2011-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati oʻyinlari mamlakatning toʻqqizta shahridagi toʻqqizta stadionda boʻlib oʻtdi[1], final esa Frankfurtdagi Commerzbank Arenasida boʻlib oʻtdi[7]. 2009-yilda boshlangan 2011-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatiga saralash turniridadan jami oʻn oltita jamoa[2] tanlab olindi[8].
2011-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatiga mezbonlik qilish huquqi
2011-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatiga mezbonlik qilishga nomzod davlatlar
Dastlab oltita davlat: Avstraliya, Kanada, Fransiya, Germaniya, Peru va Shveysariya 2011-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatini oʻtkazishdan manfaatdor ekanliklarini eʼlon qilgan edi. Germaniya kansleri Angela Merkel potentsial taklifni toʻliq qoʻllab-quvvatlashga vaʼda berganidan soʻng, Germaniya Futbol Assotsiatsiyasi 2006-yil 26-yanvarda 2011-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatini oʻtkazish rejasini eʼlon qildi. Olti davlat ham 2007-yilning 1-martiga qadar oʻz qiziqishlarini rasman eʼlon qildi va 2007-yilning 3-mayigacha FIFAga taklif qilish niyatini tan oldi[4].
2011-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatiga mezbonlik qilish yakuniy tender hujjatlari 2007-yil 1-avgustgacha topshirilishi kerak edi. Shveysariya 2007-yil 29-mayda Yevropa Fransiya va Germaniyaga katta eʼtibor qaratganligini va uchinchi Yevropa taklifi behuda boʻlib koʻrinib qolganligini aytib, oʻz taklifini bekor qildi. 2007-yil 27-avgustda Fransiya ham Germaniyaning 2016-yilgi UEFA Yevropa chempionatiga mezbonlik qilish daʼvosini qoʻllab-quvvatlashi evaziga oʻz faoliyatini tark etdi. Keyinchalik Avstraliya (2007-yil 12-oktyabr) va Peru (2007-yil 17-oktyabr) ham ixtiyoriy ravishda poygadan chiqib ketishdi va qolgan nomzodlar sifatida faqat Kanada va Germaniya qoldi. 2007-yil 30-oktyabrda FIFA Ijroiya Qoʻmitasi 2011-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatini Germaniyaga topshirishga ovoz berdi. Toʻrt yildan soʻng Kanada2015-yilgi ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatiga mezbonlik qilish huquqiga sazovor boʻldi[8].
2011-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati oʻtkazilgan stadionlar
Germaniya Futbol Assotsiatsiyasi (DFB) ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatiga daʼvogarlik qilish niyatini bildirganidan soʻng, Germaniyaning 23 shahri Jahon chempionati oʻyinlarini oʻtkazish uchun ariza topshirdi. 2007-yil avgust oyida FIFAga topshirilgan rasmiy tender hujjatlari asosida 12 ta shahar tanlandi[5]. 2008-yil 30-sentabrda DFB ijroiya qoʻmitasi 2011-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati uchun toʻqqizta stadiondan foydalanishga qaror qildi[9].
2007-yildan keyin stadionlarning beshtasi yangi qurilgan (Augsburg, Drezden va Sinsheym) yoki rekonstruksiya qilindi Bohum va Leverkuzen)[10][11][12][13][14]. Oltita stadion yaqinlashib kelayotgan 2011—2012-yilgi mavsumda Germaniya Birinchi Bundesliga klublari uchun, qolgan uchtasida esa xuddi shu mavsumda Ikkinchi Bundesliga klublari uchun uy stadioni boʻlardi. 2006-yilgi erkaklar oʻrtasidagi Jahon chempionati bilan solishtirganda bir qadar kichikroq joylar tanlangan. 2011-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatiga tanlangan stadionlardan oltitasi 20 000 dan 30 000 gacha oʻringa moʻljallangan edi[3].
Baʼzi stadionlar rasmiy ravishda oddiygina „FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati stadioni“ deb atalgan, chunki stadion homiylari ham rasmiy turnir homiylari boʻlmasa, FIFA stadionlarga homiylik qilishni taqiqlagan edi. Tizimli terrasalarga ruxsat berilmagani sababli, barcha stadionlar Germaniya Bundesligasi oʻyinlariga qaraganda kamroq umumiy sigʻimga ega edi[15].
2011-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati uchun saralash oʻyinlari 2009-yilning aprelidan 2010-yilning noyabrigacha boʻlib oʻtdi. Mezbon davlat sifatida Germaniya avtomatik ravishda saralash huquqiga ega boʻldi, qolgan terma jamoalar esa oʻzlarining qitʼa konfederatsiyalari orqali saralandi. Koʻpgina konfederatsiyalar oʻzlarining qitʼa chempionati turnirlaridan: AFC ayollar oʻrtasidagi Osiyo kubogi, CAF ayollar chempionati, OFC ayollar chempionati, Sudamerikano Femenino kubogi va KONKAKAF ayollar oltin kubogi turnirlaridan tegishli konfederatsiyasida 2011-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatiga saralashlari turniri sifatida foydalanilgan. Oʻzining UEFA ayollar chempionatidan emas, balki alohida saralash turniridan foydalangan UEFA bundan mustasno edi[16]. Bitta saralash kvotasi UEFA va CONCACAF terma jamoalari oʻrtasidagi pley-off oʻyini orqali aniqlandi.
Kolumbiya va Ekvatorial Gvineya 2011-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatida debyut qilishdi. Braziliya, Germaniya, Yaponiya, Nigeriya, Norvegiya, Shvetsiya va Amerika Qoʻshma Shtatlar shu paytgacha barcha oltita FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatida ishtirok seriyasini saqlab qolishdi,. Xitoy ayollar terma jamoasi esa birinchi marta FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati saralashidan oʻta olmadi.
2011-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatini tashkil etish
2011-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatini „Germaniya FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati (2011) Tashkiliy Qoʻmitasi“ boshqardi[17]. Tashkiliy Qoʻmita prezidenti (OK) sobiq nemis terma jamoasi aʼzosi Steffi Jons boʻldi. Germaniya prezidenti Christian Wulff 2011-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati homiysi deb topildi[18].
Tashkiliy qoʻmitaga Jons raislik qildi va qoʻmita faoliyati Germaniya Futbol Federatsiyasi (DFB) boshqaruvi tomonidan nazorat qilindi[19].
2011-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatini birinchi navbatda Germaniyada reklama qilishni maqsad qilgan Tashkiliy Qoʻmita ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatining toʻrtta milliy elchisini eʼlon qildi. Ular: sobiq Germaniya terma jamoasi aʼzolari Britta Carlson, Renate Lingor va Sandra Minnert, shuningdek, Parolimpiada oltin medali sovrindori Manuela Shmermund[20]. 2009-yil oktyabr oyida sobiq amerikalik futbolchi Mia Hamm Jahon chempionatining xalqaro elchisi sifatida taqdim etildi[21]. Berlindan tashqari har bir mezbon shahar ikkitadan shahar turnir elchisini tayinladi. Ular orasida mashhur futbolchilar Mattias Sammer, Karl-Xayns Ridl va Rayner Bonxof; qilichboz Britta Xeydemann yoki biatlonchi Magdalena Noyner bor edi[22].
2011-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati emblemasi
2011-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati ramzi „Karla Kick“
2008-yil 19-aprelda Germaniya kubogi finalida erkaklar va ayollar oʻrtasidagi tanaffusda „Arena Deutschland“ deb nomlangan Jahon chempionatining rasmiy emblemasi Shteffi Jons va Frans Bekkenbauer tomonidan taqdim etilgan. Unda Germaniya milliy ranglari, qora, qizil va oltin rangdagi chiziqlar bilan stilize qilingan stadion va yuqori oʻng burchakda ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati kubogining piktogrammasi koʻrsatilgan edi. U Shtutgart WVP reklama agentligi tomonidan ishlab chiqilgan[23].
Jahon chempionati chiptalari sotuvning bir necha bosqichlarida taklif qilingan[24]. 2009-yil 29-oktyabrdan 2010-yil 31-avgustgacha boʻlgan birinchi sotuv davrida faqat shahar seriyasi deb ataladigan chiptalar taklif qilindi. Har bir shahar seriyasiga oʻsha mezbon shaharning barcha oʻyinlari uchun chiptalar kirdi[25]. 2011-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati narxlari 30 evrodan 415 evrogacha boʻlgan. 2010-yil 17-fevraldan 31-avgustgacha boʻlgan ikkinchi sotuv davrida 20Eleven deb nomlangan chiptalar kamida 11 kishidan iborat guruhlarga sotildi va ular 20 foizlik chegirma bilan taklif qilindi va asosan maktablar va klublarga yoʻnaltirildi. Barcha oʻyinlar uchun yagona chiptalar birinchi marta 2010-yil 15-sentyabrdan sotilgan. Shaxsiy chiptalar narxi 10 dan 200 evrogacha boʻlgan edi. 2011-yil 18-martda, ochilish oʻyiniga 100 kun qolganda soʻnggi sotuv bosqichi boshlandi, qolgan barcha chiptalar buyurtmalar qabul qilingan tartibda sotildi[26].
2006-yilda Germaniyada boʻlib oʻtgan erkaklar oʻrtasidagi Jahon chempionati chiptalaridan farqli oʻlaroq, ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati chiptalari shaxsiylashtirilmagan. Xuddi shu shahar seriyali chiptadan turli odamlar turli oʻyinlar uchun foydalanishlari mumkin[7].
2011-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati byudjeti 51 million yevro qilib belgilangan[7]. Germaniya Futbol Assotsiatsiyasi bu xarajatlarni deyarli teng qismlarda chiptalar savdosidan va homiylardan, birinchi navbatda, oltita milliy qoʻllab-quvvatlovchi homiylardan qoplashni rejalashtirdi[27]. 2011-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati iqtisodiy ask taʼsirlarsiz boʻlishi uchun DFB chiptalarning 80 % ga yaqini sotilishi kerakligini aytdi, bu esa oʻrtacha 25 000 tomoshabinni tashkil qilardi. DFB umumiy chiptalar savdosidan taxminan 27 million yevro ishlab olishni taxmin qilgan edi[7].
2011-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatini translyatsiya qilish
2011-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatini televideniyeda yoritish misli koʻrilmagan edi[28].
Germaniyada ARD va ZDF jamoat teleradiokompaniyalari barcha 32 turnir oʻyinlarini jonli efirda namoyish etishdi. Yevropa boʻylab barcha oʻyinlar Eurosportʼda 34 ta mamlakat va hududlarda mavjud edi. Qoʻshma Shtatlarda ESPN va ESPN2 rasmiy ingliz tilidagi teleradiokompaniyasi boʻlib xizmat qilgan. Univision esa 2011-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatini ispan tilida yoritib bordi. Kanadada CBC Television va Sportsnet telekompaniyalari turnirni translyatsiya qildi[29]. Buyuk Britaniyada Angliya terma jamoasining oʻyinlarini BBC Red Button va BBC Sport sayti jonli efirda namoyish etdi[30]. Final BBC Three telekanalida jonli ravishda namoyish etildi. SBS Avstraliya uchun translyatsiya huquqiga ega edi, Al-Jazira esa Yaqin Sharq va Shimoliy Afrikadagi oʻyinlarni translyatsiya qildi[28].
2011-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati faqat Germaniyada mavjud boʻlgan Panini stiker albomining mavzusi boʻlgan birinchi ayollar tadbiri boʻldi[31].
Yaponiya va AQSh oʻrtasidagi final oʻyini Twitter’da soniyasiga eng koʻp tvit yozish boʻyicha rekordni yangiladi — 7196[32].
2011-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati hakamlar hay’ati
FIFA hakamlar qoʻmitasi 2011-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatini boshqarish uchun 16 nafar hakamni tanladi: uchtasi AFCdan, bittasi CAFdan, ikkitasi CONMEBOLdan, uchtasi COCACAFdan, bittasi OFCdan va olti nafari UEFAdan. Bundan tashqari, 32 nafar yordamchi hakam va uchta rasmiy toʻrtinchi hakam tanlangan. Eng keksa hakam 42 yoshli shved Jenny Palmquist boʻlsa, eng yosh hakam fijilik 29 yoshli Finau Vulvuli boʻldi[33][34][35].
FIFA Tashkiliy Qoʻmitasi 2010-yil 28-noyabrda yakuniy qur’a tashlash marosimining tartibini tasdiqladi. Turli jugʻrofiy mintaqalardan toʻrtta jamoa: Germaniya, Yaponiya, AQSh, Braziliya — FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon reytingi asosida joylashdi. Bitta konfederatsiyadan ikkita jamoa bir guruhga kirmasligi kerak edi, lekin 2011-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati „A“ guruhi bundan mustasno. Chunki unda ikkita Yevropa jamoasi joylashtirildi[36].
Guruh qura tashlash marosimi Germaniyaning Frankfurt shahrida 2010-yil 29-noyabrda Kongress markazida boʻlib oʻtdi. Marosimni FIFA Tashkiliy Qoʻmita prezidenti Steffi Jons taqdim etdi, unga FIFAning ayollar musobaqalari rahbari Tatyana Haenni yordam berdi. Qur’a tashlash savatchalaridagi toʻplar sobiq Germaniya terma jamoasi aʼzosi Gunter Netzer va slovakiyalik model va ayollar futboli elchisi Adriana Karembeu tomonidan ochilgan[6].
2011-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati Guruh bosqichi
2011-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati ochilish marosimi.
2011-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati guruh bosqichida oʻn oltita jamoa toʻrtta jamoadan toʻrtta guruhga boʻlingan. Har bir guruh oʻyinlari oltita oʻyindan iborat boʻlib, unda har bir jamoa bir guruhdagi boshqa jamoalarga qarshi bittadan oʻyin oʻtkazadi. Jamoalarga gʻalaba uchun uch ochko, durang uchun bir ochko, magʻlubiyat uchun esa ochko yoʻq edi. Har bir guruhda birinchi va ikkinchi oʻrinlarni egallagan jamoalar 2011-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati pley-off bosqichiga yoʻllanma oladi[2].
2011-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati uchun oʻyinlar taqvimi 2009-yil 20-martda eʼlon qilindi: mezbonlar avtomatik A1 pozitsiyasida joylashgan[3].
Barcha oʻyinlar mahalliy CEST vaqt mintaqasi soatlariga koʻra oʻtkazilgan (UTC+2).
Guruh bosqichidagi jamoalar reytingi quyidagicha aniqlandi:[37]
Guruhning barcha oʻyinlarida olingan ochkolar (gʻalaba uchun uchta ochko, durang uchun bitta, magʻlubiyat uchun yoʻq);
Guruhdagi barcha oʻyinlardagi toʻplar farqi;
Barcha guruh oʻyinlarida urilgan gollar soni;
Ochkolari teng kelgan jamoalar oʻrtasidagi oʻzaro oʻyinlarda olingan ochkolar;
Ochkolari teng kelgan jamoalar oʻrtasidagi oʻzaro oʻyinlardagi toʻplar farqi;
Ochkolari teng kelgan jamoalar oʻrtasidagi oʻzaro oʻyinlarda urilgan gollar soni;
Qur’a tashlash.
2011-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati A Guruhi
2011-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati yakunida quyidagi sovrinlar topshirildi: „Oltin toʻp“ (eng yaxshi oʻyinchi), „Oltin butsa“ (eng yaxshi toʻpurar) va „Oltin qoʻlqop“ (eng yaxshi darvozabon) mukofotlari Adidas tomonidan, „Eng yaxshi yosh oʻyinchi“ mukofoti esa Hyundai Motor Company tomonidan homiylik qilindi[76][4].
↑„Tweets-per-second mark set during final“. ESPN. Associated Press (18-iyul 2011-yil). Qaraldi: 30-iyul 2011-yil. „The Women's World Cup final between Japan and the United States set the record for tweets per second, eclipsing the wedding of Prince William and Kate and the death of Osama bin Laden.“.
↑„Goal of the Tournament“. FIFA.com. Fédération Internationale de Football Association. 2011-yil 22-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 17-iyul 2019-yil.