Mark Zuckerberg
| Mark Zuckerberg | |
|---|---|
_(cropped).jpg) | |
| Tavalludi |
Mark Elliot Zuckerberg 1984-yil 14-may White Plains, New York, A. Q. Sh. |
| Fuqaroligi |
 AQSh |
| Taʼlimi |
|
| Faoliyat yillari | 2004-hozirgacha |
| Turmush oʻrtogʻi | Prissila Chan |
| Bolalari | 2 |
| Ota-onasi |
|
| Veb-sayti | markzuckerbergofficial.com |
| Imzosi | |
 | |
Mark Elliot Tsukerberg (ingl. Mark Elliot Zuckerberg, tug. 14-may kuni 1984-yil, Uayt-Plains, Nyu-York) amerikalik media magnat, Internet-tadbirkor va filantrop. Meta (ilgari Facebook, Inc.) va uning raisi, bosh ijrochi direktori va nazorat qiluvchi aksiyador hisolanadi. Shuningdek, u Breakthrough Starshot quyosh yelkanli kosmik kemasini ishlab chiqish loyihasining hammuassisi va uning direktorlar kengashi aʼzolaridan biridir.
Tsukerberg Garvard universitetida tahsil oldi va u yerda 2004 yil fevral oyida yotoqxonadagi qoʻshnilari bilan Facebook ijtimoiy tarmogʻini ishga tushirdi. 2012 yil may oyida Tsukerberg kompaniyani nazorat paketi bilan birjaga olib chiqdi. 2007 yilda, 23 yoshida u dunyodagi eng yosh milliarderga aylandi. 2021-yil oktabr oyida 122 milliard AQSh dollari boyligi bilan dunyodagi eng boy odamlar roʻyxatida 5-oʻrinni egalladi.[1]
Biografiyasi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Mark 1984 yil 14 mayda Nyu-York shahridan bir necha kilometr shimoliyda joylashgan Uayt-Plains shahrida (Nyu-York shtati) tugʻilgan. Otasi tish shifokori Edvard Tsukerberg. Onasi psixiatr Karen Tsukerberg. Uning buyuk bobolari va bobolari Rossiya imperiyasi, Germaniya, Avstriya va Polshadan edi. U oiladagi 4 farzandning ikkinchi farzandi va yagona oʻgʻli edi; uning singillari Rendi (katta), Donna va Ariel.
Deyteranop sifatida Tsukerberg qizil va yashil ranglarni Facebook — ning asosiy rangi boʻlgan koʻkdan ancha yomonroq ajratib turadi [2]
Maktab yillarida Mark kompyuter dasturlash bilan shugʻullangan va "Risk" oʻyinining tarmoq versiyasini ishlab chiqqan[3]. Mark Tsukerberg oliy maʼlumotni tugatmadi: 2002 yilda u Garvard universitetiga oʻqishga kirdi, u yerda 2004 yilgacha psixologiya fakultetida tahsil oldi. Bunga parallel ravishda Mark IT kurslarida qatnashdi. U oʻz qiziqish doirasini "C, C++, Java, Visual Basic, VBscript, JavaScript, PHP va ASP deb koʻrsatgan. Tsukerberg bir necha bor oʻzini xaker deb taʼriflagan [4]. Kollejda Mark Microsoft xodimlari tomonidan Synapse dasturini yozgandan soʻng eʼtiborga olingan, bu esa kompyuterga oʻz egasi uchun musiqiy xitlar ketma-ketligini mustaqil ravishda yaratishga imkon bergan [5].
Kris Xyuz va Dastin Moskovits bilan birgalikda Facebook ijtimoiy tarmogʻini yaratishni boshladi [6]. Unga braziliyalik talaba Eduardo Saverin moliyaviy yordam koʻrsatdi. Uning 2005 yilda Saverinni kompaniyani boshqarishdan chetlashtirishga urinishlari sud muhokamasiga sabab boʻldi.
2009-yil yanvar oyida Palo Alto shahrida Yuriy Milner bilan tanishadi. 2009-yil 26-mayda kompaniya DST Facebook’ning 1,96 foiz aksiyalarini 200 million dollarga sotib olgan shartnoma imzolandi.[7]
2010-yilda Time jurnali Tsukerbergni yilning eng yaxshi odami deb topdi.[8]
2010-yil 8-dekabrda Mark Tsukerberg va Uorren Baffett va Bill Geyts milliarderlarni xayriya kampaniyasi boʻlgan „sovgʻa qasamyodi“ ga qoʻshilganini eʼlon qildi [9]
2016 yilning yozida Rim Papasi Fransisk bilan uchrashdi.[10]
2018-yil aprel oyida AQSh Kongressida Cambridge Analytica mojarosi yuzasidan guvohlik berd.[11]
Hayot
[tahrir | manbasini tahrirlash]2012 yil 19 mayda Mark Zukerberg oʻzining uzoq yillik doʻsti Priskilla Changa uylandi. Er-xotin Priskilla tibbiyot fanlari doktori ilmiy darajasini olish uchun bayram uyushtirishdi, ammo Palo Alto shahridagi yoshlar uyining hovlisida yaqin doʻstlari va oila aʼzolari paydo boʻlganida, ular toʻyga kelganliklarini eʼlon qilishdi. Er-xotin vakilining soʻzlariga koʻra, toʻy Facebook IPO-ga toʻgʻri kelmadi, aksincha Priskilla mashgʻulotining oxiriga toʻgʻri keldi.[12]
2015 yil 2 dekabrda ularning qizi Maksim Chan (Maks) tugʻildi.[13]
2017 yil 28 avgustda qizi nomi Avgusta tugʻildi.[14]
2023 yil 24 martda Markning uchinchi qizi Aureliya Chan Tsukerberg tugʻildi.[15]
Daromad va boylik
[tahrir | manbasini tahrirlash]Facebook, Inc kompaniyasining 24 foiz ulushiga ega boʻlgan Mark Tsukerberg tarixdagi eng yosh milliarderga aylandi: 2010 yil mart oyida Forbes jurnali uni 4 milliard dollarlik boyligi bilan oʻz roʻyxatidagi eng yosh milliarderlardan biri deb tan oldi. 2010-yil sentabr oyida Forbes tomonidan eʼlon qilingan eng boy amerikaliklar roʻyxatida Tsukerberg 7 milliard dollar boyligi bilan 29-oʻrinni egalladi. Mark Tsukerbergning rasmiy maoshi atigi $1.
2010 — yil boshida uning boyligi 6,9 milliard dollarga baholangan va bu yil 245 foizga oshgan-2011-yilda „Forbes“ jurnali tomonidan chop etilgan AQShning eng boy 400 kishisi reytingida Tsukerberg 17,5 milliard dollar boyligi bilan 14-oʻrinni egallagan.
2013-yilning 10-martida Tsukerberg eng yosh milliarderlarning eng yaxshi 10taligiga kirdi, Forbes maʼlumotlariga koʻra, u reytingda 2-oʻrinni egallaydi, uning boyligi 13,3 milliard dollarni tashkil etadi. 2013-yil 16-sentabrda Tsukerberg 19 milliard dollarlik shaxsiy boyligi bilan yana roʻyxatda 20-oʻrinni egalladi, Forbes jurnali maʼlumotlariga koʻra, u 2011-yilda, 2012-yil may oyida Facebook IPO-ga qadar shu oʻrinni egallagan.
2014-yil oktabr oyida Tsukerberg Kauai orolining Shimoliy qirgʻogʻida yer uchastkalarini sotib olish uchun 100 million dollar sarfladi va u yerda 280 gektarlik oilaviy mulk qurishga qaror qildi. Birozdan keyin u umumiy qiymati 30 million dollar boʻlgan oʻz mulkiga tutash ikkita uchastkani sotib oldi.
2014 yil dekabr oyida Forbes Top-15da 33,6 milliard AQSh dollari bilan 14-oʻrinni egalladi. 2018 yil yanvar oyida u Forbes roʻyxatida 5-oʻrinni egalladi va 70 milliard dollarlik boyligi bilan eng yosh multimilliarder boʻldi. 2020-yil dekabr oyida Forbes maʼlumotlariga koʻra, uning boyligi 101,7 milliard AQSh dollarini tashkil etgan holda sayyoradagi eng boy odamlar roʻyxatida 3-oʻringa koʻtarildi.
Mark Tsukerbergning boyligi ikki kun ichida (2018-yil 19-20-mart) Britaniyaning Cambridge Analytica tahliliy kompaniyasi bilan bogʻliq janjal tufayli 8,1 milliard dollarga kamaydi, deb xabar berdi Bloomberg. 2020-yil dekabr oyida 104 milliard dollarlik boyligi bilan Bloomberg milliarderlari roʻyxatida 5-oʻrinni egalladi.
2010 yildan Forbes versiyasiga koʻra dunyodagi eng nufuzli odamlar roʻyxatiga kiradi. 2018-yilda ushbu reytingda 13-oʻrinni egallagan boʻlsa-da, ilgari 10-oʻrinni egallagan.
2022-yil 31-yanvarda Mark Tsukerberg Silvergate bankiga Diem Group (Diem) kriptografik loyihasining barcha aktivlarini sotdi.
Bloomberg maʼlumotlariga koʻra, 2023-yil may oyida Mark Tsukerbergning boyligi 89,9 milliard dollarni tashkil etdi va bu yil boshidan beri kapital oʻsishi boʻyicha milliarderlar orasida yetakchi boʻldi (44,3 milliard dollar).
Xayriya
[tahrir | manbasini tahrirlash]2015 yil dekabr oyida Tsukerberg deyarli barcha boyliklarini xayriya ishlariga bagʻishlashini eʼlon qildi. "Biz Facebook aktsiyalarimizning 99 foizini beramiz-hozirda bu taxminan 45 milliard dollarni tashkil etadi. „butun hayotimiz davomida bu dunyoni keyingi avlod uchun yaxshilash uchun koʻplab boshqalarni qoʻshish uchun“, deb yozgan milliarder oʻzining Facebook sahifasida[20].
2016 yil 21 sentabrda Mark Tsukerberg va uning rafiqasi Priskilla Chan Chan Zuckerberg Initiative[en] doirasida yangi loyiha Chan Zuckerberg Science ishga tushirilganini eʼlon qilishdi. Loyiha turli kasalliklarga qarshi kurashishga qaratilgan boʻlib, unga 10 yil ichida 3 milliard dollar sarflanadi.
Madaniyatda
[tahrir | manbasini tahrirlash]Uning ijtimoiy tarmoq yaratish tarixi Aaron Sorkin ssenariysi va Devid Fincherning „ijtimoiy tarmoq“ (2010) filmi asosini tashkil etdi. 2009 — yil 20-dekabrda u oʻzining eng mashhur foydalanuvchisi-Tsukerberg misolida ijtimoiy tarmoqlarning psixologik tahlilini oʻz ichiga oladi. Kelajakdagi milliarder rolini aktyor Jessi Eyzenberg ijro etdi. Tsukerberg kino loyihasi bilan aloqasi yoʻq edi va intervyuda undan uzoqlashdi[39].
2011-yil 29-yanvarda Mark Tsukerberg „Saturday Night Live“ shousida ishtirok etdi va u yerda Jessi Eyzenberg bilan birinchi marta uchrashdi va filmga turlicha baho berdi.
„Simpsonlar“ animatsion seriyasining 22-mavsumining ikkinchi seriyasida Tsukerberg oʻzini ovoz bilan namoyish etdi[41].
Mark Tsukerberg animatsion seriyaning 21-mavsumining 4-qismida paydo boʻldi Janubiy Park.
 | Tadbirkor haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin. |
 | Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin. |
- ↑ „Forbes milliarderlar 2020“.
- ↑ „Why Facebook is blue — six facts about Mark Zuckerberg — CNN.com /// Nima uchun Facebook ko'k-Mark Tsukerberg haqida oltita fakt — CNN.com“. 2023-yil 23-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 15-oktyabr.
- ↑ „Марк Цукерберг — гений, бросивший учебу“.
- ↑ „Wired“.
- ↑ „Интересные факты о Цукерберге“. 2018-yil 2-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 27-noyabr.
- ↑ „Youtube Video“.
- ↑ „Юрий Мильнер. Рука Москвы“.
- ↑ „Человеком года по версии Time стал Марк Цукерберг“.
- ↑ „Zuckerberg to donate wealth /// Tsukerberg boylik ehson qilish“.
- ↑ „Папа римский принял в Ватикане основателя Facebook Марка Цукерберга“.
- ↑ „«Вы следите за нами»: Цукерберг дал показания конгрессу“.
- ↑ „Через день после IPO, Марк Цукерберг женится на своей давней подруге Присцилле Чан“.[sayt ishlamaydi]
- ↑ „Глава Facebook Марк Цукерберг сообщил о рождении дочери“.
- ↑ „У Марка Цукерберга родилась вторая дочь по имени Август“. 2017-yil 29-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 15-oktyabr.
- ↑ „Марк Цукерберг стал отцом в третий раз и назвал дочь в честь ядовитой медузы“. 2017-yil 29-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 15-oktyabr.