Merkuriy

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Merkuriy Merkuriy astronomik ramzi
Mercury in color - Prockter07.jpg
Merkuriy (MESSENGER surati)
Mehvar tasnifi
O'rtacha radius 69 816 927 km
Ekssentrisiteti 0,20530294
Aylanish davri 87,969 sutka
Sinodik davri 115,88 sutka
Eng kichik orbital tezligi 38.86 km/s
O'rtacha orbital tezligi 47.87 km/s
Eng katta orbital tezligi 58.98 km/s
Chekinish 3,38°
Tabiiy yo'ldoshlar soni 0
Fizik tasnif
Ekvatorining diametri 4879.4 km
Maydoni 7.5×107 km2
Massasi 3.302×1023 kg
O'rtacha zichlik 5.427 g/sm3
tortish kuchi 3.701 m/s2
Aylanish davri -58.6462 sutka
Ekliptikaga og'ish burchagi 0.01°
Albedo 0,10-0.12
Ikkinchi kosmik tezlik 4,25 km/s
Sirtidagi Harorat
min.* o'rta. maks.
90 K 340 K 700 K
(*Minimal harorat bulut qatlamining eng ustiga oid.)
Atmosfera tasnifi
Atmosfera bosimi Juda past
Kaliy 31,7 %
Natriy 24,9 %
A Kislorod 9,5 %
Argon 7 %
Geliy 5,9 %
M Kislorod 5,6 %
Azot 5,2 %
Karbon dioksidi 3,6 %
Suv 3,4 %
Vodorod 3,2 %

Merkuriy, Utorud - Quyosh sistemasidagi Quyoshga eng yaqin sayyora. Merkuriy Quyosh chiqishi oldidan va botgandan soʻng uning yaqinida koʻrinadi. Merkuriyning diametri 4865 km; massasi 3,304-1023 kg; Oʻrtacha zichligi 5,52 g/sm3. Merkuriyning Quyoshdan oʻrtacha uzoqligi 0,387 astronomik birlikka (58 mln. km), Quyosh atrofidagi ekssentrisiteti ye=0,206 ga teng Merkuriyning Quyosh atrofida aylanish davri 88 sutka. Orbital harakatining tezligi 47,9 km/sek. M. satxida ikkinchi kosmik tezlik 4,3 km/sek, koʻrinma sferik albedosi Ak=0,058. Quyoshdan oʻrtacha uzoklikdagi t-rasi; Quyosh zenit da boʻlganda T=618 K; nadirda esa G<250 K. Quyoshdan eng uzok, masofada boʻlganda yorugʻligi —0,3 dan + 0,6 gacha yulduz kattaligida. Merkuriy Quyoshdan 28° uzoqlashgani uchun uni kuzatish qiyin, shuning uchun kechki payt yoki erta tongda kuzatiladi. Bu vaqtda Merkuriy fazasi deyarli 90° ga teng boʻlib, kuzatuvchiga uning yoritilgai yarim doirasi koʻrinadi. Yuzasida qora, oqish dogʻlar va kucheiz atmosfera (SO, O, O2) borligi aniqlangan. Atmosfera tarkibida azot N, va argon Ag boʻlishi mumkin. Merkuriyning tabiiy yoʻldoshi mavjud emas.[1]

Manbalar[tahrir]

  1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil


Quyosh tizimiQuyosh
Solar system.png
Sayyoralar: Merkuriy | Venera | Yer | Mars | Yupiter | Saturn | Uran | Neptun
Karlik sayyoralar: Serera | Pluton | Xaron | Erida
Asteroidlar kamari | Kometalar | Kuiper kamari | Oort buluti

Shuningdek: Tabiiy yoʻldoshlar | Oy