Barbados

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
(Barbatadan yoʻnaltirildi)
Navigatsiya qismiga oʻtish Qidirish qismiga oʻtish
Barbados
ShiorPride and Industry
Gʻurur va Sanoat
Madhiya: In Plenty and In Time of Need
Location of Barbados
Poytaxt Brijtaun
Rasmiy til(lar) Ingliz tili
Hukumat Hamdoʻstlik
• Rohib
Yelizaveta II
Ser Clifford Husbands
David Thompson
Mustaqillik (Birlashgan Qirolligidan)
• Sana
30-noyabr 1966
Maydon
• Butun
431 km2 (200-oʻrin)
• Suv (%)
<1
Aholi
• 2002-yilgi roʻyxat
279,254 (180-oʻrin)
• Zichlik 647/km2
YIM (XQT) 2005-yil roʻyxati
• Butun
AQSh$4,841 mil. (157-oʻrin)
• Jon boshiga
AQSh$17,335
Pul birligi Barbados Dollar (BBD)
Vaqt mintaqasi UTC–4
• Yoz (DST)
UTC–4
Qisqartma BB
Telefon prefiksi 1
Internet domeni .bb



Barbados — Markaziy Amerikada, Kichik Antil o.larining Barbados o.da joylashgan davlat. Maydoni 430 km². Aholisi 300 ming kishi (1995). Poytaxti — Brijtaun shahri.

Davlat tuzumi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Barbados — Buyuk Britaniya boshchiligidagi. Hamdoʻstlik tarkibida mustaqil davlat. Davlat boshligʻi — Buyuk Britaniya qirolichasi (qiroli), hokimiyatni general-gubernator amalga oshiradi. Qonun chiqaruvchi hokimiyat ikki palatali parlament; u senat va majlis palatasidan iborat. Ijrochi hokimiyatni bosh vazir boshchiligidagi hukumat amalga oshiradi. Bosh vazirni general-gubernator tayinlaydi va vazirlar bosh vazirning tavsiyasiga binoan tasdiqlanadi.

Tabiati[tahrir | manbasini tahrirlash]

Barbados — marjonsimon ohaktoshlardan tarkib topgan tropik orol. Yer yuzasi orol markazi tomon zina shaklida (balandligi 340 m gacha) koʻtarilib boradi. Shimoli-sharqda orol dengiz tomon tik kesilib tushadi. Orol boʻyining qolgan qismidagi mayin oq-pushti yaltiroq qumsogʻillar atrofi baland palmalar bilan oʻralgan. Ular orqasidan shakarqamishzorlar boshlanadi. Koʻplab yogʻadigan yomgʻir yer gʻovaklariga singib, yer osti daryolari va koʻllarini hosil qiladi; marjon ohaktoshlar esa tabiiy filtr vazifasini oʻtaydi. B. iqlimi tropik, passat. Eng iliq oy (sentabr)ning oʻrtacha harorati 27°, eng salqin oy (fevral)ning oʻrtacha harorati 25°. Yillik yogʻin miqdori 1400 mm gacha. Quruq mavsum (dekabr— iyun)dagi tropik jaziramada Atlantika okeanidan esadigan Shimoli-sharqiy passat haroratni pasaytiradi, doimo yoqimli shabada esib turadi. Barbados sohili anvoyi tur va rangdagi oʻsimliklar va bahaybat daraxtlar bilan qoplangan.[1]

Aholisi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Asosiy aholisi barbadosliklar. Hozirgi etnik tarkibi: afrikaliklar (negrlar) 80%, duragaylar 16%, yevropaliklar 4%. Yevropaliklar orasida ingliz mustamlakachilarining avlodlari ajralib turadi. Ular siyosiy hokimiyatni negrlardan iborat koʻpchilik qoʻliga topshirgan boʻlsalar ham, mamlakat iqtisodiy hayotida hamon yetakchi mavqega ega. Yevropaliklar orasida "kambagʻal oqtanlilar" deb atalgan oʻziga xos guruh bor. Ular shartnoma asosida yollangan yoʻqsul xizmatkorlar va Irlandiyadagi 17- a. qoʻzgʻolonlarining badargʻa qilingan qatnashchilari avlodlari boʻlmish redlegxlardir. Davlat tili — ingliz tili. Dindorlar, asosan protestantlar. B. aholisining zichligi jihatidan Amerikada eng yuqori oʻrinda turadi (1 km² ga salkam 600 kishi). Yaqin vaqtgacha aholining tabiiy koʻpayishi 3% edi, hukumatning tugʻilishni cheklash siyosati natijasida bu koʻrsatkich 1%ga tushdi. Aholining yarmisi — 20 yoshga yetmagan yigit qizlar. Katta yoshdagi aholining savodxonligi — 99%ni tashkil etadi. Aholining 38% shaharlarda yashaydi.[1]

Tarixi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Yevropaliklar kelgunga qadar orolda indeyslarning arvak va karib qabilalari yashagan. 1518-yil B.ni ispanlar kashf etishgan, 1625-yilgacha Ispaniyaning mustamlakasi boʻlgan, oʻsha yili uni Angliya bosib olgan. Mustamlakachilar bu yerda tamaki va shakarqamish plantatsiyalarini barpo qilib, Afrikadan koʻplab negrlarni keltirib ishlata boshladilar. Asta-sekin yevropaliklar kamayib, negrlar koʻpayib bordi. 1834-yilda qullik bekor qilindi. 1961-yilda B. ichki oʻz-oʻzini boshqarish hukuqini oldi, 1966-yilda mustaqillikka erishdi. Milliy bayrami — 30-noyabr— Mustaqillik kuni. 1966-yildan B. —BMT a’zosi.[1]

Siyosiy partiyalari, kasaba uyushmalari[tahrir | manbasini tahrirlash]

B. leyboristlar partiyasi, 1938-yilda tuzilgan; Demokratik leyboristlar partiyasi, 1955-yilda asos solingan; Milliy-demokratik partiya. Barbados ishchilar ittifoqi, 1941-yilda asos solingan, Xalqaro erkin kasaba uyushmalari konfederatsiyasiga kiradi.[1]

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil