaharni Namangan, Andijon, Pop, Fargʻona, Kosonsoy, Gʻova, Varzik, Olmos, Axcha va boshqa aholi punktlari bilan bogʻlaydi.


Chust shahri, Namangan viloyatidagi Chust tumanining markazi. Oʻrta Osiyo ning eng qadimgi dargohlaridan biri.Fargʻona vodiysi ning madaniyat beshiklaridan biridir. Shaharning kelib chiqishi miloddan avvalgi zamonlarga borib taqaladi. Bu yerda tahminan 3000-3500 yil muqaddam inson jamoalari istiqomat qilishi boshlagan. Buning isboti sifatida shaharning shimoliy qismidagi "Bibiona" ziyoratgohini olish mumkin. Bu yerda qadimgi Bronza davri dan qolgan yodgroliklarni, oʻsha davr insonlarining turmush tarzini aks ettiruvchi arxeologik qazilmardan namunalar bor. Chust soʻzi, 15-16 asrlarda Chust yaqinidagi Chodak qishlog'i (Pop tumani)da dunyoga kelib, keyinchlik Chust shahrida voyaga yetgan va shu shaharning eng mashhur kishilaridan biriga aylangan Mavlono Lutfulloh bilan bogʻliq boʻlib, tojik tilidagi „chust“(antonimi „sust“) yaʼni „chaqqon“, „tez“ maʼnolarini anglatadi. Mavlono Lutfulloh oʻz davrining eng tajribali, zukko mirob(irrigator)laridan biri boʻlib, ul zot tomonidan qoldirilgan bilgilar hozirgi paytda ham qoʻllanib kelinmoqda. Shaharning bir qancha yerida Mavlono Lutfulloh nomi bilan bogʻliq chashma-buloqlarni uchratish mumkin. Chust tumani hokimi Abdulhodiyev Alisher Abdusalomovich.

Chustning mahallalari[tahrir]

Chustda hunarmandchilik[tahrir]

Chust oʻzining hunarmandchiligi bilan mashhur. Ayollar chust doʻppisi tikib tayyorlashsa, erkaklar chust pichogʻi tayyorlashadi.