Xalqaro geografik ittifoq

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Rio-de-Janeyrodagi 18-Xalqaro geografik kongress xotirasiga bagʻishlangan 1956-yildagi Braziliya pochta markasi

Xalqaro geografik ittifoq (IGU);inglizcha: International Geographical Union ; fransuzcha: Union géographique internationale) — geograflarning xalqaro ilmiy birlashmasi. Kotibiyatning joylashgan joyi Dehli, Hindiston.

Tarixi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Birinchi Xalqaro geografik kongress 1871-yilda Antverpenda boʻlib oʻtdi.

Hozirgi shaklda u 1922-yilda Bryusselda tashkil etilgan. Bosh assambleya tomonidan saylanadigan, milliy delegatsiyalar rahbarlaridan iborat Ijroiya qoʻmitasi (prezident, sakkiz nafar vitse-prezident, bosh kotib va gʻaznachidan iborat) boshqaruv organi hisoblanadi. IGU tuzilmasida komissiyalar va o‘quv guruhlari ham doimiy asosda faoliyat yuritadi. IGU kongresslari har 4-yilda bir marta oʻtkaziladi. IGU byulleteni chiqarildi.

SSSR 1956-yilda ittifoqqa aʼzo boʻldi. Sovet geografik tashkilotlari va IGU oʻrtasidagi muvofiqlashtirishni 1992-yilda Xalqaro geografik ittifoqning Rossiya Milliy qoʻmitasiga aylantirilgan Sovet geograflari milliy qoʻmitasi amalga oshirdi (hozirda rais — akademik V. M. Kotlyakov, mas’ul kotib — A. B. Sebentsov). 2022-yil. Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi sababli ular IGU aʼzoligidan toʻxtatildi[1]. 1976-yilda SSSRda IGU Kongressi boʻlib oʻtdi.

Ayni paytda ittifoq tarkibiga 87 davlat kiradi.

IGU maqsadlari:

  1. Geografik muammolarni oʻrganishga koʻmaklashish;
  2. Xalqaro hamkorlikni talab qiladigan geografik tadqiqotlarni boshlash va muvofiqlashtirish, ularni keng ilmiy muhokama qilish va natijalarini nashr etishga ko‘maklashish;
  3. Xalqaro tashkilotlar ishida geograflarning ishtirokini taʼminlash;
  4. IGUga aʼzo mamlakatlar ichida ham, oʻrtasida ham geografik maʼlumotlar va hujjatlarni toʻplash va tarqatishni yaxshilashga hissa qoʻshish;
  5. mavzulari Ittifoq maqsadlariga mos keladigan xalqaro geografik kongresslar, mintaqaviy konferensiyalar va ixtisoslashtirilgan simpoziumlarni o‘tkazishga ko‘maklashish;
  6. geografik tadqiqotlarni rivojlantirish va uning natijalarini amaliyotga tatbiq etish maqsadida xalqaro hamkorlikning boshqa har qanday shakllarida ishtirok etish;
  7. Xalqaro standartlashtirish va geografiyada qoʻllaniladigan usullar, nomenklatura va belgilarni birlashtirishga koʻmaklashish.

IGUning ish tillari ingliz va fransuz tillaridir[2] .

IGU Xalqaro ilmiy uyushmalar kengashi (ISCU) va Xalqaro ijtimoiy fanlar kengashi (ISSC) aʼzosi hisoblanadi.

Qoʻllanma [3][tahrir | manbasini tahrirlash]

1922—1924-yillar Roland Bonapart, Fransiya

1924—1928-yillar Nikola Vacelli, Italiya

1928—1931-yillar Mamlakat maʼlumotlari Fransiya Robert Burjua, Fransiya

1931—1934-yillar Mamlakat ma'lumotlari AQSh Isaiah Bowman, AQSH

1934—1938-yillar Mamlakat ma'lumotlari Buyuk Britaniya Charlz Kloz, Buyuk Britaniya

1938—1949-yillar Mamlakat ma'lumotlari Fransiya Emmanuel de Marton, Fransiya

1949—1952-yillar Mamlakat maʼlumotlari AQSh Jorj Kressi, AQSH

1952—1956-yillar Mamlakat ma'lumotlari Buyuk Britaniya Dadli Stump, Buyuk Britaniya

1956—1960-yillar Shvetsiya Hans Alman, Shvetsiya

1960—1964-yillar Germaniya Karl Troll, Germaniya

1964—1968-yillar Mamlakat ma'lumotlari Hindiston Shiba Chatterji, Hindiston

1968—1972-yillar Mamlakat maʼlumotlari Polsha Stanisław Leszczynski, Polsha

1972—1976-yillar Mamlakat ma'lumotlari Fransiya Jan Dreshe, Fransiya

1976—1980-yillar Mamlakat ma'lumotlari Buyuk Britaniya Maykl Uayz, Buyuk Britaniya

1980—1984-yillar Nigeriya Akin Maboganj, Nigeriya

1984—1988-yillar Avstraliya Piter Skott, Avstraliya

1988—1992-yillar Mamlakat maʼlumotlari AQSh Roland Fuchs, AQSH

1992—1996-yillar Mamlakat maʼlumotlari Niderlandiya Herman T. Verstappen, Niderlandiya

1996—2000-yillar Mamlakat maʼlumotlari Shveytsariya Bruno Messerli, Shveytsariya

2000—2004-yillar Irlandiya Anna Buttimer, Irlandiya

2004—2006-yillar Italiya Adalberto Vallega, Italiya

2006—2008-yillar Meksika Xose Palasio Prieto, Meksika

2008—2012-yillar Mamlakat maʼlumotlari AQSh Ronald Abler, AQSh

2012—2016-yillar Rossiya Vladimir Kolosov, Rossiya

2016—2021-yillar Yaponiya Yukio Ximiyama, Yaponiya

2021-yil Mamlakat ma'lumotlari Janubiy Afrika Maykl Meadows, Janubiy Afrika

Xalqaro geografik kongresslar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Xalqaro geografik ittifoq tomonidan oʻtkazilgan xalqaro geografik kongresslar roʻyxati [4] [5] :

Kongress Yil Mamlakat va shahar
I 1871-yil Antverpen
II 1875-yil Parij
III 1881-yil Venetsiya
IV 1889-yil Parij
V 1891-yil Bern
VI 1895-yil London
VII 1899-yil Berlin
VIII 1904-yil Vashington, Filadelfiya, Nyu-York, Niagara sharsharasi, Chikago, Sent-Luis
IX 1908-yil Jeneva
X 1913-yil Rim
XI 1925-yil Qohira
XII 1928-yil Kembrij
XIII 1931-yil Parij
XIV 1934-yil Varshava
XV 1938-yil Amsterdam
XVI 1949-yil Lissabon
XVII 1952-yil Vashington
XVIII 1956-yil Rio-de-Janeyro
XIX 1960-yil Stokgolm
XX 1964-yil London
XXI 1968-yil Dehli
XXII 1972-yil Monreal
XXIII 1976-yil Moskva
XXIV 1980-yil Tokio
XXV 1984-yil Parij
XXVI 1988-yil Sidney
XXVII 1992-yil Vashington
XXVIII 1996-yil Gaaga
XXIX 2000-yil Seul
XXX 2004-yil Glazgo
XXXI 2008-yil Tunis
XXXII 2012-yil Koln
XXXIII 2016-yil Pekin
XXXIV 2021-yil Istanbul
favqulodda 2022-yil Parij
XXXV 2024-yil Dublin

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. Mike. „IGU Executive Committee suspends the IGU National Committee of Russia“ (en-US). IGU Online (7-mart 2022-yil). 19-mart 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-iyun 2022-yil.
  2. „Statutes – IGU Online“. 18-oktabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-sentabr 2016-yil.
  3. „List of IGU Executive Committee members 1922—2022“ (en).
  4. „Home of Geography Newsletter, No. 4, February 2002“. 24-sentabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-iyun 2015-yil.
  5. Котляков В.М.. Избранные сочинения в шести книгах. М.: Наука, 2003 — 426 bet. ISBN 5-02-008829-3.