Abdulazizxon (Ashtarxoniy)

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Abdulazizxon (1614—1683) — ashtarxoniylar oʼzbek sulolasining vakilidir. Buxoro xonligida Jonidlar (Ashtarxoniylar) sulolasidan bo’lgan o’zbek hukmdori. U 1645-1681-yillarda hukmronlik qilgan.

Abdulazizxon

Polshaning Erondagi elchisining so’zlariga ko’ra, Abdulazizxon «ilm-fan sohibi, turli fanlarda va ayniqsa matematikada juda yaxshi odam bo'lgan. Shuningdek, jasoratga to'la; u tez-tez forslarga qo’lining kuchini his qilishiga majbur qildi ". 1669-yilda Abdulazizxon mulla Farrux boshchiligidagi elchilarni Rossiya podshosi Aleksey Mixaylovichga yubordi. Bunga javoban 1670-yilda Buxoroda aka-uka Pazuxinlar boshchiligida Rossiya elchilari yuborildi. Ashtarxoniylar Usmonli imperiyasi bilan ham diplomatik aloqalar o’rnatgan; 1673-yilda Abdulazizxonning elchilari Istanbulda qabul qilingan. Tadqiqotchilar ta’kidlaganidek, Abdulazizxonning diplomatik qobiliyati tan olingan va u Xiva, Istanbul, Isfahon va Dehlida hurmatga sazovor bo’lgan.

Nodirmuhammadxonning toʻngʻich oʻgʻli. 1626-yildan Xuttalon hokimi, 1630-yildan Balxning gʻarbiy tumanlari hokimi. 1645-yildan Buxoro xoni. Abdulazizxon markaziy hokimiyatni mustahkamlashga harakat qilgan, mamlakat obodonchiligiga birmuncha hissa qoʻshgan. Buxoroda va Balxda koʻpgina muhtasham binolar qurdirgan (Abdulazizxon, Bozori goʻsfand, Xiyobon madrasalari va boshqalar).[1]

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. "Abdulazizxon (Ashtarxoniy)" OʻzME. A-harfi[sayt ishlamaydi] Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil