Yupiter
 |
|
| "Voyager" kosmik kemasi olgan surat (1979). | |
| Mehvar tasnifi | |
|---|---|
| Katta yarim oʻqi | 778,547,199 km 5.20426658 AB |
| Kichik yarim oʻqi | 777,620,569 km 5.19807244 AB |
| Perimetri | 4,832,000,000 km 32.297 AB |
| Ekssentrisiteti | 0.048774888 |
| Perigeliy | 740,573,646 km 4.95042906 AB |
| Afeliy | 816,520,751 km 5.45810410 AB |
| Siderik davri | 4,334.50 kun (11.862615 Yer yili) |
| Sinodik davri | 398.88 kun |
| Oʻrtacha orbital tezligi | 13.07 km/soniya |
| Eng katta orbital tezligi | 13.72 km/soniya |
| Eng kichik orbital tezligi | 12.44 km/soniya |
| Chekinish | 1.304626° (6.09° (Quyosh ekvatoriga nisbatan)) |
| Orbital tugun uzunligi | 100.491580° |
| Perigeliy argumenti | 275.066051° |
| Tabiiy yoʻldoshlari soni | 63 |
| Fizik tasnif | |
| Ekvatorining radiusi | 71,492±4 km (11.209 (Yer)) |
| Qutbiy radiusi | 66,854±10 km (10.517 Yer) |
| Siqiqligi | 0.06487 |
| Maydoni | 6.21796×1010 km2 (121.9 (Yer)) |
| Hajmi | 1.43128×1015 km3 (1321.3 (Yer)) |
| Massasi | 1.8986×1027 kg (317.8 (Yer)) |
| Zichlik | 1.326 g/sm3 |
| Erkin tushish tezlanishi (ekvatorda) | 24.79 m/s2 (2.358 g) |
| Ikkinchi kosmik tezlik | 59.5 km/s |
| Siderik sutka | 9.925 soat |
| Aylanish tezligi | 12.6 km/s (ekvatorda) |
| Ekliptikaga ogʻish burchagi | 3.13° |
| Rektassenziya (Shimoliy qutb uchun) |
268.057° (17 soat 52 daq 14 s) |
| Deklinatsiya | 64.496° |
| Albedo | 0.343 |
| Sirtidagi harorat - min - oʻrta - max |
165 K (−108 °C) |
| Atmosfera tasnifi | |
| Atmosfera bosimi | 20–200 kPa |
| Vodorod | 89.8±2.0% |
| Geliy | 10.2±2.0% |
| Metan | ~0.3% |
| Ammiak | ~0.026% |
| Vodorod deyteridi | ~0.003% |
| Etan | 0.0006% |
| Suv | 0.0004% |
| tahrir | |
Jupiter Quyosh tizimining Quyoshdan uzoqligi boʻyicha beshinchi va kattaligi jihatdan birinchi oʻrindagi sayyorasidir. Uning massasi Quyosh tizimidagi barcha sayyoralarning umumiy massasidan ikki yarim baravar koʻpdir. Yupiter Saturn, Uran hamda Neptun bilan birgalikda gazli gigantlar toifasiga kiradi.
Bu sayyora odamlarga qadim zamondan maʼlum boʻlgan
Yupiter asosan vodorod va geliydan tashkil topan. Sayyoraning markazida kuchli bosim ostidagi, ogʻir elementlardan tashkil topgan yadrosi bor. Sayyoraning atmosferasi bir nechta chiziqlarga boʻlingan, bu ularning chegaralarida kuchli boʻronlarni hosil qiladi. Buning sezilarli natijasi — Katta Qizil Dog', ulkan boʻron. U odamlarga XVII asrdan buyon maʼlum. Atmosfera ichiga chuqurlashib borgan sari bosim va harorat oshadi. Yupiter kuchli magnitosferaga ega.
Yupiterning 63ta yoʻldoshi aniqlangan. Uning eng katta 4ta yoʻldoshi Galiley tomonidan 1610 yil aniqlangan.Yupiterning yoʻldoshi Ganimedning diametri Merkuriynikidan katta. Yevropaning ichki qatlamida okean aniqlangan, Io boʻlsa Quyosh sistemasidagi eng kuchli vulqonlari bilan mashhur.
Yupiter NASAning 8ta sayyoralararo stansiyalari bilan kuzatilgan. Eng ahamiyatlilari «Pioner» va «Voyadjer», keyinchalik sayyoraga zond tushirgan"Galileo" boʻlgan. Yupiterga borgan oxirgi apparat «Yangi gorizontlar», hozir u Plutonga yoʻl olgan.
| Quyosh tizimi — Quyosh |
 |
| Sayyoralar: Merkuriy | Venera | Yer | Mars | Yupiter | Saturn | Uran | Neptun |
| Karlik sayyoralar: Serera | Pluton | Xaron | Erida |
| Asteroidlar kamari | Kometalar | Kuiper kamari | Oort buluti |
|
Shuningdek: Tabiiy yoʻldoshlar | Oy |
 |
Bu astronomiyaga oid tugallanmagan maqoladir. Iltimos, ushbu sahifani toʻldiring. |
