Toshkent davlat yuridik universiteti

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Toshkent davlat yuridik universiteti
Tashkent State University of Law.png
Xalqaro nomi Tashkent State University of Law
Shiori Kuch - adolatda
Asos solingan 2013-yil
Rektori Rahim Hakimov
Bakalavriat 4 yil
Magistratura 2 yil
Manzili Sayilgoh ko'chasi, 35-uy
Vebsayti tsul.uz

Toshkent davlat yuridik universiteti – davlat oliy ta’lim muassasasi (oliy o‘quv yurti).

O‘zbekistondagi yuridik fan markazlaridan biri.

Rasmiy nomi – Toshkent davlat yuridik universiteti (TDYU).

Universitet O‘zbekistonning yuridik fanlar va yuridik ta’lim milliy markazlaridan biri sifatida e’tirof etilgan yetakchi oliy ta’lim muassasasi hisoblanadi. Uning nufuzi, obro‘-e’tibori respublikadan tashqarida ham keng tarqalgan. Universitet tarkibiga 12 ta mutaxassislik va 3 ta umumta’lim kafedralari, Yurist kadrlar malakasini oshirish markazi, Huquqbuzarliklar profilaktikasi va jamoat xavfsizligi sohasida yuridik kadrlarni tayyorlash va qayta tayyorlash bo‘yicha ixtisoslashgan filial hamda akademik litsey kiradi. Universitet, shuningdek, Adliya vazirligining o‘quv muassasalari tizimiga kiritilgan 14 ta yuridik kollej (texnikumlar) faoliyati bo‘yicha uslubiy rahbarlik va muvofiqlashtirish ishlarini olib boradi.

TDYU rektori lavozimida yuridik fanlar doktori Raxim Rasuljonovich Xakimov 2019 yildan faoliyat yuritmoqda.

TDYU O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tarkibiga kiradi. Lavozimiga ko‘ra, universitet rektori adliya vazirining o‘rinbosari hisoblanadi.

Universitet tarixi[tahrir]

Universitet tarixi 1918 yil 21 aprelda, Turkiston xalq universitetida ijtimoiy-iqtisodiy fakultet negizida yuridik kafedra tashkil etilgan paytdan boshlanadi. Bu Markaziy Osiyoda, xususan, O‘zbekistonda yuridik maktabni yaratishdagi birinchi qadam bo‘lgan.

Ushbu yuridik maktab 1918 yildan 1990 yillargacha O‘zSSR Adliya Xalq komissarligi qoshidagi muassasa sifatida qator o‘zgarishlarni boshidan kechirdi.

1991 yil 15 avgustda O‘zSSR Ministrlar Sovetining qarori bilan Toshkent davlat universitetining yuridik fakulteti negizida Toshkent davlat yuridik instituti tashkil etildi.

O‘shandan buyon mazkur o‘quv dargohi ta’lim, fan va amaliyot birligi konsepsiyasini o‘zida mujassam etgan yuridik sohaning ajralmas qismiga aylandi.

Yillar davomida muassasada yirik huquqshunoslar B.Manelis, M.Lutskiy, S.Avrux, K.Sarimsoqov, X.Qurbonov, N.Kapustyanskiy, T.Eshonbekov, D.Arrenbek, akademiklar S.Radjabov va X.Sulaymonova kabi mashhur yuristlar pleyadasi faoliyat olib bordi.

Universitet tarixi O‘zbekistonda milliy huquq maktabining taraqqiyoti hamda o‘zbek yurisprudensiyasi rivojiga beqiyos hissa qo‘shgan taniqli olimlar – akademiklar Xojiakbar Rahmonqulov va Shavkat Urazayev, fan darg‘alari Boris Blind, Georgiy Sarkisyans, Shoakbar Shoraxmetov, G‘afur Abdumadjidov, Ikrom Zokirov va boshqa ko‘plab huquqshunoslarning nomlari bilan chambarchas bog‘liqdir.

2013 yilda Toshkent davlat yuridik institutining universitetga aylantirilishi hamda yangi modulli o‘qitish tizimiga o‘tish yuridik ta’limga sifat jihatdan mutlaqo yangi turtki berdi.

Bugungi kunda universitet professor-o‘qituvchilari tarkibi 250 kishidan iborat bo‘lib, ularning 20 nafari fan doktori, 60 nafari fan nomzodi, 20 nafari professor, 30 nafari dotsentdir.

Universitet davlat hokimiyatining barcha bo‘g‘inlari, shuningdek, xususiy tuzilmalar uchun yurisprudensiya sohasida mutaxassislar tayyorlaydi. Bugungi kunda universitetda 3600 ga yaqin talaba, shu jumladan, 124 nafar magistrant tahsil olmoqda.

Rektorlar[tahrir]

Qabul qoidalari[tahrir]

Universitet bakalavriatiga qabul quyidagi fanlardan o‘tkaziladigan test sinovlari natijalariga ko‘ra amalga oshiriladi:

  • ona tili va adabiyot
  • chet tili
  • tarix
  • matematika

Chet el fuqarolari uchun qabul suhbat asosida o‘tkaziladi (o‘qish faqat shartnoma asosida bo‘ladi).

Universitetdagi ta’lim[tahrir]

Universitetda ta’lim uch tilda olib boriladi: o‘zbek, rus, ingliz. Ingliz tilida ta’lim olish uchun talaba ingliz tilini bilish darajasini belgilovchi IELTS sertifikati yoxud universitetning o‘zida ingliz tilidan imtihon topshirgan bo‘lishi kerak.

Universitetning akademik bakalavriatida “Yurisprudensiya” yo‘nalishida beshta kasbiy mutaxassislik bo‘yicha yuridik kadrlar tayyorlanadi:

  • Davlat huquqiy faoliyati
  • Fuqarolik huquqiy faoliyati
  • Jinoiy huquqiy faoliyat
  • Xalqaro huquqiy faoliyat
  • Tadbirkorlik huquqiy faoliyat (biznes huquqi)

Magistraturada ta’lim 8 ta ixtisoslik bo‘yicha olib boriladi:

  • Davlat boshqaruvi huquqi
  • Jinoiy qonunchilikni qo‘llash nazariyasi va amaliyoti
  • Huquq va biznes
  • Huquq va axborot texnologiyalari
  • Moliyaviy-huquqiy monitoring
  • Huquq va tibbiyot
  • Huquq va qurilish
  • Huquq va intellektual mulk

Universitet O‘zbekiston Milliy universitetining harbiy kafedrasi bilan hamkorlik qiladi. O‘zMU harbiy kafedrasida ta’limni o‘taganidan keyin talabalar zaxiradagi leytenant harbiy unvoniga ega bo‘ladilar.

Ta’lim jarayoni[tahrir]

Universitet zamonaviy standartlarga muvofiq ikki bosqichli ta’lim jarayonini amalga oshiradi:

  • Birinchi bosqich — bakalavrlarni tayyorlash (kunduzgi bo‘limda 4 yil);
  • Ikkinchi bosqich — tanlangan magistrlik dasturi bo‘yicha magistrlarni tayyorlash (1 yil).

Yurisprudensiya yo‘nalishi bo‘yicha ta’lim dasturi talabalari o‘qishning birinchi yilida davlat va huquq sohasidagi asosiy nazariy bilimlarni kompleks oladilar. Ta’limning ikkinchi yilidan boshlab huquqning tanlangan sohalari bo‘yicha (kasbiy mutaxassislikka qarab) hamda ba’zi yondosh fanlar: iqtisodiyot, siyosatshunoslik, axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini ham o‘zlashtiradilar. Bundan tashqari, bitiruvchilar amaliyot o‘tash davomida kelgusida qonunchilik va huquqni muhofaza qilish sohalarida, advokaturada, davlat hokimiyati organlari va yuridik kompaniyalarda ishlash uchun zarur amaliy ko‘nikmalarga ega bo‘lishadi.

O‘qitiladigan asosiy fanlar: Konstitutsiyaviy huquq, Ma’muriy huquq, Fuqarolik huquqi, Jinoyat huquqi, Mehnat huquqi, Ekologik huquq, Fuqarolik-protsessual huquqi, Jinoyat-protsessual huquqi, Moliya huquqi, Kriminologiya, Soliq huquqi, Xalqaro huquq, Tijorat huquqi, Yer huquqi, Shaxsiy rivojlanish, Huquqni tadqiq qilish metodi, Yuristning yozma nutqi va boshqalar.

Ta’lim jarayonini yuksak salohiyatli professor-o‘qituvchilar olib boradi, jumladan, yuridik fanlar doktori, akademik A.Saidov, O‘zbekiston Respublikasida xizmat ko‘rsatgan fan arbobi, yuridik fanlar doktori, professor X.Boboev va boshqalar.

Talabalar uchun ta’lim jarayonida majburiy amaliyot o‘tashning alohida turi ko‘zda tutilgan bo‘lib, unda talabalar TDYU Yuridik klinikasida o‘qituvchilar rahbarligida aholiga bepul yuridik yordam ko‘rsatishadi. Unda qabul yuzma-yuz olib boriladi. Bundan tashqari, TDYUning veb-sahifasida (tsul.uz) “Yuridik klinika. Virtual qabulxona” bo‘limi ochilgan.

Kafedralar[tahrir]

Universitetda ixtisoslik hamda umumta’lim kafedralari faoliyat olib boradi. Ixtisoslik kafedralari:

  • Davlat huquqi va boshqaruvi
  • Fuqarolik huquqi
  • Fuqarolik protsessual va iqtisodiy protsessual huquq
  • Tadbirkorlik huquqi (biznes huquqi)
  • Mehnat huquqi
  • Davlat va huquq nazariyasi va tarixi
  • Ekologiya va agrar huquqi
  • Jinoyat huquqi va kriminologiya
  • Jinoyat-protsessual huquq va kriminalistika
  • Xalqaro tijorat huquqi
  • Xalqaro huquq va inson huquqlari
  • Intellektual mulk

Umumta’lim kafedralari:

  • Umumta’lim fanlari
  • Til o‘rgatish kafedrasi
  • Jismoniy tarbiya va sport

Axborot-resurs markazi[tahrir]

Kutubxona oliy o‘quv yurtining alohida tarkibiy bo‘linmasi bo‘lib, ko‘plab faoliyat sohalarini (o‘quv, ilmiy va ma’naviy-ma’rifiy) qamrab oladi hamda universitetning ta’lim, ilmiy va madaniy jarayonlarida faol ishtirok etadi. Toshkent davlat yuridik universiteti Axborot-resurs markazi (TDYU ARM)ning yuzaga kelishi va rivojlanishi O‘zbekistonda yuridik ta’limning shakllanishi va taraqqiy etishi bilan bevosita bog‘liqdir.

Hozirgi kunda kutubxona respublikamiz ilmiy axborot tizimining muhim bo‘g‘ini bo‘lib, u 300 ming nusxadagi milliy va xorijiy mualliflar kitoblari hamda davriy nashrlardan iborat boy fondga ega.

ARMda g‘oyat nodir fond ham mavjud. Unda 3000 nusxadagi kitoblar, jumladan, rus professori Ivan Neymanning 1814 yildagi “Jinoyat huquqining ilk asoslari” asari, buyuk mutafakkir, fiqh – islom qonunshunosi Burhoniddin al-Marg‘inoniyning «Al-hidoya fi sharhi Bidoya al-mubtadi’» yoki qisqacha “Kitob ul-hidoya” nomli musulmon huquqiga oid sharhlarining 1893 yilda ko‘chirilgan nusxasi, shuningdek, Rossiya imperiyasining 100 jilddan ortiq qonunlar majmuasi mavjud.

2019 yildan e’tiboran universitet Axborot-resurs markazi Dyusseldorf shahridagi Germaniya universitet kutubxonalari Xalqaro assotsiatsiyasi a’zosi hisoblanadi.

Ilmiy faoliyat[tahrir]

Universitetda 23 nafar fan doktori, 69 nafar fan nomzodlari mavjud. Shundan 20 nafari professor, 35 nafari dotsent hisoblanadi. Universitetning ilmiy salohiyati 37 foizni tashkil etadi. Fan nomzodlarining o‘rtacha yoshi 46 yosh, shuningdek, yuridik fanlar bo‘yicha falsafa doktorlari (PhD) ilmiy darajasiga ega shaxslarning o‘rtacha yoshi 34 yosh, fan doktorlarining o‘rtacha yoshi 50 yoshni tashkil etadi.

Universitetda jami 17 nafar doktorant va 300 nafardan ortiq mustaqil izlanuvchi mavjud. Mustaqil izlanuvchilarning 10 nafardan ortig‘i xorijiy fuqarolar hisoblanadi.

Universitetda 2019-yilda O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi hamda Niderlandiyaning “Elsevier” kompaniyasi bilan hamkorlikda “Ilm-fan – 2020” dasturi doirasida “Research transformation: Global outlook” xalqaro ilmiy forumi o‘tkazildi.

Universitetda doktorantura va mustaqil izlanuvchilik shaklidagi oliy ta’limdan keyingi ta’lim bo‘g‘inlari faoliyat yuritadi. Ikkita ilmiy kengash DSc.07/30.12.2019.Yu.22.01 va DSc.07/30.12.2019.Yu.22.02 quyidagi mutaxassisliklar bo‘yicha ilmiy darajalar berish sohasida faoliyat yuritmoqda:

  • 12.00.01 – Davlat va huquq nazariyasi va tarixi. Huquqiy ta’limotlar tarixi
  • 12.00.02 – Konstitutsiyaviy huquq. Ma’muriy huquq. Moliya va bojxona huquqi
  • 12.00.03 – Fuqarolik huquqi. Tadbirkorlik huquqi. Oila huquqi. Xalqaro xususiy huquq
  • 12.00.04 – Fuqarolik protsessual huquqi. Xo‘jalik protsessual huquqi. Hakamlik jarayoni va mediatsiya
  • 12.00.08 – Jinoyat huquqi, huquqbuzarliklarning oldini olish. Kriminologiya. Jinoyat-ijroiya huquqi

Universitet O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasi tomonidan ilmiy nashrlar sifatida e’tirof etilgan 3 ta ilmiy jurnalga ega:

  • “Yuridik fanlar axborotnomasi – Vestnik yuridicheskix nauk – Review of Law Sciences” huquqiy ilmiy-amaliy jurnal
  • “O‘zbekiston qonunchiligi tahlili – Obzor zakonodatelstva Uzbekistana” jurnali
  • “TSUL Legal Report” elektron jurnali

Ushbu jurnallar DigitalCommons-Uzbekistan (www.uzjournals.edu.uz), Ilmiy nashrlar ma’lumotlar bazasi (http://uzscite.uz) singari milliy ma’lumotlar bazasi, shuningdek, RINC (Rossiysky indeks nauchnogo citirovaniya) va ilmiy tadqiqot ishlarining asosiy natijalarini e’lon qilish uchun mo‘ljallangan boshqa xalqaro miqyosdagi ma’lumotlar bazalariga kiritilgan.

Universitetida yosh o‘qituvchilar, doktorant va mustaqil izlanuvchilar ilmiy faoliyatini muvofiqlashtirish va uslubiy yordam ko‘rsatish maqsadida “Yosh olimlar kengashi” tashkil etilgan. Universitet kafedralari huzurida tashkil qilingan 15 dan ortiq ilmiy to‘garaklarga (“Academic”, “Students business club”, “Tsivilist”, “Kriminolog”, “Huquqshunos-ekologlar”, “Procedure”, “Mehnat huquqi himoyachisi” va boshqa.) 1000 nafardan ortiq iqtidorli talabalar jalb qilingan.

Universitet QS (Quacquarelli Symonds World University Rankings), THE (Times Higher Education) kabi xalqaro e’tirof etilgan tashkilotlar bilan yaqindan hamkorlik o‘rnatgan.

2019-2020-o‘quv yili davomida umumiy mablag‘i 2,2 mlrd so‘m bo‘lgan 7 ta’lim grantlari bo‘yicha ilmiy tadqiqotlar olib borilmoqda. 2019 yil davomida jami 230 ta ilmiy maqolalar nashr etilib, 44 ta xalqaro jurnallarda, ulardan 25 tasi Scopus va Web of Science xalqaro ilmiy-texnik ma’lumotlar bazalariga kiritilgan jurnallarda chop etilgan. Shuningdek, 28 ta monografiya tayyorlangan. Universitet professor-o‘qituvchilari tomonidan 2019 yilda 14 ta mualliflik huquqi bilan himoya qilinadigan materiallarga guvohnomalar olingan. Shuningdek, professor-o‘qituvchilarning 23 ta ilmiy-tadqiqot ishlanmalari uchun amaliyotga joriy etilganligi yuzasidan tegishli vazirlik va idoralardan dalolatnomalar olingan.

Jahon Banki tomonidan Akademik innovatsiyalar fondi orqali moliyalashtiriladigan (140 ming AQSh doll.) “Elektron universitet” platformasi orqali yuridik ta’lim olish imkoniyatlarini kengaytirishning innovatsion shakli” loyihasi amalga oshirilmoqda. Bundan tashqari, Polshaning Gdansk universiteti hamda Shvetsiyaning Lund universiteti bilan birgalikda Yevropa Ittifoqining Erazmus+ grant loyihasi (200 ming AQSh doll.) bo‘yicha ishlar amalga oshirilmoqda.

Xalqaro hamkorlik[tahrir]

TDYUning xalqaro hamkorligi Yevropa, Osiyo, Amerika singari mintaqalarning oliy ta’lim muassasalari, ilmiy markazlari va ilmiy tadqiqot institutlari, shuningdek, xorijiy elchixonalar, xalqaro ilmiy-ta’limiy fondlar bilan tuzilgan 30 dan ortiq shartnomalar asosida amalga oshiriladi.

TDYUning hamkor oliy o‘quv yurtlari qatorida Osaka va Nagoya universitetlari (Yaponiya), Boston kolleji huquq maktabi (AQSh), Buyuk Britaniya huquq universiteti, Shpayer shahridagi ma’muriy fanlar Germaniya universiteti va Ommaviy-huquqiy boshqaruv Germaniya tadqiqot instituti, Regenburg universiteti (GFR), Shanxay siyosat va huquq universiteti (XXR), Ural davlat yuridik universiteti (RF), Polots davlat universiteti (Belarus Respublikasi), Narikbayev nomidagi Qozoq davlat yuridik universiteti (Qozog‘iston) va boshqa ilm dargohlarini alohida ajratib ko‘rsatish mumkin.

2005 yil 7 sentyabrda universitet huzurida Yapon huquqi va tili tadqiqoti markazi ochilgan edi. Markazning maqsadi – talabalarga Yaponiya huquqini yapon tilida o‘rganish imkoniyatini yaratish va o‘zbek-yapon huquq tizimini qiyosiy tahlil qilish orqali O‘zbekiston qonunchiligini, milliy xususiyatlarni hisobga olgan holda, takomillashtirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqish.

2020 yilda Toshkent davlat yuridik universitetida Regenburg universiteti (GFR) bilan hamkorlikda Nemis huquqi va qiyosiy huquqshunoslik markazini ochish rejalashtirilgan.

Imzolangan Memorandumlar doirasida talaba va o‘qituvchilar almashinuvi olib borilmoqda, qo‘shma ilmiy tadqiqotlar va malaka oshirish ishlari amalga oshirilmoqda.

Univeritetda ta’lim olish sharoitlari[tahrir]

Universitet talabalarga o‘qish, shuningdek, sport bilan shug‘ullanish, ijodiy o‘sish va o‘zini o‘zi takomillashtirishi uchun barcha sharoitlarni yaratib beradi. Jumladan, universitetning zamonaviy Fitnes zali, Sport zali, Kovorking zonasi, Axborot-resurs markazi va 30 dan ortiq turli klublari mavjud.

Tashkent State Unversity of Law

Bosh o‘quv binosi 3504 ming kv.m maydonni egallagan bo‘lib, Sayilgoh ko‘chasi 35-uy manzilida joylashgan. Binoda 5 kafedra, 26 ma’ruza va seminar xonalari, rektorat, Universitet kengashi zali, universitetning ma’muriy bo‘linmalari, shuningdek, Yuridik klinika faoliyat olib boradi.

Tashkent State Unversity of Law

Universitetning ikkinchi o‘quv binosi 6927 ming kv.m maydonni egallagan bo‘lib, unda 5 ta kafedra, 43 ta ma’ruza va seminar mashg‘uloti xonalari, Sud yig‘ilishlari xonasi (Moot court), kriminalistik laboratoriya joylashgan. Shuni ta’kidlash kerakki, ushbu o‘quv binolari me’moriy yodgorliklar bo‘lib, 1875 yilda qurilgan.
Universitetning Amir Temur ko‘chasi 13-uyda joylashgan va 9557 ming kv.m maydonga ega uchinchi o‘quv binosi 2013 yilda TDYU tasarrufiga berilgan. Kapital rekonstruksiya qilingandan keyin binoda 5 ta kafedra, 21 ta ma’ruza va seminar mashg‘ulotlari xonasi, 2 ta kompyuter xonasi joylashgan. Talabalarning dam olishi va sport bilan shug‘ullanishini tashkil qilish maqsadida zamonaviy sport kompleksi jihozlangan.

Ushbu binoda, shuningdek, ikkita konferens-zal, kitoblar xazinasi, o‘quv zallarini o‘z ichiga olgan Axborot-resurs markazi ham joylashgan.

TDYU ixtiyorida umumiy maydoni 8972 kv.m va 488 o‘rindan iborat ikkita 4 qavatli yotoqxona mavjud. Talabalar bir kishili va ikki kishili shinam xonalarda yashashadi. Yotoqxona tomonidan talabalarga barcha o‘rin-to‘shak jihozlari beriladi. Binoda, shuningdek, oshxona, kir yuvish xonasi, fitnes zal, kutubxona va Wi-Fi zonasi mavjud.

Universitetning alohida tarkibiy tuzilmalari[tahrir]

TDYU ixtisoslashtirilgan filiali.

2019 yil fevralida Toshkent davlat yuridik universitetining Toshkent shahri va Toshkent viloyatida jinoyatlarning oldini olish va jamoat xavfsizligini ta’minlash sohasi yuridik kadrlarini tayyorlash va qayta tayyorlash bo‘yicha Ixtisoslashtirilgan filiali tashkil etildi.

Ushbu filial IIV tizimi va O‘zbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi uchun kadrlar tayyorlab beradi.
Xalqaro standartlar bo‘yicha yuridik kadrlarni kasbiy o‘qitish markazi.
Huquqiy ta’limga keng yo‘l ochadigan mazkur markaz respublika va mamlakat tashkilotlari manfaatlarini xalqaro maydonda munosib taqdim eta oladigan, yuridik kadrlarni xalqaro standartlar asosida o‘qitish maqsadida 2017 yilda tashkil etilgan.

Markaz o‘z faoliyatini uch yo‘nalishda olib boradi:

  • xalqaro standartlar asosidagi yuridik kadrlar qisqa muddatli kasbiy ta’limini tashkil qilish
  • oliy noyuridik ma’lumotga ega bo‘lgan shaxslar uchun 6 oylik yuridik qayta tayyorlash kurslari
  • "Huquqshunoslik" va "Yurisprudensiya" yo‘nalishlari bo‘yicha pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish

Yuridik kadrlarning xalqaro standartlar asosidagi kasbiy ta’lim kurslari qat’iy ravishda hamkorlik to‘g‘risidagi kelishuvlar asosida White&Case, Foley Hoag, Dentons, Sidley Austin, Vinson&Elkins, Willkie Farr&Gallagher, Hogal Lovels and Glassgow University singari xalqaro yuridik firmalar ekspertlari tomonidan olib boriladi.

Kurslarni muvaffaqiyatli tugatgan tinglovchilar dunyoga mashhur yuridik kompaniyalar va xalqaro arbitraj muassasalariga malaka oshirish uchun yuboriladi.

Universitetni bitirgan mashhur shaxslar[tahrir]

Shuningdek qarang[tahrir]

Oʻzbekistondagi universitetlar

Manbalar[tahrir]